Arxiv
7 Avqust 2019, 11:50 | İQTİSADİYYAT
“Bizimkilər ya pomidor əkir, ya da xiyar” - İstixanalarla bağlı maraqlı TƏKLİFLƏR

Qlobal iqlim dəyişikliyi, bazar rəqabəti prinsipləri baxımından əksər ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da istixana təsərrüfatları yaranıb və genişləndirilib. Əvvəllər biz bu genişləndirməni yalnız Abşeron yarımadasında müşahidə edirdik. Maraqlıdır ki, regionlarda, ənənəvi kənd təsərrüfatı rayonlarında da başa düşürlər ki, bitkilərin mühafizəsi baxımından müasir texnolgiyalar, qapalı mühit yaratmaq lazımdır.

Hazırda ölkədə ümumi sahəsi 1,3 min hektar olan 2910 vahid istixana fəaliyyət göstərir. Ötən il həmin istixanalarda 205,9 min ton pomidor, 14,2 min ton xiyar, 761,3 ton göbələk, 425,6 ton kartof, 237,3 ton bibər, 170 ton badımcan, 36,6 ton soğan, 2,5 ton lobya, 2,5 ton sarımsaq, 40,9 ton çiyələk və digər bitkiçilik məhsulları istehsal olunub.

Ölkənin digər rayonlarına nisbətən Abşeron, Şəmkir, Xəzər, Salyan, Samux, Sabunçu, Tovuz, Sabirabad və Masallı rayonlarının istixana təsərrüfatlarında daha çox məhsul yetişdirilib. 2019-cu ilin yanvar ayında respublikada örtülü torpaq sahələrindən 15,6 min ton tərəvəz toplanıb.

 

İstixana məhsullarının çeşidlərini artırmalıyıq

 

Bu barədə Modern.az-a danışan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin eksperti Nicat Nəsirli bildirib ki, son illər Azərbaycanda yaradılan istixanalar 1500 hektara yaxın ərazini əhatə edir:

“İstixanaların yaradılmasında dövlət dəstəyi də xüsusi rol oynayır. Müəyyən avadanlıqların dövlət güzəştləri hesabına gətirilməsi, gömrük rüsumlarını azaltdı. Təəssüf ki, istixanalarda istehsal prosesinin birtərəfli qurulduğunu müşahidə edirik. Böyük əksəriyyət bir ya iki məhsula köklənir. Daha çox pomidor, xiyar yetişdirilir. Eyni zamanda, bibərin də istixana şəraitində yetişdirilməsi pomidor kimi getdikcə aktuallığını artırır. Çox yaxşı olardı ki, müasir ölkə təcrübələrini öyrənəndə, bostan məhsulları, göyərti növlərinin istixanalarda yetişdirilməsinə üstünlük versinlər”.

 

“Məcbur deyil hamı pomidor-xiyar yetişdirsin”

 

N.Nəsirli qeyd edib ki, bu gün istixana təsərrüfatlarında tətbiq edilən texnologiyalar imkan meyvədən tutmuş giləmeyvəyə, bostan məhsullarına qədər istənilən məhsulu yetişdirməyə imkan verir:


“Hazırda lazımi biomühit yaratmaqla istənilən məhsulu yetişdirmək mümkündür. Amma bizdə istehsal sırf birtərəfli qurulduğuna görə, noyabr-dekabr aylarında məhsul yetişəndə bizim istixanlarda narahatlıqlar başlayacaq ki, “məhsulu harada sataq”. Bildiyiniz kimi, istixanalar payız-qış mövsümündə bazara işləyirlər. Bir-iki məhsula köklənəndə isə bazarda məhsul bolluğu yaranır və bizim istixanlar satışlarda çətinlik çəkirlər.

Daxili və xarici bazarların məhsulgötürmə qabiliyyəti var. Gülçülük istiqamətində Abşeronda formalaşan bir istixana var. Halbuki, ölkədə gülə olan tələbat kifayət qədərdir. Məcbur deyil ki, hamı pomidor, xiyar yetişdirsin. Kələm, kök, göyərti növlərinin istixanalarda yetişdirilməsi artırılmalıdır. Təbii istehsalçılar üçün toxumçuluq vacib faktordur. İstixana şəraitində toxumçuluğun inkişaf etdirilməsinə çalışmaq lazımdır. Hollandiyadan, Türkiyədən Azərbaycana gətirilən toxumların burada da istehsalını təşkil etmək vacibdir. Mən yanvarda Rusiyada olarkən, bir məhsulun müxtəlif çeşidlərini gördüm. Biz də ənənəvilikdən kənarlaşmalı, istixanada yetişdirilən məhsulların çeşidlərini artırmalıyıq”.

 


“Xəstə insanlar nəzərə alınmır”

Ekspert deyir ki, Azərbaycanda moruq, böyürtkən, çiyələyin tez yetişən növlərinə üstünlük verilməlidir:

“Hansı ki, Hollandiya, Amerika, İspaniyadan Azərbaycana gətirilir. Həmin tez yetişən növlər bazarlarımızda böyük rəğbətlə qarşılanır. Həmin növləri istixanlarda yetişdirmək və məhsul bolluğu yaratmaq olar. Bizdə formalaşan marketinq bazarında müəyyən xəstəlikdən əziyyət çəkənlər nəzərə alınmır. Məsələn qara kələm ilin bütün mövsümlərndə bahadır. Çünki İrandan gətirilir. Həm də insanalrın damaq zövqünün dəyişdirilməsinə ehtiyac var. Ənənəvi istehsalla irəliləyişə nail olmaq mümkün deyil. Bizimkilər ya pomidor əkir, ya da xiyar”.

 

“İstixana məhsulu ilə açıq sahə məhsulunun fərqi yoxdur”

 

N.Nəsirli açıq sahədə yetişdirilən məhsullarla, istixana şəraitində yetişdirilən məhsulların keyfiyət baxımından fərqlənmədiyini vurğulayıb:

“Cəmiyyətdə belə fikirlər gəzir ki, guya istixanalarda yetişdirilən məhsulların hamısı dərmanlıdır, ekoloji baxımdan təmiz deyil. Məsələ burasındadır ki, açıq sahədə yetişdirilən bitkiyə də mühafizə baxımından dərmanlar vurulur. Bunlar sırf zərərvericilər və ziyanvericilərdən mühafizə etmək üçündür. Bitkinin özünün vegetasiyasının normal getməsi üçün hökmən gübrə verilməlidir. Normada verilirsə, heç bir gübrə insan orqanizminə ziyanlı ola bilməz. Normadan artıq verilən dərmanlar, gübrələr təbii ki, məhsul vasitəsilə insan orqanizminə keçir və müəyyən pozuntulara gətirib çıxarır. Keçən il Salyan rayonunda qış mövsümündə yetişdirilən pomidorların yuxarı hissəsində çıxıntı olduğu görünürdü. Pomidor həmin dərmanların çox tətbiq edilməsindən sanki etiraz edir, orqanizmindən atmağa çalışırdı. Hökmən istixanalarda istehsalla məşğul olan insanlar yeniliklərlə maraqlanmalı, dərmanların özünün tərkibini dəqiqləşdirməlidirlər. Bəzi fermerlər var ki, bitkiyə tətbiq etdiyi dərmanın tərkibini bilmir. Bilmir ki, bu dərman zərərvericiyə qarşıdır, yoxsa gübrə tərkiblidir. İnsanların maariflənməsinə ciddi ehtiyac var”.

 

“Çalışmalıyıq ki, payız-qış mövsümündə məhsul istehsalında fasilə olmasın”

 

Ekspert qeyd edib ki, ənənəvi olaraq istixanalar Abşeronda formalaşıb:


“Bildiyiniz kimi son illərdə bəzi bölgələrimiz istixana təsərrüfatlarında xüsusi seçilməyə çalışırlar. Gəncəbasar, Şəmkir rayonu, Cəlilabad, Şəki, Zaqatala, Sabirabadda qeyri-mövsümlərdə istehsalı bərpa etmək üçün dövlət dəstəyi hesabına istixanaların sayı artırılır. Gedişat normaldır. Əsas payız, qışda istehsalda fasilələrin yaranmamasına çalışmalıyıq ki, bunun da yolu istixanların sayının artırılmasından keçir. Müasir texnologiyaların tətbiqindən çəkinmək yox, onlara üstünlük vermək lazımdır”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Səhiyyə Nazirliyinin vəzifələri ARTIRILDI 3 İyun 2020, 09:42 Cəlilabadda məktəbli çayda boğularaq öldü 3 İyun 2020, 09:36 ABŞ-da kütləvi iğtişaşlarda ölənlərin sayı 11-ə çatıb 3 İyun 2020, 09:30 Bakı küçələrində yenidənqurma işləri aparılır - FOTO 3 İyun 2020, 09:24 Yaşlı kişini öldürüb 40 min aparan gənclər TUTULDU 3 İyun 2020, 09:18 Azərbaycanda koronavirusa yoluxmuş məhkumlardan xəbər var 3 İyun 2020, 09:12 Cəbhədə ən son vəziyyət 3 İyun 2020, 09:06 Parlamentin yeni deputatı: “İslahatlar xalqda rahatlıq və əminlik yaratdı” - MÜSAHİBƏ 3 İyun 2020, 09:00 Milli Teleradio Şurasından müflis olmaq təhlükəsilə üzləşən Lider TV haqda AÇIQLAMA 3 İyun 2020, 08:37 Müxalifət partiyaları Qarabağ üçün siyasi fəaliyyətdən imtina edərmi… 3 İyun 2020, 08:33 Rusiyada 500 jurnalist koronavirusa yoluxdu - 5-i vəfat etdi  3 İyun 2020, 08:24 Günəşdə baş verən partlayışın NƏTİCƏLƏRİ 3 İyun 2020, 08:16 Siqaret çəkənlərin koronavirusa yoluxma şansı azdır - İsrail alimləri 3 İyun 2020, 08:08 İranda 7 942 nəfər koronavirusun qurbanı oldu 3 İyun 2020, 00:58 Göyçayda zəncirvari qəza: xəsarət alanlar var 3 İyun 2020, 00:49 İtaliyada COVİD-19 qurbanlarının sayı 33 530 nəfərə çatdı 3 İyun 2020, 00:36 300-dən çox iğtişaşçı saxlanıldı 3 İyun 2020, 00:24 Bu ölkədə son sutkada koronavirusdan ölüm olmadı 3 İyun 2020, 00:11 Azay Quliyevdən müraciət: “Həm özümüzü, həm də ətrafdakıları qorumağı bacarmalıyıq” 2 İyun 2020, 23:55 Həftə sonu imtahan verəcək şagirdlərə XƏBƏRDARLIQ 2 İyun 2020, 23:27 Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyində kadr dəyişikliyi 2 İyun 2020, 23:13 Azərbaycan iqtisadiyyatında müsbət artım var 2 İyun 2020, 22:59 Bakıda jurnalist koronavirusdan SAĞALDI 2 İyun 2020, 22:47 Türkiyə korona peyvəndinin istehsalına başladı 2 İyun 2020, 22:37 Tibbi maskadan məcburi istifadə edilməli yerlər - SİYAHI 2 İyun 2020, 22:26 Bu ölkədə azarkeşlərin stadiona girişinə icazə verildi 2 İyun 2020, 22:18 Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyanın üzvləri bəlli oldu - SİYAHI 2 İyun 2020, 22:10 Qərb bölgəsinə dolu düşdü 2 İyun 2020, 21:56 Azərbaycanda müvəqqəti vergi rejimi tətbiq ediləcək 2 İyun 2020, 21:46 Azərbaycanda 95 koronavirus xəstəsi REANİMASİYADADIR - FOTO 2 İyun 2020, 21:24 Türkiyədə 130 min insan koronavirusdan sağaldı 2 İyun 2020, 21:08 Qaradağda iki yük maşını toqquşdu: ölən var 2 İyun 2020, 20:55 Azərbaycanda ailə məsləhət mərkəzləri yaradılacaq 2 İyun 2020, 20:42 “Azərbaycanla AİB arasında uzunömürlü starteji əməkdaşlıq daha da güclənəcək” - Deputat 2 İyun 2020, 20:28 Nazir yol polisinə yeni rəis müavini təyin etdi 2 İyun 2020, 20:16