Arxiv
7 Avqust 2019, 11:50 | İQTİSADİYYAT
“Bizimkilər ya pomidor əkir, ya da xiyar” - İstixanalarla bağlı maraqlı TƏKLİFLƏR

Qlobal iqlim dəyişikliyi, bazar rəqabəti prinsipləri baxımından əksər ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da istixana təsərrüfatları yaranıb və genişləndirilib. Əvvəllər biz bu genişləndirməni yalnız Abşeron yarımadasında müşahidə edirdik. Maraqlıdır ki, regionlarda, ənənəvi kənd təsərrüfatı rayonlarında da başa düşürlər ki, bitkilərin mühafizəsi baxımından müasir texnolgiyalar, qapalı mühit yaratmaq lazımdır.

Hazırda ölkədə ümumi sahəsi 1,3 min hektar olan 2910 vahid istixana fəaliyyət göstərir. Ötən il həmin istixanalarda 205,9 min ton pomidor, 14,2 min ton xiyar, 761,3 ton göbələk, 425,6 ton kartof, 237,3 ton bibər, 170 ton badımcan, 36,6 ton soğan, 2,5 ton lobya, 2,5 ton sarımsaq, 40,9 ton çiyələk və digər bitkiçilik məhsulları istehsal olunub.

Ölkənin digər rayonlarına nisbətən Abşeron, Şəmkir, Xəzər, Salyan, Samux, Sabunçu, Tovuz, Sabirabad və Masallı rayonlarının istixana təsərrüfatlarında daha çox məhsul yetişdirilib. 2019-cu ilin yanvar ayında respublikada örtülü torpaq sahələrindən 15,6 min ton tərəvəz toplanıb.

 

İstixana məhsullarının çeşidlərini artırmalıyıq

 

Bu barədə Modern.az-a danışan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin eksperti Nicat Nəsirli bildirib ki, son illər Azərbaycanda yaradılan istixanalar 1500 hektara yaxın ərazini əhatə edir:

“İstixanaların yaradılmasında dövlət dəstəyi də xüsusi rol oynayır. Müəyyən avadanlıqların dövlət güzəştləri hesabına gətirilməsi, gömrük rüsumlarını azaltdı. Təəssüf ki, istixanalarda istehsal prosesinin birtərəfli qurulduğunu müşahidə edirik. Böyük əksəriyyət bir ya iki məhsula köklənir. Daha çox pomidor, xiyar yetişdirilir. Eyni zamanda, bibərin də istixana şəraitində yetişdirilməsi pomidor kimi getdikcə aktuallığını artırır. Çox yaxşı olardı ki, müasir ölkə təcrübələrini öyrənəndə, bostan məhsulları, göyərti növlərinin istixanalarda yetişdirilməsinə üstünlük versinlər”.

 

“Məcbur deyil hamı pomidor-xiyar yetişdirsin”

 

N.Nəsirli qeyd edib ki, bu gün istixana təsərrüfatlarında tətbiq edilən texnologiyalar imkan meyvədən tutmuş giləmeyvəyə, bostan məhsullarına qədər istənilən məhsulu yetişdirməyə imkan verir:


“Hazırda lazımi biomühit yaratmaqla istənilən məhsulu yetişdirmək mümkündür. Amma bizdə istehsal sırf birtərəfli qurulduğuna görə, noyabr-dekabr aylarında məhsul yetişəndə bizim istixanlarda narahatlıqlar başlayacaq ki, “məhsulu harada sataq”. Bildiyiniz kimi, istixanalar payız-qış mövsümündə bazara işləyirlər. Bir-iki məhsula köklənəndə isə bazarda məhsul bolluğu yaranır və bizim istixanlar satışlarda çətinlik çəkirlər.

Daxili və xarici bazarların məhsulgötürmə qabiliyyəti var. Gülçülük istiqamətində Abşeronda formalaşan bir istixana var. Halbuki, ölkədə gülə olan tələbat kifayət qədərdir. Məcbur deyil ki, hamı pomidor, xiyar yetişdirsin. Kələm, kök, göyərti növlərinin istixanalarda yetişdirilməsi artırılmalıdır. Təbii istehsalçılar üçün toxumçuluq vacib faktordur. İstixana şəraitində toxumçuluğun inkişaf etdirilməsinə çalışmaq lazımdır. Hollandiyadan, Türkiyədən Azərbaycana gətirilən toxumların burada da istehsalını təşkil etmək vacibdir. Mən yanvarda Rusiyada olarkən, bir məhsulun müxtəlif çeşidlərini gördüm. Biz də ənənəvilikdən kənarlaşmalı, istixanada yetişdirilən məhsulların çeşidlərini artırmalıyıq”.

 


“Xəstə insanlar nəzərə alınmır”

Ekspert deyir ki, Azərbaycanda moruq, böyürtkən, çiyələyin tez yetişən növlərinə üstünlük verilməlidir:

“Hansı ki, Hollandiya, Amerika, İspaniyadan Azərbaycana gətirilir. Həmin tez yetişən növlər bazarlarımızda böyük rəğbətlə qarşılanır. Həmin növləri istixanlarda yetişdirmək və məhsul bolluğu yaratmaq olar. Bizdə formalaşan marketinq bazarında müəyyən xəstəlikdən əziyyət çəkənlər nəzərə alınmır. Məsələn qara kələm ilin bütün mövsümlərndə bahadır. Çünki İrandan gətirilir. Həm də insanalrın damaq zövqünün dəyişdirilməsinə ehtiyac var. Ənənəvi istehsalla irəliləyişə nail olmaq mümkün deyil. Bizimkilər ya pomidor əkir, ya da xiyar”.

 

“İstixana məhsulu ilə açıq sahə məhsulunun fərqi yoxdur”

 

N.Nəsirli açıq sahədə yetişdirilən məhsullarla, istixana şəraitində yetişdirilən məhsulların keyfiyət baxımından fərqlənmədiyini vurğulayıb:

“Cəmiyyətdə belə fikirlər gəzir ki, guya istixanalarda yetişdirilən məhsulların hamısı dərmanlıdır, ekoloji baxımdan təmiz deyil. Məsələ burasındadır ki, açıq sahədə yetişdirilən bitkiyə də mühafizə baxımından dərmanlar vurulur. Bunlar sırf zərərvericilər və ziyanvericilərdən mühafizə etmək üçündür. Bitkinin özünün vegetasiyasının normal getməsi üçün hökmən gübrə verilməlidir. Normada verilirsə, heç bir gübrə insan orqanizminə ziyanlı ola bilməz. Normadan artıq verilən dərmanlar, gübrələr təbii ki, məhsul vasitəsilə insan orqanizminə keçir və müəyyən pozuntulara gətirib çıxarır. Keçən il Salyan rayonunda qış mövsümündə yetişdirilən pomidorların yuxarı hissəsində çıxıntı olduğu görünürdü. Pomidor həmin dərmanların çox tətbiq edilməsindən sanki etiraz edir, orqanizmindən atmağa çalışırdı. Hökmən istixanalarda istehsalla məşğul olan insanlar yeniliklərlə maraqlanmalı, dərmanların özünün tərkibini dəqiqləşdirməlidirlər. Bəzi fermerlər var ki, bitkiyə tətbiq etdiyi dərmanın tərkibini bilmir. Bilmir ki, bu dərman zərərvericiyə qarşıdır, yoxsa gübrə tərkiblidir. İnsanların maariflənməsinə ciddi ehtiyac var”.

 

“Çalışmalıyıq ki, payız-qış mövsümündə məhsul istehsalında fasilə olmasın”

 

Ekspert qeyd edib ki, ənənəvi olaraq istixanalar Abşeronda formalaşıb:


“Bildiyiniz kimi son illərdə bəzi bölgələrimiz istixana təsərrüfatlarında xüsusi seçilməyə çalışırlar. Gəncəbasar, Şəmkir rayonu, Cəlilabad, Şəki, Zaqatala, Sabirabadda qeyri-mövsümlərdə istehsalı bərpa etmək üçün dövlət dəstəyi hesabına istixanaların sayı artırılır. Gedişat normaldır. Əsas payız, qışda istehsalda fasilələrin yaranmamasına çalışmalıyıq ki, bunun da yolu istixanların sayının artırılmasından keçir. Müasir texnologiyaların tətbiqindən çəkinmək yox, onlara üstünlük vermək lazımdır”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Abituriyentlərə XƏBƏRDARLIQ: Bu gün sonuncu gündür 20 Sentyabr 2020, 08:29 Prezident küçələrdən siqaret kötükləri topladı 20 Sentyabr 2020, 00:59 İsveçrə ATƏT-in sədrliyi postuna namizəd irəli sürməyib 20 Sentyabr 2020, 00:43 Trampa qarşı qəsdin qarşısı alındı 20 Sentyabr 2020, 00:26 “Əsrin müqaviləsi”nin 26 ili tamamlandı 20 Sentyabr 2020, 00:09 Qubada polis postu quruldu 19 Sentyabr 2020, 23:58 6 futbol hakimi koronavirusa yoluxdu 19 Sentyabr 2020, 23:42 Əfqanıstanda terror: 1 ölü, 5 yaralı 19 Sentyabr 2020, 23:31 Bakıda kürəkən qaynanasını avtomobillə vurdu 19 Sentyabr 2020, 23:17 Bombardmançı təyyarə dünya rekordu qırdı 19 Sentyabr 2020, 23:03 Bu ölkədə koronavirusa yoluxanların sayı 390 358 nəfərə çatıb 19 Sentyabr 2020, 22:47 FETÖ ilə əməkdaşlıqda şübhəli bilinənlər saxlanıldı 19 Sentyabr 2020, 22:33 “Sumqayıt” lider oldu 19 Sentyabr 2020, 22:17 Amur çayı daşdı: balıqlar şəhərdə üzür – VİDEO 19 Sentyabr 2020, 22:01 Gəncədə gənc oğlan bıçaqlanıb 19 Sentyabr 2020, 21:44 BDU professorun universitetə buraxılmamasının SƏBƏBİNİ AÇIQLADI 19 Sentyabr 2020, 21:30 Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 266 117-yə çatıb  19 Sentyabr 2020, 21:17 Mahir Abbaszadə seçicilərlə növbəti videoqəbul keçirib 19 Sentyabr 2020, 20:58 “Bu işğalçı dövlətin növbəti məkrli oyunlara hazırlaşdığının bariz nümunəsidir” - Tural Gəncəliyev 19 Sentyabr 2020, 20:45 Qərbi Kaspi Universitetinin tələbələri Virtual Tələbə Uğur Forumuna qatılıb 19 Sentyabr 2020, 20:31 “Biz mütləq öz torpaqlarımıza qayıdacağıq” - İlham Əliyev 19 Sentyabr 2020, 20:18 Yol qəzası mərkəzi prospektdə tıxac yaratdı 19 Sentyabr 2020, 20:01 Nazirlikdən intihar edən müəllimə başsağlığı: “Qeyri-dəqiq məlumatların təqdimatı təəssüf doğurur” 19 Sentyabr 2020, 19:36 Xuraman Şuşalı 100 min xərclədiyi evini satışa çıxardı - VİDEO 19 Sentyabr 2020, 19:25 BDU-nun professorunu iş yerinə buraxmadılar - SƏBƏB 19 Sentyabr 2020, 19:11 Tofiq Yaqublu ilə bağlı qərar müxalifət üçün testdir - Azay Quliyev 19 Sentyabr 2020, 19:03 Prezident Qarabağ barədə DANIŞDI: “Xalq bilməlidir nələr baş verir” 19 Sentyabr 2020, 18:28 Azərbaycanda reanimasiyada olan COVİD-19 xəstələrinin sayı açıqlandı 19 Sentyabr 2020, 18:20 Naqif Həmzəyev: “Əsrin müqaviləsi”nin uğurlu icrası Azərbaycanın gücünə güc qatır" 19 Sentyabr 2020, 18:12 Konstitusiya referendumuna ehtiyac varmı… – Partiya liderlərindən MÜNASİBƏT 19 Sentyabr 2020, 18:03 Sumqayıtın yanından keçəndə hər kəs pəncərəni bağlayırdı ki….” – Ölkə başçısı 19 Sentyabr 2020, 17:52 1 həftəyə 13 milyard dollar QAZANDI 19 Sentyabr 2020, 17:40 İlham Əliyev: Bu gün Azərbaycan bütün reytinqlərdə ən qabaqcıl yerlərdədir 19 Sentyabr 2020, 17:31 Prezident təməlqoyma mərasimində... - YENİLƏNİB 19 Sentyabr 2020, 17:24 Komitə sədri seçicilərlə onlayn görüş keçirdi - FOTO 19 Sentyabr 2020, 17:22