Arxiv
28 May 2019, 10:01 | ƏDƏBİYYAT
Kəsilmiş qulağın xəcaləti

Tağı TÜRK
 

Günəşin batmağına az qalmışdı. Hətəmxan, oğlunun kirvəsi, domulu erməni dostu Samvellə donuz kababından yeyir, tut arağından əlli-əlli vurub, şirin-şirin söhbət edirdi. Məclisin şirin yerində Hətəmxan qədəhləri bir də doldurub Samvelə dedi:

– Gecdir, bunu da içək, mən gedim.

– Ara, haraya gedirsən, qal, gözüm üstə yerin var, – deyə bayaqdan bəri keyfi kök halda deyib-gülən ev yiyəsi qıvraq cavab verdi, – mən də, xanım da qulluğunda duraq, sabah gedərsən.

Hətəmxan sonuncu qədəhi başına çəkib, cəld ayağa qalxdı.

– Hətəmxancan, ara, niyə durdun? – deyə Samvel Hətəmxanın gözlənilməz hərəkətindən təəccübləndi.

– Getsəm yaxşıdır, uzaq yoldur, qaranlığa qalmayım. Uşaqlar da nigaran qalarlar.

– Ara, bir əyləş görək, niyə gedirsən? – Samvel də ayağa qalxdı, bir az duruxub sonra əlavə etdi: – Qaranlığa düşərsən, hər yer qurd-quşla, quldurla doludur.

Samvel nə qədər etsə də Hətəmxanı inadından döndərə bilmədi. Arvad-uşağı olan otağa ötəri nəzər salıb, sanki əlacı kəsilibmiş kimi dedi:

– Ara, kirvə, gəl sən daşı tök ətəyindən, yol qorxuludur, deyirlər Tevon dəstəsilə buralarda hərlənir.

Hətəmxan Tevonun adını çox eşitmişdi, bilirdi ki, o, Qarabağda məşhur quldur dəstəsinin başçısıdır. Onu da yaxşı bilirdi ki, çox əzazil, nanəcib adamdır. Harada anasının əmcəyini kəsən varsa onun başıına toplaşıb.

Tevon Stepanyan, keçmiş çar zabiti idi və onun başçılığı ilə azğınlaşmış bu erməni quldur dəstəsi Şuşa, Cəbrayıl, Zəngəzur qəzalarında, Bərdə və Yevlaxda qarətçiliklə məşğul olur, hətta qadın və uşaqlara amansız divan tuturdu. Qatı türk düşməni, quldur və terrorçu Qaragen Njdenin özü kimi başkəsənlərdən ibarət ordusunda xidmət etmiş daşnak Tevon soydaşı Şimavon Davityanı beynəlmiləlçiliyi təbliğ etdiyinə görə şaqqalayıb qətlə yetirmişdi. Bununla ürəyi soyumayan qatı daşnak sonra Şimavonun anasını onun parçalanmış meyitinin ətrafında əl çalıb oynamağa məcbur etmişdi. Hətəmxan bu hadisəni yaxşı xatırlayırdı. O zaman Qarabağda hamı bu cinayətdən danışırdı.

Samvelin sözlərindən sonra Hətəmxan özünü təmkinli aparmağa çalışsa da, üşəndi, sanki qorxu onun canına yavaş-yavaş sarmaşıq kimi sarılırdı. Tevonun bu cinayəti beynində cövlan etdikcə bədəni ürpənir, özünü nə qədər toxdaq saxlamağa çalışsa da qorxu hissi yenə güc gəlirdi.

Amma Hətəmxan özünü o yerə qoymadı, atın yüyəni bağladığı dirəkdən açdı. Sonra gülümsəyib dedi:

– Di, salamat qalın. Məndən narahat olmayın.

– Ara, heç yaxşı olmadı, sağ-salamat get, – deyə Samvel başını bulayıb çiynini çəkdi.

Hətəmxan Domu meşəsinə çatanda artıq günəş yavaş-yavaş Böyük Kirs dağının arxasında qürub edirdi. Füsünkar gözəlliyi ilə könül oxşayan Domu kəndinin ətrafı sıx meşəlik olduğundan o, öz kəndinə – Yağlıvəndə getmək üçün istənilən halda meşənin içindən keçməli idi. Ona görə də, bu uzun və təhlükəli yolu hava qaralmamış qət etmək üçün atını mahmızlayıb tələm-tələsik meşəyə girdi. Ətrafda dərin sakitlik hökm sürürdü. Adətən Hətəmxan Domu meşəsindən keçəndə atını yavaş-yavaş sürər, təbiətin gözəlliyindən zövq alar, hər mövsümə uyğun, moruq, çiyələk, böyürtkən, qarellə, qarağat... toplayar, bol nemətli dərələrdən quzuqulağı, baldırğan yığar, özü ilə götürdüyü qabları Turşsu bulağından təbii mineral su ilə doldurar, dizini yerə qoyub özü də doyunca içəndən və əl-üzünü də yuyandan sonra gedərdi. Bu dəfə isə hər şey fərqli idi. Onun gözündə bu bitki və giləmeyvələrin, cana can verən, göz yaşı kimi dupduru bulaq suyunun dəyəri yox idi.

O, sükut içində mürgüləyən meşənin səssizliyini pozub, dərinliyinə irəlilədikcə qorxu və həyəcandan bədəni titrəyir, hər şıqqıltıya diksinir, ürpənirdi. Hərdənbir öz-özünə nəsə mızıldanır, tez-tez boylanaraq ətrafı nəzərdən keçirir, sanki onun sözünü kiminsə eşidəcəyindən ehtiyat edirdi. Lakin yaxınlıqda kimsə olsaydı belə, onun boğuq, mızıltılı səsindən bircə söz belə başa düşməzdi. Hətəmxan səsini heç kəsin eşitməyəcəyinə arxayınlaşıb boğazında düyünlənib qalan sözləri ucadan dedi:

– Allah belə hökumətin tifağını dağıtsın ki, Tevon kimi qulduru hələ də tuta bilmir. – Meşənin dərinliyində əks-səda verən səsindən diksinib boynunu qısdı. Sonra pıçıltı ilə: – Əşi, belə hökumət olar, qalxoz oyununu da atıblar ortalığa, tüfəngimizi də alıblar əlimizdən, indi bu meşənin ortasında anasının əmcəyini kəsən Tevon qabağımı kəssə nə edəcəyəm? – dedi. Nə fikirləşdisə çöhrəsində təbəssüm yarandı. – Guya ki, tüfəngim olsa idi, tək canımla quldurbaşının qabağını kəsib deyəcəkdim ki, düş qabağıma, bəsdi bu camaata zülm elədin, aparım səni təhvil verim hökumətə.

O, dərindən nəfəs aldı.  Meşənin dərinliyində göz işlədikcə uzanan, bəzən isə təpəciklərdə “itən” araba yoluna baxdıqca tıncıxır, aşırımın arxasında onu gözləyən təhlükəni düşündükcə bərk narahat olurdu. Hər dəfə aşırımları keçdikdə ömründən ömür gedirdi.  

Birdən yaxın məsafədən at ayaqlarının tappıltısı eşidildi. Hətəmxan diksindi, cəld atını saxlayıb qulaq verdi:

– Yüz faiz Tevondur. Atlıların sayı çoxdur, atların ayaq səslərindən hiss olunur ki, 7-8 nəfərdilər, – deyə öz-özünə pıçıldadı.

Aşırımın o biri üzündə dördnala çapan atların ayaq səsləri getdikcə yaxınlaşırdı. Hətəmxan gözünü aşırıma zilləmişdi. Üzündə yorğunluq, çarəsizlik və ölmüş ümidin kədəri var idi. Qaçmağa macalı qalmamışdı.

Dəstənin önündə gələn Tevonun başı göründü. Arxasınca isə səkkiz-doqquz atlı gəlirdi. Araba yolunun düz ortasında dayanıb karıxmış halda onlara tərəf baxan atlını görcək sürətlərini artırıb Hətəmxanın önünü kəsdilər.

Tevon dəstədən bir az irəli çıxıb:

– Ə, köpək oğlu düş atdan, – deyə Hətəmxanın üstünə bağırdı.

Hətəmxan rəng verib, rəng aldı. Tez atdan yerə düşdü.

Tevon soruşdu:

– Ə, türksən, erməni?

– Türk, – deyə Hətəmxan qorxa-qorxa cavab verdi.

– Hardan gəlirsən?

– Domudan.

– Nə gəzirdin ə, Domuda?

Dığanın mənasız sualları Hətəmxanı hövsələdən çıxartdı, amma qorxusundan bir söz deyə bilmədi. Kirimişcə Tevonun  üzünə baxdı.

Tevon:

– Ə, niyə dinmirsən, səndən söz soruşmuram?

– Samvelgilə getmişdim.

Tevon bərkdən güldü, başının atlıları da ona qoşulub gülüşdülər.

– Nəyə getmişdin? – dedi, – Tut arağı içməyə?

Hətəmxan başa düşdü ki, dığalar onu ələ salırlar, ona görə də onun bu sualını cavabsız qoydu.

– Hansı obadansan? – deyə üz-gözünü turşudan erməni soruşdu.

– Yağlıvənddən. 

Yağlıvənd sözünü eşidəndə quldurbaşına elə bil od qoydular. Hirsindən atının başını necə çəkdisə az qaldı ki, atın cəvciləri cırılsın. Quldurbaşı, bir-iki addım geriyə atıb, sonra irəliyə dartınan atın belində bir azca dikəlib qəzəblə dedi:

– Yaxşı keçmisən əlimizə, mən indi səni tikə-tikə doğrayaram, bu da Yağlıvəndə bir dərs olar.

Hətəmxan nə qədər yalvardı, xeyri olmadı. Erməni quldurbaşı inadından dönmədi ki, dönmədi. Tevon Hətəmxanı dizi üstə yerə çökdürtdü, sonra naqanı onun başına dirədi. Ürəyi gubbultu ilə vuran Hətəmxan dəhşət içində ölümünü gözlədiyi zaman Tevonun başının üstündə beşatılan şaqqıldaı.

– Ə, Tevon! – Məşədi Paşanın səsi gəldi. – Ayə, əbləh, sən bilmirsən mənim həmkəndlilərimə güldən ağır söz deyənin gərək yeddi başı ola?

Tevonun quldurları bir istədilər ki, əllərini tüfəngə atsınlar, Məşədi Paşa atların ayaqlarını verdi gülləyə. Qəflətən şahə qalxan atlar dığaların bir neçəsini yerə çırpdı.

Tevon Məşədi Paşanı çox yaxşı tanıyırdı. Altmış səkkiz yaşlı yağlıvəndli “qoca”nın nələrə qadir olduğunu yaxşı bilirdi. Onu da yaxşı bilirdi ki, bu “qoca” uzun illər çar hökumətinə qarşı çıxmış, sürgün həyatı yaşamış, daim təqib olunmağına baxmayaraq həmişə kasıb-küsuba əl tutmuş, incidilən günahsız insaların qisasını almış, qanını yerdə qoymamışdır. İndinin özündə də, antisovet təşviqata, kolxoz işinin pozulmasına və istiqraz əleyhinə təbliğat apardığına görə adı yeni hökumətin də “qara siyahısı”na salınıb. Mərkəzi hökumətdən “Qolçomaq” və “qəddar cani” olduğu üçün dərhal həbs olunması və ya yerində güllələnməsi üçün göstəriş verilib.

Tevon naqanı Hətəmxanın başından çəkib bir-iki addım geriyə həslədi.

Məşədi Paşa dedi:

– Tevon, deyəsən sən ağıllanmamısan?!

Tevon Məşədi Paşanın nə demək istədiyini o dəqiqə anladı. Bir neçə il əvvəl baş vermiş əhvalat yadına düşdü. Özündən asılı olmayaraq əlini qulağına apardı, udqundu.

Sanki kəsilmiş qulağının xəcaləti düyünlənib boğazında qalmışdı.

Sən demə, Tevon bir neçə il əvvəl yağlıvəndli Qaçaq Rəşidin kəsdiyi qulağının qisasını onun həmkəndlisi Hətəmxandan almaq istəyirmiş.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Daha bir ölkə Türkiyəyə silah satışını dayandırdı 16 Oktyabr 2019, 00:34 Paşinyan Qarabağı geri qaytarmağa hazırdır - Generaldan şok açıqlama 16 Oktyabr 2019, 00:21 Suriyada 611 terrorçu məhv edilib 16 Oktyabr 2019, 00:04 Bakıda qadınlar arasında əlbəyaxa dava  15 Oktyabr 2019, 23:49 Dünya çempionatında 7 medal qazanan cüdoçular vətənə qayıdıblar 15 Oktyabr 2019, 23:30 Zəngəzurun Ermənistana verilməsi... 15 Oktyabr 2019, 23:16 Koreya rəsmisi Azərbaycana gəldi 15 Oktyabr 2019, 22:59 Bakıda marşrut avtobusu piyada qadını vurdu 15 Oktyabr 2019, 22:38 Nazir Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığı müzakirə etdi 15 Oktyabr 2019, 22:23 Gürcüstanda zəlzələ oldu 15 Oktyabr 2019, 22:04 Azərbaycan - İsveçrə oyununda yanğın 15 Oktyabr 2019, 21:44 Türkiyə ordusu Suriyada iki şəhid verdi - FOTO 15 Oktyabr 2019, 21:29 Leyla Əliyeva görkəmli şair Andrey Dementiyevin xatirəsinə həsr edilən tədbirdə - FOTO 15 Oktyabr 2019, 21:12 Ramil Usubov təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə etdi 15 Oktyabr 2019, 20:57 Azay Quliyev seçicilərini qəbul edib - FOTO 15 Oktyabr 2019, 20:43 Prezident 2019-cu ilin 9 ayının sosial-iqtisadi yekunları ilə bağlı müşavirə keçirdi 15 Oktyabr 2019, 20:28 Hərbi helikopter qəzaya uğrayıb 15 Oktyabr 2019, 20:15 Yasamalda ağac qırılıb avtobus dayanacağına düşdü: Yaralılar var 15 Oktyabr 2019, 20:02 Azərbaycan millisi San Marinonu məğlub edib 15 Oktyabr 2019, 19:52 Azərbaycan Rusiyaya NOTA verib 15 Oktyabr 2019, 19:20 Nəsimidə ikimərtəbəli ev yanıb 15 Oktyabr 2019, 19:03 Rövşən Rzayev vətəndaşları qəbul etdi 15 Oktyabr 2019, 18:59 Ceyhun Bayramov dünya çempionu olan məktəbli ilə görüşüb 15 Oktyabr 2019, 18:57 Əli Əhmədov: “Bu günə qədər 300 minə qədər köçkün mənzillə təmin olunub” 15 Oktyabr 2019, 18:46 Deputat: “Bu görüş tarixi əhəmiyyətə malikdir” 15 Oktyabr 2019, 18:43 ƏDV nə zaman qaytarılacaq? - RƏSMİ 15 Oktyabr 2019, 18:33 Ərdoğan Bakıdan getdi - FOTO 15 Oktyabr 2019, 18:19 Ərdoğanın “bir millət, altı dövlət” fikri alqışlandı: “Qardaşların bir arada olması hamını güclü edər” 15 Oktyabr 2019, 18:09 “Volkswagen” Türkiyədə avtomobil zavodunun tikintisindən imtina etdi 15 Oktyabr 2019, 17:48 Bir neçə məktəb direktorunun işi məhkəmədədir” - Nazir müavini 15 Oktyabr 2019, 17:45 Azərbaycanın kəndli qadınları - 15 oktyabr onların GÜNÜDÜR 15 Oktyabr 2019, 17:40 Goranboy bu məhsulun tədarükünə görə ilk sıralardadı   15 Oktyabr 2019, 17:39 Binəqədidə “Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi” adlı tədbir keçirildi 15 Oktyabr 2019, 17:37 Bu şəkilə görə İstanbul Çempionlar Liqasının finalından məhrum ola bilər - FOTO 15 Oktyabr 2019, 17:31 Mehriban Əliyeva akademikin yasına gəldi - FOTOLAR 15 Oktyabr 2019, 17:26