Arxiv
28 May 2019, 10:01 | ƏDƏBİYYAT
Kəsilmiş qulağın xəcaləti

Tağı TÜRK
 

Günəşin batmağına az qalmışdı. Hətəmxan, oğlunun kirvəsi, domulu erməni dostu Samvellə donuz kababından yeyir, tut arağından əlli-əlli vurub, şirin-şirin söhbət edirdi. Məclisin şirin yerində Hətəmxan qədəhləri bir də doldurub Samvelə dedi:

– Gecdir, bunu da içək, mən gedim.

– Ara, haraya gedirsən, qal, gözüm üstə yerin var, – deyə bayaqdan bəri keyfi kök halda deyib-gülən ev yiyəsi qıvraq cavab verdi, – mən də, xanım da qulluğunda duraq, sabah gedərsən.

Hətəmxan sonuncu qədəhi başına çəkib, cəld ayağa qalxdı.

– Hətəmxancan, ara, niyə durdun? – deyə Samvel Hətəmxanın gözlənilməz hərəkətindən təəccübləndi.

– Getsəm yaxşıdır, uzaq yoldur, qaranlığa qalmayım. Uşaqlar da nigaran qalarlar.

– Ara, bir əyləş görək, niyə gedirsən? – Samvel də ayağa qalxdı, bir az duruxub sonra əlavə etdi: – Qaranlığa düşərsən, hər yer qurd-quşla, quldurla doludur.

Samvel nə qədər etsə də Hətəmxanı inadından döndərə bilmədi. Arvad-uşağı olan otağa ötəri nəzər salıb, sanki əlacı kəsilibmiş kimi dedi:

– Ara, kirvə, gəl sən daşı tök ətəyindən, yol qorxuludur, deyirlər Tevon dəstəsilə buralarda hərlənir.

Hətəmxan Tevonun adını çox eşitmişdi, bilirdi ki, o, Qarabağda məşhur quldur dəstəsinin başçısıdır. Onu da yaxşı bilirdi ki, çox əzazil, nanəcib adamdır. Harada anasının əmcəyini kəsən varsa onun başıına toplaşıb.

Tevon Stepanyan, keçmiş çar zabiti idi və onun başçılığı ilə azğınlaşmış bu erməni quldur dəstəsi Şuşa, Cəbrayıl, Zəngəzur qəzalarında, Bərdə və Yevlaxda qarətçiliklə məşğul olur, hətta qadın və uşaqlara amansız divan tuturdu. Qatı türk düşməni, quldur və terrorçu Qaragen Njdenin özü kimi başkəsənlərdən ibarət ordusunda xidmət etmiş daşnak Tevon soydaşı Şimavon Davityanı beynəlmiləlçiliyi təbliğ etdiyinə görə şaqqalayıb qətlə yetirmişdi. Bununla ürəyi soyumayan qatı daşnak sonra Şimavonun anasını onun parçalanmış meyitinin ətrafında əl çalıb oynamağa məcbur etmişdi. Hətəmxan bu hadisəni yaxşı xatırlayırdı. O zaman Qarabağda hamı bu cinayətdən danışırdı.

Samvelin sözlərindən sonra Hətəmxan özünü təmkinli aparmağa çalışsa da, üşəndi, sanki qorxu onun canına yavaş-yavaş sarmaşıq kimi sarılırdı. Tevonun bu cinayəti beynində cövlan etdikcə bədəni ürpənir, özünü nə qədər toxdaq saxlamağa çalışsa da qorxu hissi yenə güc gəlirdi.

Amma Hətəmxan özünü o yerə qoymadı, atın yüyəni bağladığı dirəkdən açdı. Sonra gülümsəyib dedi:

– Di, salamat qalın. Məndən narahat olmayın.

– Ara, heç yaxşı olmadı, sağ-salamat get, – deyə Samvel başını bulayıb çiynini çəkdi.

Hətəmxan Domu meşəsinə çatanda artıq günəş yavaş-yavaş Böyük Kirs dağının arxasında qürub edirdi. Füsünkar gözəlliyi ilə könül oxşayan Domu kəndinin ətrafı sıx meşəlik olduğundan o, öz kəndinə – Yağlıvəndə getmək üçün istənilən halda meşənin içindən keçməli idi. Ona görə də, bu uzun və təhlükəli yolu hava qaralmamış qət etmək üçün atını mahmızlayıb tələm-tələsik meşəyə girdi. Ətrafda dərin sakitlik hökm sürürdü. Adətən Hətəmxan Domu meşəsindən keçəndə atını yavaş-yavaş sürər, təbiətin gözəlliyindən zövq alar, hər mövsümə uyğun, moruq, çiyələk, böyürtkən, qarellə, qarağat... toplayar, bol nemətli dərələrdən quzuqulağı, baldırğan yığar, özü ilə götürdüyü qabları Turşsu bulağından təbii mineral su ilə doldurar, dizini yerə qoyub özü də doyunca içəndən və əl-üzünü də yuyandan sonra gedərdi. Bu dəfə isə hər şey fərqli idi. Onun gözündə bu bitki və giləmeyvələrin, cana can verən, göz yaşı kimi dupduru bulaq suyunun dəyəri yox idi.

O, sükut içində mürgüləyən meşənin səssizliyini pozub, dərinliyinə irəlilədikcə qorxu və həyəcandan bədəni titrəyir, hər şıqqıltıya diksinir, ürpənirdi. Hərdənbir öz-özünə nəsə mızıldanır, tez-tez boylanaraq ətrafı nəzərdən keçirir, sanki onun sözünü kiminsə eşidəcəyindən ehtiyat edirdi. Lakin yaxınlıqda kimsə olsaydı belə, onun boğuq, mızıltılı səsindən bircə söz belə başa düşməzdi. Hətəmxan səsini heç kəsin eşitməyəcəyinə arxayınlaşıb boğazında düyünlənib qalan sözləri ucadan dedi:

– Allah belə hökumətin tifağını dağıtsın ki, Tevon kimi qulduru hələ də tuta bilmir. – Meşənin dərinliyində əks-səda verən səsindən diksinib boynunu qısdı. Sonra pıçıltı ilə: – Əşi, belə hökumət olar, qalxoz oyununu da atıblar ortalığa, tüfəngimizi də alıblar əlimizdən, indi bu meşənin ortasında anasının əmcəyini kəsən Tevon qabağımı kəssə nə edəcəyəm? – dedi. Nə fikirləşdisə çöhrəsində təbəssüm yarandı. – Guya ki, tüfəngim olsa idi, tək canımla quldurbaşının qabağını kəsib deyəcəkdim ki, düş qabağıma, bəsdi bu camaata zülm elədin, aparım səni təhvil verim hökumətə.

O, dərindən nəfəs aldı.  Meşənin dərinliyində göz işlədikcə uzanan, bəzən isə təpəciklərdə “itən” araba yoluna baxdıqca tıncıxır, aşırımın arxasında onu gözləyən təhlükəni düşündükcə bərk narahat olurdu. Hər dəfə aşırımları keçdikdə ömründən ömür gedirdi.  

Birdən yaxın məsafədən at ayaqlarının tappıltısı eşidildi. Hətəmxan diksindi, cəld atını saxlayıb qulaq verdi:

– Yüz faiz Tevondur. Atlıların sayı çoxdur, atların ayaq səslərindən hiss olunur ki, 7-8 nəfərdilər, – deyə öz-özünə pıçıldadı.

Aşırımın o biri üzündə dördnala çapan atların ayaq səsləri getdikcə yaxınlaşırdı. Hətəmxan gözünü aşırıma zilləmişdi. Üzündə yorğunluq, çarəsizlik və ölmüş ümidin kədəri var idi. Qaçmağa macalı qalmamışdı.

Dəstənin önündə gələn Tevonun başı göründü. Arxasınca isə səkkiz-doqquz atlı gəlirdi. Araba yolunun düz ortasında dayanıb karıxmış halda onlara tərəf baxan atlını görcək sürətlərini artırıb Hətəmxanın önünü kəsdilər.

Tevon dəstədən bir az irəli çıxıb:

– Ə, köpək oğlu düş atdan, – deyə Hətəmxanın üstünə bağırdı.

Hətəmxan rəng verib, rəng aldı. Tez atdan yerə düşdü.

Tevon soruşdu:

– Ə, türksən, erməni?

– Türk, – deyə Hətəmxan qorxa-qorxa cavab verdi.

– Hardan gəlirsən?

– Domudan.

– Nə gəzirdin ə, Domuda?

Dığanın mənasız sualları Hətəmxanı hövsələdən çıxartdı, amma qorxusundan bir söz deyə bilmədi. Kirimişcə Tevonun  üzünə baxdı.

Tevon:

– Ə, niyə dinmirsən, səndən söz soruşmuram?

– Samvelgilə getmişdim.

Tevon bərkdən güldü, başının atlıları da ona qoşulub gülüşdülər.

– Nəyə getmişdin? – dedi, – Tut arağı içməyə?

Hətəmxan başa düşdü ki, dığalar onu ələ salırlar, ona görə də onun bu sualını cavabsız qoydu.

– Hansı obadansan? – deyə üz-gözünü turşudan erməni soruşdu.

– Yağlıvənddən. 

Yağlıvənd sözünü eşidəndə quldurbaşına elə bil od qoydular. Hirsindən atının başını necə çəkdisə az qaldı ki, atın cəvciləri cırılsın. Quldurbaşı, bir-iki addım geriyə atıb, sonra irəliyə dartınan atın belində bir azca dikəlib qəzəblə dedi:

– Yaxşı keçmisən əlimizə, mən indi səni tikə-tikə doğrayaram, bu da Yağlıvəndə bir dərs olar.

Hətəmxan nə qədər yalvardı, xeyri olmadı. Erməni quldurbaşı inadından dönmədi ki, dönmədi. Tevon Hətəmxanı dizi üstə yerə çökdürtdü, sonra naqanı onun başına dirədi. Ürəyi gubbultu ilə vuran Hətəmxan dəhşət içində ölümünü gözlədiyi zaman Tevonun başının üstündə beşatılan şaqqıldaı.

– Ə, Tevon! – Məşədi Paşanın səsi gəldi. – Ayə, əbləh, sən bilmirsən mənim həmkəndlilərimə güldən ağır söz deyənin gərək yeddi başı ola?

Tevonun quldurları bir istədilər ki, əllərini tüfəngə atsınlar, Məşədi Paşa atların ayaqlarını verdi gülləyə. Qəflətən şahə qalxan atlar dığaların bir neçəsini yerə çırpdı.

Tevon Məşədi Paşanı çox yaxşı tanıyırdı. Altmış səkkiz yaşlı yağlıvəndli “qoca”nın nələrə qadir olduğunu yaxşı bilirdi. Onu da yaxşı bilirdi ki, bu “qoca” uzun illər çar hökumətinə qarşı çıxmış, sürgün həyatı yaşamış, daim təqib olunmağına baxmayaraq həmişə kasıb-küsuba əl tutmuş, incidilən günahsız insaların qisasını almış, qanını yerdə qoymamışdır. İndinin özündə də, antisovet təşviqata, kolxoz işinin pozulmasına və istiqraz əleyhinə təbliğat apardığına görə adı yeni hökumətin də “qara siyahısı”na salınıb. Mərkəzi hökumətdən “Qolçomaq” və “qəddar cani” olduğu üçün dərhal həbs olunması və ya yerində güllələnməsi üçün göstəriş verilib.

Tevon naqanı Hətəmxanın başından çəkib bir-iki addım geriyə həslədi.

Məşədi Paşa dedi:

– Tevon, deyəsən sən ağıllanmamısan?!

Tevon Məşədi Paşanın nə demək istədiyini o dəqiqə anladı. Bir neçə il əvvəl baş vermiş əhvalat yadına düşdü. Özündən asılı olmayaraq əlini qulağına apardı, udqundu.

Sanki kəsilmiş qulağının xəcaləti düyünlənib boğazında qalmışdı.

Sən demə, Tevon bir neçə il əvvəl yağlıvəndli Qaçaq Rəşidin kəsdiyi qulağının qisasını onun həmkəndlisi Hətəmxandan almaq istəyirmiş.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Almaniyada insanlara bıçaqla hücum: 2 ölü 18 Avqust 2019, 22:43 “Səbail”  “Zirə”ni məğlub etdi 18 Avqust 2019, 22:17 İsgəndər Həmidovun məhkəməsində çıxış əvəzi LƏTİFƏ  18 Avqust 2019, 22:03 Azərbaycan güləşçisi erməniyə qalib gəldi 18 Avqust 2019, 21:38 Futbolda qanlı olay: 3 nəfər öldü 18 Avqust 2019, 21:19 Türkiyədə terrorda şübhəli bilinən 10 nəfər saxlanıldı 18 Avqust 2019, 21:01 "Düşmənin fəaliyyəti müxtəlif kalibrli silahların nişangahı altındadır" - Müdafiə Nazirliyi 18 Avqust 2019, 20:44 Xarici İşlər Nazirliyindən Sudana təbrik 18 Avqust 2019, 20:30 Vilayət Eyvazov iki rayona rəis təyin etdi 18 Avqust 2019, 20:17 Yanğın 15 min evi külə döndərdi: 50 min insan küçələrdə qaldı - VİDEO 18 Avqust 2019, 20:01 Bakıda intiharın qarşısı alındı 18 Avqust 2019, 18:02 Qənirə Paşayeva afrikalı siyasətçilərə köçkün qadınlardan danışıb    18 Avqust 2019, 17:30 DİM dövlət qulluğuna qəbul imtahanının nəticələrini açıqladı 18 Avqust 2019, 17:23 Ordumuz düşməni nişangah altında saxlayır - Müdafiə Nazirliyi 18 Avqust 2019, 17:08 “İsgəndər Həmidovu ölüm cəzası gözləyirdi” - Sabiq nazirin vəkili DANIŞDI 18 Avqust 2019, 16:28 Mehriban Əliyevadan şəhidlərə böyük ehtiram - FOTOLAR 18 Avqust 2019, 15:58 Əxlaqsız qadınların Bakıdan Dubaya axını azalıb - SƏBƏBLƏR 18 Avqust 2019, 14:56 “Linfild”-“Qarabağ” oyununun hakimləri bəlli oldu 18 Avqust 2019, 14:32 Şeyxülislamın 40 ildə imza atdığı İLKLƏR - Qorbaçovu rüsvay edib, vəhdət namazı qıldırıb, imam üçün qan verib... 18 Avqust 2019, 14:03 Şair Oqtay Rza vəfat etdi 18 Avqust 2019, 13:38 Oğlunu, arvadını və qayınanasını yandıran şəxs tutuldu – RƏSMİ 18 Avqust 2019, 13:30 Şəmkirdəki yanğının TƏFƏRRÜATI – Ata evə od vurdu, oğlu öldü, arvadı yandı... 18 Avqust 2019, 12:57 Sabah 39 dərəcəyə qədər isti olacaq - PROQNOZ 18 Avqust 2019, 12:31 Tanınmış jurnalist nazirə müraciət etdi: “Torqovı” biabırçılıqdı... 18 Avqust 2019, 12:16 İslam təslimiyyət kimi - Ağalar Qutun YAZISI 18 Avqust 2019, 11:57 Bakıda 66 yaşlı qadın ölümdən xilas edildi 18 Avqust 2019, 11:30 Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100 yaşı tamam olub 18 Avqust 2019, 11:20 Bir şəklin tarixçəsi: Milli Ordumuz Xankəndinə girməyə hazırlaşırdı - FOTO 18 Avqust 2019, 11:01 Bakıda ağırçəkili sakini 8-ci mərtəbədən kranla düşürdülər 18 Avqust 2019, 10:58 Şəmkirdə dəhşətli YANĞIN: körpə öldü, ana və nənə xəsarət aldı - YENİLƏNİB 18 Avqust 2019, 10:55 Toyda partlayış – ölü sayı 60-ı ötdü 18 Avqust 2019, 10:02 Neftaçalada 24 yaşlı oğlan özünü asdı 18 Avqust 2019, 09:58 Ermənistan atəşkəsi 21 dəfə pozdu 18 Avqust 2019, 09:41 Bu gün dövlət qulluğuna qəbul imtahanı keçirilir 18 Avqust 2019, 09:39 “Ögey ana”da başlayıb “Fəryad”la bitən tale - Ceyhun Mirzəyevə sui-qəsd… 18 Avqust 2019, 09:17