Arxiv
23 May 2020, 17:19 | ƏDƏBİYYAT
“Ayə, bayaqkını bir də oxu, allah öyünü yıxsın!” - Murad Köhnəqaladan “Kənd dramı”

Kənd dramı

 

Gözəl sovet dövrü! O zaman bütün şəhərlərdə, rayonlarda və hətta kəndlərdə belə teatrlar fəaliyyət göstərirdi.

 

 Teatrlar kənd yerlərində öz fəaliyyət vəziyyətində olsa da ildə səhnəyə, heç olmasa, bir-iki dram qoyurdular. Belə teatrlar uzun-uzadı klassik dramlardan bezəndə rayon, kənd yazıçılarının qısa və çevik dramlarını səhnələşdirirdilər.

 

Əyalət teatrları səhnəyə əsər qoyanda aktyorlar üçün geyim və maskaları rayon dram teatrından icarəyə götürüb iri kisələrdə kəndə gətirirdilər. Ona görə bayram mövsümlərində rayonumuzun mədəniyyət sarayı binasının qarşısında yekə basabas olardı. Çünki klassik əsərlər səhnələşdirənlər üçün həmişə saray-xacə libasları çatışmaz, gah da saqqal, qoyma saç,  dəbilqə, qılınc-qalxan qıtlığı yaranardı. Odur ki, kənd teatrları ciddi qrimlərə o qədər də ehtiyacı olmayan müasir mövzulu dramlara daha çox üstünlük verirdilər. Bu teatrlar da aktyorlar əsasən kənd sakinlərindən ibarət olurdu. Lakin bizim kənd teatrının ən istedadlı aktyorlarından biri uzaq qonşu kənddə yaşayırdı.

 

 Məşqlər zamanı həmin aktyor uzaq yolu öz eşşəyinə minib gələrdi.

 

Günlərin bir günü, kəndimizdə rayonun birinci katibi qarşısında oynanılacaq dramın məşqləri başlayır. Məktəbli uşaqlar quyruğunun altına gicitikən sürtüb məşqə gələn aktyorumuzun eşşəyini qıcıqlandırırlar. Aktyorun istedadlı olmasına baxmayaraq qıcıqlanan eşşək şıllaq ataraq onu göylərə qaldırıb yerə çırpır.

 

Doğma eşşəyinin şıllağından yıxılan aktyorumuzun, tərs kimi, ayağı sınır. Bəd xəbəri eşidən rejissor, sabah səhnəyə qoyacağı dramda, sevdiyi pambıqçı qıza görə bir neçə rəqibini döyən, enlikürək, uca boylu aktyoru əvəzləyəcək adam axtarışına çıxmalı olur. Sabah raykomun qarşısında biabır olmamaq üçün bütün kollektiv oturub kənddəki iri cüssəli adamları müzakirə edirlər. Çünki, səhərə qədər iri cüssəli birisini tapıb rolu onun boynuna qoymaq lazım gəlir. Uzun müzakirələrdən sonra həmin rola kəndin uca boylu çobanını məsləhət bilirlər.

 

Gecə rejissor bir neçə aktyor dostu ilə naxırdan qayıdan çoban Əhmədin evinə gedib vəziyyəti ona başa salır. Qızğın izahat və mülahizələrdən sonra raykomun tamaşaya gələcəyini eşidən çoban razılaşmalı olur. Sən demə, Əhmədin qorxduğu şey oynayacağı qəhrəmanın sözlərini yadında saxlamamaq imiş. Başa salırlar ki, narahat olmasın, ona heç bir söz əzbərləmək lazım deyil, saman kisəsinin arxasında gizlənmiş suflyor bütün sözləri xəlvətcə diktə edəcək.

 

Aktyorlar, çobanın kəsdiyi quzunun ətini dişlərinə çəkə-çəkə bir neçə məqamı elə oradaca oynayıb süjeti ona başa salırlar. Çoban pis-yaxşı, bacardığından oynayıb gələnləri razı salır.

 

Dramın sonlarında Əhməd, yəni sevən oğlan, sevgilisini gözləyərkən ağacın dibində uzanıb “Küçələrə su səpmişəm” mahnısını da oxumalı imiş. Həmin gecə yeyib-içib nə qədər məşq eləsələr də çoban mahnının sözlərini əzbərləyə bilmir. Ona həmin mahnını bir neçə dəfə zorla oxutduqdan sonra məclisi başa vururlar.

 

Səhər açılır, çoban naxıra öz əvəzində başqa birisini göndərib çomağı çiyninə alaraq kənd məktəbinin həyətinə, dram üçün səhnə qurulmuş yerə gəlir. Onu qarşılayan sənət yoldaşları Əhmədi birtəhər başa salırlar ki, burda çomağa ehtiyac olmayacaq. Çoban isə onlara çomaqsız üç-dörd nəfərlə dalaşa bilməyəcəyini söyləyir. Kollektiv ona təzədən izah edir ki, bu teatrdı, heç kim heç kimi döymür, sadəcə, sən qolunu qaldıranda rəqiblərin özü yerə yıxılacaq. İşin bu  yerini bir təhər anlayan  çoban kolleqalarından  soruşur ki, dramda sevdiyi qız axırda onun olacaqmı? Gərgin izahatdan sonra alnının tərini silən rejissor birtəhər teatrın bir oyun olduğunu ona başa salır.

 

Deyilənlərdən bəzi şeyləri anlayan çoban çomağı qonşu uşaqlarından evə yollayır.

 

Nə isə, vaxt tamam olur, aktyorlar özyerlərini tutur. Bir də baxırlar ki, qabaqda raykomun, arxasınca da kənd sovetinin maşını, budu haa, girdilər məktəbin həyətinə.

 

İri, dəmir solyarka çənlərinin üstündə taxtadan qurulmuş səhnəyə əvvəlcə qırmızı qalstuklu pionerlər dəvət olunur. Onlar vətənimizin cənnətin bir guşəsi olması, göy Xəzərin qoynundakı neft buruqları, anaların müqəddə solması, pambıqçı qızların gözəlliyi haqda axıcı şeirlər söyləyirlər. Tədbirin deklomasiya hissəsi başa çatdıqdan sonra iri çit parçadan düzəlmiş pərdə açılır və aktyorlar səhnəyə daraşırlar. Əsərin ən maraqlı yerlərindən biri də çobanın öz rəqiblərini döyməsi səhnəsi olur. Çoban əsərdəki sevgilisi uğrunda öz tay-tuşlarının ağız-burnunu al-qana qərq eləyir. Əhmədin bu mərdanəliyindən xoşlanan  raykom gülərək oturduğu yerdə əlçalır. Raykomun əl çalmasını görən tamaşaçılar ayağa durub çobanın qəhrəmanlığını sürəkli alqışlayırlar.

 

Artıq dramın son səhnələri yaxınlaşır. Çoban ağacın dibində uzanıb sevgilisini gözləyərək avazla oxumağa başlayır:

 

“Küçələrə su səpmişəm...”

 

Mahnının sözlərinin arxasını unudan çoban sağ qulağını saman kisəsinin arxasında gizlənən suflyora tərəf tuşlayır. Suflyor çobanın eşidəcəyi bir səslə pıçıldayır: “İki dəfə, iki dəfə!” Yəni bu misranı iki dəfə oxu. Çoban təzədən avazla oxumağa başlayır:

 

“Küçələrə su səpmişəm,
İki dəfə, iki dəfə!”

 

Suflyor təzədən pıçıltı ilə onu başa salmağa çalışır:
“Ayə, bayaqkını bir də oxu, allah öyünü yıxsın!”

 

Çoban təzədən mahnının avazı ilə oxuyur:

 

“Ayə, bayaqkını birdə
Oxu, allah öyünü yıxsın!..”

 

Nə başınızı ağrıdım, kəndimiz həmin gün heç bir teatrın görmədiyi anşlaq yaşayır.

 

Murad Köhnəqala

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
“Qafqaz lokal müharibə astanasındadır” – Gürcü politoloq 14 İyul 2020, 13:03 Ordumuz ermənilərin daha bir sıra mövqelərini məhv etdi - VİDEO 14 İyul 2020, 12:54 Ermənilərin açdığı atəş nəticəsində Azərbaycanın mülki vətəndaşı həlak oldu 14 İyul 2020, 12:48 Milli Məclisin Sədri TürkPA-ya və Rusiya Federal Məclisi Federasiya Şurasının sədrinə müraciəıt etdi 14 İyul 2020, 12:42 Fazil Mustafanı da Prezident Adminstrasiyasına çağırdılar 14 İyul 2020, 12:36 Ermənilər Tovuzda mülki şəxsləri hədəfə aldılar - RƏSMİ 14 İyul 2020, 12:30 Müəllimlər üçün imtahan keçiriləcək 14 İyul 2020, 12:25 Bu şəhərdə gizli fəaliyyət göstərən idman zalı aşkarlandı - FOTOLAR 14 İyul 2020, 12:20 Pakistandan Ermənistana SƏRT BƏYANAT 14 İyul 2020, 12:15 Prokurorluq Goranboydakı hadisə ilə bağlı məlumat yaydı 14 İyul 2020, 12:10 28 yaşlı kişi keçmiş arvadının boğazını kəsdi 14 İyul 2020, 12:05 İTV avtomobillərin hərəkətini monitorinq edəcək 14 İyul 2020, 11:59 Düşmən ordusuna layiqli cavab verildi 14 İyul 2020, 11:53 Nazirlik Bakı ilə yanaşı, digər şəhər və rayonlarda da nöqsanlar aşkarladı 14 İyul 2020, 11:47 Qubada futbol oynayanlar cərimələndi 14 İyul 2020, 11:41 Son 30 ildə azərbaycanlılarla ermənilərin say nisbəti necə dəyişib? - STATİSTİKA 14 İyul 2020, 11:35 Baş redaktor “Marja”nın fəaliyyətini DAYANDIRDI 14 İyul 2020, 11:31 Tovuzdan atəş səsləri altında reportaj... - VİDEO 14 İyul 2020, 11:25 Azərbaycanda bu mağazalarda qanunsuzluqlar aşkar edildi - SİYAHI  14 İyul 2020, 11:20 Eyvandan yıxılan 2 yaşlı uşaq öldü 14 İyul 2020, 11:15 Prezidentin köməkçisi vəziyyətlə bağlı beynəlxalq ictimaiyyətə ÇAĞIRIŞ ETDİ 14 İyul 2020, 11:12 UNEC-də konfrans: “Qlobal iqtisadi dəyişikliklər və fürsətlər, fənlərarası inteqrasiya”   14 İyul 2020, 11:09 Karantin postlarından 385 maşın geri qaytarıldı   14 İyul 2020, 11:04 Ermənistanda koronavirusa yoluxanların və ölənlərin sayı ARTDI 14 İyul 2020, 11:01 Ermənistan niyə məhz indi hərbi təxribata əl atır? - Azay Quliyevdən açıqlama 14 İyul 2020, 10:59 Cəbhə bölgəsinin deputatı Tovuzdan son XƏBƏRLƏR VERDİ: “Belə atışmada...” 14 İyul 2020, 10:51 İcazəsiz rayona gedənlərdən heroin tapıldı - FOTO 14 İyul 2020, 10:48 Deputat: “Sərhəddəki təxribat Paşinyanın hakimiyyətini xilas etməyəcək”   14 İyul 2020, 10:43 İlin sonuna 102 məktəb binası tikiləcək 14 İyul 2020, 10:40 DİM karantindən sonrakı buraxılış-qəbul imtahanları ilə bağlı məlumat YAYDI 14 İyul 2020, 10:35 Ermənilər Tovuzun daha bir kəndini top atəşinə tutdu 14 İyul 2020, 10:30 Rusiyanın qızıl gəlirləri qaz gəlirlərini üstələdi 14 İyul 2020, 10:24 Azərbaycan nefti bahalaşmaqda davam edir 14 İyul 2020, 10:18 “Semaşko”nun koronavirusa yoluxan həkimi ilə bağlı AÇIQLAMA 14 İyul 2020, 10:12 Hacıqabulda xüsusi karantin rejimi ilə bağlı növbəti reyd keçirilib - FOTO 14 İyul 2020, 10:06