Xitoylik olimlar ilgari noma'lum bo'lgan va ehtimol kana chaqishi orqali odamlarga yuqishi mumkin bo'lgan yangi virusni aniqladilar.
Modern.az xabar berishicha, bu haqda "Daily Mail" ma'lumot tarqatgan.
"Asian longhorned tick nairovirus" (ALTNV) deb nomlangan virus Xitoyning to'rtta viloyatida, jumladan Uxan shahri joylashgan Xubey viloyatida aniqlangan.
Tadqiqotchilar kana chaqishidan keyin kelib chiqishi noma'lum isitma paydo bo'lgan bemorlarga e'tibor qaratdilar. Ba'zi simptomlar kana orqali tarqaladigan va og'ir trombotsitopeniya bilan kechadigan isitmaga sabab bo'luvchi Dabie-Bandavirusiga (DBV) o'xshashligi aniqlandi.
Tadqiqot doirasida Xenan, Xubey, Anxoy va Shandun viloyatlaridan 3163 kishining namunalari tahlil qilindi. ALTNV 329 kishida, ya'ni tekshirilganlarning taxminan 10,4 foizida aniqlandi. Olimlarning ma'lumotlariga ko'ra, virusga chalinishning birinchi ma'lum holati 2009-yilga to'g'ri keladi.
Faqat ALTNV bilan kasallangan bemorlarda isitmadan keyin asosan kuchli holsizlik va oshqozon-ichak muammolari kuzatilgan. Bemorlarning 84 foizida jiddiy charchoq, taxminan 80 foizida esa ovqat hazm qilish tizimi bilan bog'liq muammolar qayd etilgan. 38 foiz bemorda qon ketish xavfini oshirishi mumkin bo'lgan trombotsitlar sonining kamayishi – trombotsitopeniya aniqlangan.
Tadqiqotchilarni ALTNV va DBV bilan bir vaqtda kasallanish holatlari ayniqsa xavotirga soldi. Ikki tomonlama infektsiya 38 kishida aniqlangan va ulardan 7 nafari vafot etgan. Bu esa ushbu guruhda o'lim ko'rsatkichining 18,4 foiz ekanligini ko'rsatadi. Ikki virus bilan kasallangan bemorlarda nafas olish va buyrak funksiyalarining buzilishi, shu jumladan og'ir asoratlar ko'proq uchragan.
Virusning mumkin bo'lgan manbasini aniqlash uchun olimlar Xitoyning 15 viloyatidan to'plangan taxminan 47 ming kanani ham o'rganishdi. ALTNV tekshirilgan kanlarning taxminan 1,3 foizida aniqlandi. Osiyo uzun shoxli kanalarida esa virus 1,75 foiz holatlarda aniqlangan.
Laboratoriya tajribalari davomida Osiyo uzun shoxli kanasining virusni sichqonlarga yuqtira olishi ma'lum bo'ldi. Bu natija virusning odamlarga ham shunga o'xshash mexanizm orqali yuqishi mumkinligini taxmin qilish imkonini beradi. Biroq, infektsiyaning aniq mexanizmi hali to'liq tasdiqlanmagan.
Hozirda ALTNVning Xitoydan tashqarida tarqalganligi ma'lum emas. Virusga e'tiborning ortishining sabablaridan biri ham ehtimoliy tashuvchining tarqalishidir. Osiyo uzun shoxli kanasi birinchi marta 2017-yilda AQShda aniqlangan va keyinchalik mamlakatning bir nechta shtatlarida qayd etilgan. Shunga qaramay, ushbu kanlarning AQShda mavjudligi yangi virusning mamlakatda allaqachon tarqalganligini anglatmaydi.
ALTNVga qarshi hozirda o'ziga xos davolash usuli mavjud emas. DBV uchun ham maqsadli terapiya yo'q. Infektsiya og'ir kechganda shifokorlar venaga yuboriladigan davolash va qon quyish, shu jumladan qo'llab-quvvatlovchi terapiyadan foydalanadilar.
Olimlar yangi virusning qanchalik keng tarqalganligini, infektsiya holatlari ortib bormoqdami va qaysi kana turlari virusni odamlarga yuqtira olishini aniqlashlari kerak. Bu ma'lumotlar ALTNVning potentsial xavfini baholash nuqtai nazaridan muhim ahamiyatga ega.
