15 noyabr 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - “Hər kəsə “müəllim” demək yaxşı deyil” - Azərbaycan üçün ən optimal müraciət formaları  
“Hər kəsə “müəllim” demək yaxşı deyil” - Azərbaycan üçün ən optimal müraciət formaları  
25.10.2018, 08:43

İnsanlar bir-birinə müraciət edərkən sadəcə ad çəkmək yetərli olmur. Uşağı və ya yaxın dostu, yoldaşı adətən adla çağırırlar. Yaşca böyüklərə, xanımlara, tanış olmayan şəxslərə isə müraciət edərkən hörmət bildirən, nəzakətli ifadələrdən istifadə edilir. Hər cəmiyyətdə qəbul olunmuş sosial davranış kodeksi, qaydaları, ümumiyyətlə, etiket mövcuddur: o cümlədən, müraciət edilən şəxsin adı və soyadından əlavə, müəyyən ifadələrin işlənməsi zəruri sayılır.

Azərbaycanda müraciət formaları tarix boyu fərqli ifadələrlə zəngin olub, dəyişib. Sovet dövründən əvvəl ədəbi dilimizdə  daha çox “ bəy”, “xanım”, “ağa”, “qardaş”, “əfəndi” və digər müraciət formaları işlədilirdi. Sovet dövründə isə bu müraciət formaları bir qədər quru və çox rəsmi səslənən “yoldaş” sözü ilə əvəzləndi. Daha sonra “müəllim” və “müəllimə” kimi çağırış formaları da bu siyahıya əlavə olundu.


Azərbaycanın müstəqiliyi ilə “yoldaş” sözü müraciət ifadələrimiz arasından çıxdı. 1992-ci ildə AXC hakimiyyəti ilə Azərbaycana “bəy” və “xanım” müraciət formaları gəldi. Xüsusilə, bir qədər istehza ilə qarşılanan “bəy” sözü keçmiş sovet vətəndaşlarında əski dönəmlərdəki “burjua” sisteminin qalığı kimi təcəsssüm olunurdu. Buna baxmayaraq, bir müddət sonra  “bəy, xanım” sözləri müraciət forması kimi danışıq dilimizə daxil ola bildi. “Müəllim” sözü isə öz mövqeyini qoruduğu halda “müəllimə” ifadəsi müraciət forması kimi dilimizdən yavaş-yavaş çıxmağa başladı.

Hazırda bir çox insana (kişilərə) “bəy” və ya “müəllim” deyə müraciət etdikdə, qıcıqlanır, etiraz edir. “Müəllim” deyə çağırılmasını qəti qəbul etməyən, bunu Sovet dövrünün qalığı kimi qiymətləndirən şəxslər heç də az deyil. Bəzən isə hər kəsə “müəllim”, yaxud hər kəsə “bəy” deyə müraciət edən insanlara rast gəlirik. Bəs görəsən, XXI əsr Azərbaycan cəmiyyəti üçün ən optimal müraciət forması hansılardır?

Bu barədə fikirlərini Modern.az-la bölüşən sosioloq Əhməd Qəşəmoğlu hesab edir ki, ən optimal müraciət forması elə “bəy” və “xanım”dır:


“Azərbaycan Xalq Cəbhəsi hakimiyyəti illərində “bəy” sözü çox işləndi. Sonralar isə bu sözə bir qədər müxalifət yönündən baxdılar, qəribçiliyə saldılar. Halbuki, kiməsə “bəy” deyəndə, “mənəvi cəhətdən zəngin insan” demiş oluruq. Yüksək rütbə daşıyan məmurlarımız belə Türkiyədən gələn qonaqlara “bəy”, öz vətəndaşlarımıza “müəllim” deyə müraciət edirlər. Düşünürəm ki, bu gülüncdür. Biz ümumən Türk dünyası ilə yaxınlıq olmasını istəyiriksə, yeni şeylər ixtira etməyimizə ehtiyac yoxdur. İnsanların əksəriyyəti bir-birinə “bəy” deyə müraciət edirsə, bu sözün mənfi mənası yoxdursa, pis nə isə axtarmağımıza ehtiyac varmı? Elə ən yaxşısı budur ki, biz də “bəy” deyək”.


Sosioloq “müəllim” ifadəsi ilə müraciətin son zamanlar qıcıq yaratmasının səbəblərini də izah edib:


“Sovet dövründən etibarən hər kəsə “müəllim” deyirlər. Fəhləyə, müdirə, məmura... Əslində haqlı iraddır ki, müəllim sənətdir, peşədir, mənası “öyrədən”dir. Ona görə, hər kəsə “müəllim” deyib, çağırmaq yaxşı deyil. Amma istənilən peşə sahibinə, hətta yeniyetmələrə, orta yaşlı və yaşlı insanlara da “bəy” demək olar. Bütün bunları nəzərə alaraq, mənə görə ən optimal müraciət forması “bəy” və xanımdır”.

Aysel Aslan


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Trampdan Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası üçün göstəriş
15.11.2018, 22:41

Trampdan Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası üçün göstəriş

Azərbaycan komandası məğlub oldu
15.11.2018, 22:27

Azərbaycan komandası məğlub oldu

Sumqayıtda yaşlı kişi intihar edib
15.11.2018, 22:16

Sumqayıtda yaşlı kişi intihar edib

Azərbaycana iş üçün gələn Türkiyə vətəndaşlarının sayı xeyli azalıb
15.11.2018, 22:07

Azərbaycana iş üçün gələn Türkiyə vətəndaşlarının sayı xeyli azalıb

OPEC-in yeni prezidentinin adı açıqlandı
15.11.2018, 21:54

OPEC-in yeni prezidentinin adı açıqlandı

Agentlik Bakıdakı dəhşətli tıxaca görə bu qurumları GÜNAHKAR sayır
15.11.2018, 21:42

Agentlik Bakıdakı dəhşətli tıxaca görə bu qurumları GÜNAHKAR sayır

Yunanıstanda Gürcüstan vətəndaşına 290 il həbs cəzası verildi
15.11.2018, 21:30

Yunanıstanda Gürcüstan vətəndaşına 290 il həbs cəzası verildi

Əhali 10 ayda dərmana təqribən 400 milyon manat xərcləyib
15.11.2018, 21:16

Əhali 10 ayda dərmana təqribən 400 milyon manat xərcləyib

Qaşıqçı cinayətinə görə 17 nəfərə sanksiya tətbiq edildi
15.11.2018, 21:03

Qaşıqçı cinayətinə görə 17 nəfərə sanksiya tətbiq edildi

Avtobus qəzasında xeyli insan yaralandı
15.11.2018, 20:48

Avtobus qəzasında xeyli insan yaralandı

Baş nazir istefaya göndərilir
15.11.2018, 20:37

Baş nazir istefaya göndərilir

“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı
15.11.2018, 20:28

“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı

Peyk vasitəsilə Yerin məsafədən müşahidəsi ilə bağlı Dövlət Proqramı təsdiqlənib
15.11.2018, 20:15

Peyk vasitəsilə Yerin məsafədən müşahidəsi ilə bağlı Dövlət Proqramı təsdiqlənib

Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir - FOTO
15.11.2018, 20:03

Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir - FOTO

Bu yanaşma Azərbaycanı Fransa ilə əlaqələri nəzərdən keçirməyə vadar edir
15.11.2018, 19:39

Bu yanaşma Azərbaycanı Fransa ilə əlaqələri nəzərdən keçirməyə vadar edir

Universitetdə “Aprel şəhidləri”nin xatirəsi yad olundu - FOTO+VİDEO
15.11.2018, 19:35

Universitetdə “Aprel şəhidləri”nin xatirəsi yad olundu - FOTO+VİDEO

Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib
15.11.2018, 19:02

Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib

Sabah Lənkəranda su kəsiləcək
15.11.2018, 18:54

Sabah Lənkəranda su kəsiləcək

Qarabağ İcması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyib
15.11.2018, 18:38

Qarabağ İcması Bako Saakyanın Fransaya qanunsuz səfərini pisləyib

UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan konfrans - FOTO
15.11.2018, 18:24

UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan konfrans - FOTO

Peruda məhbuslar qiyam etdi - 4 nəfər girov götürülüb
15.11.2018, 18:19

Peruda məhbuslar qiyam etdi - 4 nəfər girov götürülüb

İlham Əliyev Əvəz Qocayevə fəxri ad verdi
15.11.2018, 17:49

İlham Əliyev Əvəz Qocayevə fəxri ad verdi

Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd ediləcək
15.11.2018, 17:44

Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd ediləcək

Eldar Əzizov Bakı meriyasına yeni mətbuat katibi gətirdi
15.11.2018, 17:34

Eldar Əzizov Bakı meriyasına yeni mətbuat katibi gətirdi

Şükür Astanova Prezidentin fərdi təqaüdü verilib
15.11.2018, 17:28

Şükür Astanova Prezidentin fərdi təqaüdü verilib

İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI
15.11.2018, 17:27

İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI

Azərbaycan Hotel Assosiasiyasının I Baş Assambleyası keçiriləcək
15.11.2018, 17:27

Azərbaycan Hotel Assosiasiyasının I Baş Assambleyası keçiriləcək

Dövlət başçısı yol tikintisinə 6,6 milyon ayırdı
15.11.2018, 17:24

Dövlət başçısı yol tikintisinə 6,6 milyon ayırdı

Prezident Əli Həsənova yeni vəzifə tapşırdı
15.11.2018, 17:21

Prezident Əli Həsənova yeni vəzifə tapşırdı

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
15.11.2018, 17:10

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Diplomatlar üçün ixtisasartırma kursları təşkil olundu
15.11.2018, 17:04

Diplomatlar üçün ixtisasartırma kursları təşkil olundu

Daha 110 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək - QƏRAR
15.11.2018, 16:52

Daha 110 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək - QƏRAR

Amerika Ordusunun azərbaycanlı polkovnikinə atası Əskər həkim nə demişdi?
15.11.2018, 16:34

Amerika Ordusunun azərbaycanlı polkovnikinə atası Əskər həkim nə demişdi?

Biləsuvarda qanunsuz ov edən 3 nəfər saxlanıldı
15.11.2018, 16:26

Biləsuvarda qanunsuz ov edən 3 nəfər saxlanıldı

QHT Şurası 2019-cu il üçün 1-ci qrant müsabiqəsi elan etdi - ŞƏRTLƏR   
15.11.2018, 16:25

QHT Şurası 2019-cu il üçün 1-ci qrant müsabiqəsi elan etdi - ŞƏRTLƏR  

Abel Məhərrəmov rektor vəzifəsindən AZAD EDİLDİ
15.11.2018, 16:02

Abel Məhərrəmov rektor vəzifəsindən AZAD EDİLDİ

Bakı kəndlərindən gələn avtobusların dayanacaq yeri dəyişdirilir - FOTO
15.11.2018, 15:59

Bakı kəndlərindən gələn avtobusların dayanacaq yeri dəyişdirilir - FOTO

Neftin ölkənin ümumi ixracındakı payı artıb
15.11.2018, 15:50

Neftin ölkənin ümumi ixracındakı payı artıb

Bakıda sərnişin avtobusu yandı
15.11.2018, 15:50

Bakıda sərnişin avtobusu yandı

Birgə Komissiyanın gələn il üzrə iş planı təsdiqləndi
15.11.2018, 15:39

Birgə Komissiyanın gələn il üzrə iş planı təsdiqləndi

Əli Həsənovun köməkçisi açıqlama verdi: “Yalandır”
15.11.2018, 15:38

Əli Həsənovun köməkçisi açıqlama verdi: “Yalandır”

Azərbaycana düz bağırsağında narkotik keçirmək istədi
15.11.2018, 15:22

Azərbaycana düz bağırsağında narkotik keçirmək istədi

XİN Ukraynadakı səfirliyimizin işini Baş Prokurorluğa verdi - RƏSMİ   
15.11.2018, 15:20

XİN Ukraynadakı səfirliyimizin işini Baş Prokurorluğa verdi - RƏSMİ  

Putin: “Neftin 1 bareli 70 dollar olmalıdır”
15.11.2018, 15:02

Putin: “Neftin 1 bareli 70 dollar olmalıdır”

İlham Əliyev Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsinin prezidentini qəbul edib - YENİLƏNİB
15.11.2018, 15:02

İlham Əliyev Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsinin prezidentini qəbul edib - YENİLƏNİB

Nazirin xalası qızı Bakıdakı Qocalar evində yaşayır - FOTO
15.11.2018, 14:43

Nazirin xalası qızı Bakıdakı Qocalar evində yaşayır - FOTO

Bakı - Sumqayıt - Bakı qatarının hərəkəti məhdudlaşdırılır
15.11.2018, 14:37

Bakı - Sumqayıt - Bakı qatarının hərəkəti məhdudlaşdırılır

“Brain Ring” izlə, “Nar”-dan hədiyyə qazan!
15.11.2018, 14:30

“Brain Ring” izlə, “Nar”-dan hədiyyə qazan!

“Brexit” böhran YARATDI: Nazirlər istefa verdi
15.11.2018, 14:30

“Brexit” böhran YARATDI: Nazirlər istefa verdi

Heydər Əliyev Mərkəzində hiperrealistik əsərlərin sərgisi açılacaq
15.11.2018, 14:25

Heydər Əliyev Mərkəzində hiperrealistik əsərlərin sərgisi açılacaq

ARXİV