Arxiv
27 Oktyabr 2021, 22:11 | AKTUAL
Sudanda çevriliş: Afrikada hərbi müdaxilələr niyə artır?

Afrikada bir çox ölkə müstəmləkəçilikdən xilas olub müstəqilliklərini elan etdikdən sonra hərbi çevrilişlərə şahidlik edib. Son dövrlərdə isə qitədə yerləşən ölkələrdə hərbi çevrilişlər əvvəlkindən daha tez-tez müşahidə olunur.

 

Bu il Sudanda iki oxşar hadisə baş verib. Sentyabr ayında baş verən hərbi çevriliş cəhdi uğursuzluqla nəticələnib. Bu həftənin əvvəlində həyata keçirilən çevrilişdə general Əbdülfəttah əl-Burhan keçid hökumətini ləğv edib və hakimiyyəti tamamilə ələ keçirib.

 

Qvineyada prezident Konde sentyabr ayında hərbçilər tərəfindən devrilib. Malidə isə ordu 1 ildə iki dəfə müdaxilə edib, ən sonuncusu isə may ayında olub.

 

Mart ayında Nigerdə prezidentin andiçmə mərasiminə bir neçə gün qalmış dövlət çevrilişi cəhdinin qarşısı alınıb.

 

Afrikaya hərbi müdaxilələrin sayı artıb?

 

Çevriliş hərbi və ya digər mülki şəxslərin hökumətə rəhbərlik edən liderlərin hakimiyyətinə son qoymaq üçün həyata keçirdiyi qeyri-qanuni və açıq müdaxilədir.

 

Araşdırmaçılar 1950-ci illərin sonundan etibarən Afrikada 200-dən çox çevriliş cəhdinin olduğunu bildirirlər. Bu cəhdlərin təxminən yarısı uğurlu olub. Uğurlu dedikdə hakimiyyətə qələn qüvvələrin yeddi gündən artıq hakimiyyətdə qalması nəzərdə tutulur.

 

Qərbi Afrikada çevriliş cəhdlərinin ən çox həyata keçirildiyi ölkə Burkina Fasodur. Ordu ölkədə yeddi dəfə hakimiyyəti ələ keçirib, yalnız bir dəfə çevriliş cəhdi uğursuz olub.

 

Bəzən hərbi müdaxilə edənlər etdiklərinin “çevriliş” olmasını inkar edirlər. 2017-ci ildə Zimbabveyə hərbi müdaxilə ilə Robert Muqabenin 37 illik hakimiyyətinə son qoyuldu. Çevrilişə rəhbərlik edənlərdən biri general-mayor Sibusiso Moyo televiziyaya çıxıb hərbi müdaxilə olmadığını bildirib. Ekspertlər deyir ki, hərbçilər qanuni görünmək üçün etdiklərinin çevriliş olduğunu inkar edirlər.

 

1960-2000-ci illər arasında Afrika qitəsində orta hesabla dörd ildən bir dövlət çevrilişi baş verib.  Ekspertlər qeyd edir ki, Afrika ölkələrində müstəqillikdən sonrakı qeyri-sabitliyi nəzərə alsaq, bu, təəccüblü deyil.

 

Qitədə 2000-2019-cu illərdə orta hesabla iki ildən bir dövlət çevrilişi baş verib. 2020-ci ildə isə cəmi bir çevriliş olub. 2021-ci il hələ başa çatmasa da, artıq 6 hərbi çevriliş və və bir çevriliş cəhdi yaşanıb.

 

Sudandakı son çevrilişdən əvvəl Çad, Mali, Qvineyada çevriliş, Niger və Sudanda hərbi müdaxilə cəhdləri olub.

 

Qeyd edək ki, BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş sentyabr ayında “hərbi çevrilişlərin geri qayıtması” haqda xəbərdarlıq edib və beynəlxalq ictimaiyyəti hərbi müdaxilələrə qarşı birlik olmamaqda ittiham edib.

 

Sudan Afrikada ən çox dövlət çevrilişi və çevriliş cəhdi olan ölkədir. 17 çevriliş cəhdindən beşi baş tutub. Bu rəqəmə bir neçə gün əvvəl baş verən çevriliş daxil deyil.

 

Ümumiyyətlə, Afrika ən çox çevrilişlərin baş verdiyi qitədir. 2017-ci ildən bu yana dünyada yaşanan 11 çevrilişdən Myanmada baş vermiş çevriliş istisna olmaqla, hamısı Afrikada həyata keçirilib.

 

Akif İsmayılov

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Robotlar fabrik işçilərinə kömək edəcək 1 Dekabr 2021, 00:58 Selçuk Bayraktardan başsağlığı 1 Dekabr 2021, 00:39 Niderland səfirindən qəza ilə bağlı AÇIQLAMA 1 Dekabr 2021, 00:11 Məktəb müəllimi koronavirusdan vəfat etdi 1 Dekabr 2021, 00:08 Laçının işğaldan azad edilməsindən 1 İL ÖTÜR 1 Dekabr 2021, 00:05 Aİ rəsmisindən helikopter qəzası ilə bağlı açıqlama 30 Noyabr 2021, 23:52 Zığdakı yanğın söndürüldü 30 Noyabr 2021, 23:32 İtaliyadan başsağlığı 30 Noyabr 2021, 23:13 İran silkələndi 30 Noyabr 2021, 22:59 BMT rəsmisindən başsağlığı 30 Noyabr 2021, 22:38 Ali təhsildə yeni ƏMƏKDAŞLIQ 30 Noyabr 2021, 22:15 Soçi bəyanatında Azərbaycanın MÖVQEYİ 30 Noyabr 2021, 22:13 Bakı-Naxçıvan təyyarəsi GERİ QAYITDI 30 Noyabr 2021, 21:57 Vilayət Eyvazov Rüstəm Mirəlizodanı qəbul etdi 30 Noyabr 2021, 21:51 Təqvimlərin savaşı: Noyabr qalibiyyət ayıdır – məğlubiyyət zənciri qırıldı 30 Noyabr 2021, 21:39 ABŞ Yunanıstana hərbi maşınlar verdi 30 Noyabr 2021, 21:33 Britaniyanın Baş qərargah rəisi istefa verdi 30 Noyabr 2021, 21:14 Qadın futbolçularımızdan ilk qələbə 30 Noyabr 2021, 20:54 "Qardaşlarımızın başı sağ olsun" - Akşener 30 Noyabr 2021, 20:31 Fələstin başsağlığı verdi 30 Noyabr 2021, 20:16 Fransa səfirindən başsağlığı 30 Noyabr 2021, 20:06 Jurnalistikanı çirkablara buraxmayaq 30 Noyabr 2021, 20:01 Ərdoğandan İlham Əliyevə başsağlığı - YENİLƏNİB 30 Noyabr 2021, 19:53 Kəşfiyyat haqqında qanuna DƏYİŞİKLİK 30 Noyabr 2021, 19:52 Britaniya səfirindən Azərbaycana başsağlığı 30 Noyabr 2021, 19:49 Elçin Quliyev: "Helikopter demək olar yenidir" 30 Noyabr 2021, 19:46 Prezident və birinci xanımdan şəhid hərbçilərin dəfni ilə bağlı TAPŞIRIQ 30 Noyabr 2021, 19:45 Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı və GÜNDƏLİYİ 30 Noyabr 2021, 19:41 Qəzada həlak olanlara şəhid statusu VERİLƏCƏK     30 Noyabr 2021, 19:34 "Yaralıların vəziyyəti normaldır" 30 Noyabr 2021, 19:28 Naxçıvanda döyüş atışlı taktiki təlimlər 30 Noyabr 2021, 19:27 Helikopter qəzası ilə bağlı şahidlər dindirilib 30 Noyabr 2021, 19:19 Helikopter qəzası ilə bağlı brifinq keçirildi - VİDEO 30 Noyabr 2021, 19:18 Siyasi müstəvidə növbəti ZƏFƏR 30 Noyabr 2021, 19:10 Türkiyəli nazirdən Azərbaycana başsağlığı 30 Noyabr 2021, 19:04
SORĞU Kommunal xərciniz ən çox hansı xidmətə gedir?