Arxiv
26 Avqust 2020, 11:58 | ƏDƏBİYYAT
Yaltaqlıq istedadı

Kənar adam cəmiyyətimizi – televiziyanı, qəzet-jurnalı, toy-yas məclislərini, müşavirə-iclası, konfrans-seminarı, bir sözlə, rəsmi və qeyri-rəsmi tədbirləri müşahidə eləsə, “Bunlarda fitri tərif demək istedadı var” deyər.

Bu gün cəmiyyətimizə hakim bir insan duyğusu… yaltaqlıqdır. Elə bil bu duyğuyla nəfəs alırıq, yatıb-dururuq, beynimiz yalnız bunun yeni növlərini axtarmaqla məşğuldur. Orijinal bir yaltaqlıq forması tapanda uşaq kimi sevinirik. Sanki həyatda uğur qazanmağımız bu hala, ovqata köklənə bilməyimizə bağlıdır.

Biz yaltaqlığı insani duyğular sırasına çıxarmağı bacarmışıq, o biri duyğuları Tanrı özü verib bizə.

İlahi, biz nə qədər bacarıqlıyıq, yalmanmanın necə kreativ üsullarını bilirik! Yaltaqlıq elm kimi tanınsaydı və bu elmlə, məsələn, Günəşə uçan aparat düzəltmək mümkün olsaydı, bunu bacarardıq.

Biz heyvan adlarından da bu sözə sinonimlər qayıra bilən camaatıq, “pişiklənmək” kimi.

Yaltaqlıq tək alçalma forması deyil, həm də insan qorxusunun üst geyimidir. Yaltaqlığın əks üzü qorxaqlıqdır. Qorxan adam yalmanır! Çexovun “Məmurun ölümü” hekayəsindən Çervyakovu xatırlayırsınız yəqin. Öz Qurbanəli bəyimizi demirəm heç.

Tanınmış çex heykəltəraşı David Çernı yaltaqlığı insanlığın ən naqis keyfiyyətlərindən sayaraq ona heykəl ucaldıb. “Yalmanma” adlanan 5 metrlik heykəl Praqanın “Futura” qalereyasında nümayiş olunur. Bu, ikiqat əyilmiş başsız adam heykəlidir. Heykəltəraş bununla demək istəyir ki, yaltaq adamda nə baş olar, nə sima. Gündəyməzi açıqdır deyə heykəlin şəklini dərc etmirəm bu yazıda. “Ququl”da “David Černý. Brown-nosers” yazıb özünüz taparsınız.

Elə bil yarınmaq genetik halımızdır; atadan oğula, anadan qıza ötürülür.

Yaltaqlıq sanki genetik halımızdır dedim, yəqin elə buna görədir: bir xalq kimi – istər evdə ata olsun, istər dövlətdə rəhbər – “üzüyumşaq” başçıları sevmərik, atılıb boynuna minərik. Bizimki zorlu-hallı adamdır, sinov gedərik, rəğbət bəslərik, təzim edərik.

Şiə kimi də qəribə şiəyik, qəlbində Əli rəhmi olana yox, Yezid kimi zalıma biət edərik.

İki il dözə bildik Rəsulzadələrin bəxş etdiyi azadlığa. Heç nə demirəm, elə parlament dinləmələrini stenoqramdan oxuyun yetər. Özümüz öz əlimizlə verdik azadlığımızı bolşevik ruslara.

Sovet illərində, irəli getmiş xalqların hələ tam baş açmadığı kompüter texnologiyalarından danışan Vəzirovun da “üzüyumşaqlığı” iki ilə yaxın çəkdi.

Humanist Elçibəyin bəxti heç gətirmədi. Xalq “ürəyiyumşaq” hakimiyyətlə bircə il dolana bildi.

“Dəmir əlli” hakimiyyətə sevgimizi isə özünüz də bilirsiniz, görürsünüz, yaşayırsınız!

Yazının bu yerinə qədərki hissəsi hələ 3 il qabaq qaraladığım “Məğrur yaltaqlıq məktəbi” adlı məqalədəndir. Son günlər ölkədə mənəvi-etik halımıza güzgü tutan hadisələrin axarında o yazıya yenidən qayıtdım.

Bu sözləri əlavə eləmək istədim: yaltaq ən zalım adamdır, yaltaqlıq zalımlıqla eyni bətndə yetişir, əkiz doğulur.

Sovet dövründə partiya nərdivanına, onun ən hündür pilləsinədək dırmaşmağa Kremldəkilərə yaltaqlanmağı ən yaxşı bacaranlar nail olurdu. Qorxu üstündə qurulan bütün siyasi rejimlərdə karyeranın tək yolu budur. Kommunist ənənəsini yaşadan cəmiyyətlərdə proses sonuclanmadı, davam etdirildi.

Əyilə-əyilə, sına-sına “qalxmış”ların özündən aşağılara divan tutmasına yüzlərlə misalı son 27 ildə bu ölkədə yaşamış hər kəs gətirə bilər. Adlar çəkmək istəmirəm, hamıya məlum adlardır. Hakimiyyət pillələrində yaltaqlıqla ucalanlar bir gün leş kimi yerə düşəndə başqalarına ehtiyac olmur, elə özləri kimiləri onları didib-parçalayır.

30 il qabaq məğrur insanların, azad vətəndaşların yaşayacağına ümid etdiyimiz ölkəni müti, yazıq, gözüqıpıq, ələbaxan insanlar ölkəsinə çevirmişləri lənətləyərək qaraladım bu yazını…


Vahid Qazi

25 avqust 2020

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Ermənistan hərbi vəziyyət və səfərbərlik elan etməyə HAZIRLAŞIR 27 Sentyabr 2020, 12:23 Ordumuzun həyata keçirdiyi əks-həmlə əməliyyatı uğurla davam edir 27 Sentyabr 2020, 12:20 Türkiyə XİN: “Qardaş Azərbaycana dəstəyimiz tamdır” 27 Sentyabr 2020, 12:17 Ermənistan ölən hərbiçilərin adlarını açıqlamağa başlayıb - SİYAHI 27 Sentyabr 2020, 12:12 Millimizin futbolçusu ABŞ-da 11-ci qolunu vurdu 27 Sentyabr 2020, 12:12 Qarabağın Azərbaycanlı İcması cəbhədəki vəziyyətlə bağlı bəyanat yaydı 27 Sentyabr 2020, 12:09 İlham Əliyev: “Biz zəfər çalacağıq!” 27 Sentyabr 2020, 12:08 Azərbaycandan beynəlxalq təşkilatlara, ABŞ, Rusiya, Fransa rəhbərlərinə MÜRACİƏT 27 Sentyabr 2020, 12:03 Ermənilər qocaları döyüşə çağırır - Düşmən qorxuda 27 Sentyabr 2020, 11:58 Moskva Qarabağda atəşi dayandırmağa ÇAĞIRDI 27 Sentyabr 2020, 11:54 David Tonoyan ölkədən qaçıb?  27 Sentyabr 2020, 11:36 Azərbaycan Prezidentinin xalqa müraciəti  27 Sentyabr 2020, 11:24 Sabahın havası: duman, şimşək, yağış... 27 Sentyabr 2020, 11:18 Zədələnən döyüş helikopteri peşəkarlıqla öz ərazimizə endirilib - Nazirlik 27 Sentyabr 2020, 11:17 MÜDAFİƏ NAZİRLİYİ: Azərbaycan Ordusu mülki əhalini atəşə tutmur 27 Sentyabr 2020, 11:11 Müdafiə Nazirliyindən təkzib - ordumuz düşmən üzərində tam üstünlüyə malikdir 27 Sentyabr 2020, 10:55 Ermənistan sosial medianı blokladı 27 Sentyabr 2020, 10:51 Türkiyədən qardaş dəstəyi: “Azərbaycan tək deyil” 27 Sentyabr 2020, 10:43 Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı 27 Sentyabr 2020, 10:35 Erməni təxribatının qarşısını almaq üçün internet məhdudlaşdırılıb - Nazirlikdən açıqlama 27 Sentyabr 2020, 10:20 Ermənilərin yaraladığı mülki şəxs xəstəxanaya yerləşdirildi 27 Sentyabr 2020, 10:13 27 sentyabr Dünya Turizm Günüdür 27 Sentyabr 2020, 10:09 Dünyanın ən nüfuzlu idmançısı seçildi 27 Sentyabr 2020, 09:59 Ermənistandan Qarabağa gedən yollardan biri BAĞLANDI 27 Sentyabr 2020, 09:56 Toplarımızın səsi Xankəndində eşidilir - Düşmən təşvişdə 27 Sentyabr 2020, 09:34 Ermənistanın 12 ədəd “OSA” zenit-raket kompleksi məhv edildi 27 Sentyabr 2020, 09:25 "Azərbaycan Ordusu bütün cəbhə boyu irəliləyir" - Cəlal Arutyunyan 27 Sentyabr 2020, 09:19 Ermənistanın yeni hiyləsi - ATƏT-ə müraciət etdi 27 Sentyabr 2020, 09:17 Ordumuz əks-hücuma KEÇDİ 27 Sentyabr 2020, 09:15 Paşinyandan ermənilərə müraciət etdi: “Azərbaycan Ordusu irəliləyir” 27 Sentyabr 2020, 09:07 Meksikada 43 tələbənin itkin düşməsinə görə polislər həbs edildi 27 Sentyabr 2020, 09:05 ABŞ-da atışma - ölən və xəsarət alanlar var 27 Sentyabr 2020, 08:59 Prezidentin köməkçisi cəbhədəki gərginliklə bağlı BƏYANAT YAYDI 27 Sentyabr 2020, 08:58 Ermənilərin yaraladığı mülki vətəndaşımızın FOTOSU 27 Sentyabr 2020, 08:45 Müdafiə Nazirliyi: “Ermənistanın atəş nöqtələri susdurulur” - Cəbhədən yeni MƏLUMAT 27 Sentyabr 2020, 08:37