Arxiv
9 Oktyabr 2018, 10:49 | REPORTAJ
Günay, Nuray, Nihal... - Azərbaycanda cinsini dəyişənlər rəsmən ad-soyadlarını da dəyişiblər - ARAŞDIRMA

Küçədə, nəqliyyatda rastlaşdığımız o tipləri mütləq fərqli mimikalarla seyr edirik. Fərqli seyrçiliyin içində həm qəzəb, həm etiraz, həm də acımaq var.


Onların özləri isə cinsiyyətlərini dəyişdiklərinə görə məmnun görünürlər. Lakin cəmiyyətin münasibətindən dolayı onlar həm də dərin  psixoloji bataqlığın içindədirlər.

 

Azərbaycanda cinsini dəyişən insanların sayı az deyil. Bununla bağlı rəsmi statistika olmasa da, bu əməliyyatlarda iştirak etmiş cərrahların açıqlamaları belə deməyə əsas verir ki, ölkədə cinsini dəyişənlər az deyil.

 

Digər bir məsələ isə cinsiyyəti dəyişəndən sonra həmin şəxslərin ad-soyadının dəyişdirilməsi prosedurudur.

 

Əvvəli oğlan olan Nihalın hekayəsi

 

Cinsiyyətini dəyişənlərdən biri də Nihal Əliyevadır. Nihal Əliyeva Modern.az saytına açıqlamasında deyib ki, cinsini dəyişdirmək üçün əməliyyatı Türkiyədə etdirib.

 

Onun sözlərinə görə, Azərbaycana qayıdıb ad-soyadımı dəyişməklə bağlı müraciət etdikdə, birbaşa cavab verməyiblər.

 


“Amma ən yaxın dostlarım olan Günay, Nuray  cinsiyyətlərini dəyişəndən sonra çox rahat şəkildə ad-soyadlarını da dəyişiblər. Bilirsiniz, Türkiyədə xəstəxananın bizə verdiyi kağız var. O kağız bunun üçündür ki, şəxs rəsmi şəkildə psixoloqlardan keçərək, cinsdəyişdirmə əməliyyatında olub.  Biz həmin kağızı Azərbaycana gətirib öncə notariusa təqdim edirik. Notarius da Azərbaycan dilində sənədin keçərli olduğunu təsdiq edir. Sonra həmin sənədi götürüb  aid olduğun  bölgəyə üz tutursan. Hamının ata-anasının nikah bağladığı rəsmi yer var. Cinsiyyətini dəyişən şəxslər doğum haqqında şəhadətnaməni dəyişmək üçün həmin idarəyə baş vurur”- Nihal Əliyeva bildirir.  

 

Onun sözlərinə görə, cinsiyyətini dəyişən şəxsin ilk işi doğum haqqında şəhadətnaməni yeniləmək olur.

 

“Bu zaman yeni doğum şəhadətnaməsi verilir. Belə deyək də, hər şey sıfırdan başlayır. Tanıdığım o qədər azərbaycanlı rəfiqələrim var ki, mənimlə eyni yoldadır. Onlar da rəsmi qaydada doğum haqqında şəhadətnamədən tutmuş, şəxsiyyət vəsiqəsinə qədər dəyişdirib”- Nihal deyib.

 

Nazirlik qadağanın olmadığını deyir

 

Məsələ ilə bağlı Ədliyyə Nazirliyindən də mövqe aldıq. Nazirlikdən bildirilib ki, qanunvericilikdə cinsiyyətin dəyişdirilməsi ilə bağlı nə qadağanedici, nə də tənzimləyici norma var:

“Sadəcə təcrübədə kimsə cinsini dəyişəndən sonra gedib şəxsiyyət vəsiqəsini dəyişdirir. Bununla bağlı biz hər hansı bilgiyə sahib deyilik. Çünki şəxsiyyətin dəyişdirilməsinə biraşa Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Baş Pasport və Qeydiyyat İdarəsi baxır”-deyə nazirlikdən bildirilib.

Lakin mövzu ilə bağlı DİN-dən açıqlama almaq istəsək də, suallarımız cavablandırılmadı.

 

Həkimlər bir-birini təkzib edir?

 

Tibb üzrə fəlsəfə doktoru, androloq Rauf Rzayev qeyd edib ki, pasiyentləri arasında cinsiyyətini dəyişmək istəyənlər olur. Həkim bunun səbəblərindən də söz açıb:

 

“Təbii bunun müxtəlif səbəbləri var. Psixoloji faktorlar da var. Eyni zamanda hormonol dəyişikliklərin gətirdiyi cinsiyyətindən imtina da ola bilər. Hətta, ailə tərbiyəsinin də burada rolu var. Ola bilsin ki, hansısa şəxs uşaq vaxtı hər hansı cinsi təcvüzə məruz qalıb. O da sonda cinsiyyətini dəyişməsinə gətirib çıxarır.

Azərbayanda cinsiyyətini dəyişmə halları olur. Amma bu çox azdır. Kütləvi deyil. Cinsiyyətini dəyişməyə meyllilik psixoloji durumla bağlıdır”.

 

Azərbaycan Plastik Cərrahlar Assosiasiyasının sədri, Beynəlxalq Plastik Cərrahiyyə Assossiasiyasının həqiqi üzvü, cərrah-həkim Vaqif Qələndərli isə saytımıza deyib ki, ölkədə cinsiyyətini dəyişməklə bağlı əməliyyatlar aparılmır.

 

“Ancaq anomaliyalı qüsurlu doğulan adamlarda əməliyyat aparıla bilər. Məsələn, dünyaya cinsiyyətsiz gələn uşaqlar olur. Bu zaman onların cinsiyyətini müəyyənləşdirmək çətin olur. Ona görə də dünyaya gələn şəxsin genetik xüsusiyyəti müəyyənləşəndən sonra əməliyyat həyata keçirilir.

Amma Azərbaycanda cinsiyyəti dəyişmə əməliyyatı aparılmır. Həmçinin, qadağa  da yoxdur. Sadəcə, bizim mentalitetimizə uyğun deyil. Ümid edirəm ki, bundan sonra da olmaz.  Bu psixoloji problemlə bağlı bir şeydir. Əməliyyat prosesi heç də asan deyil. Ölüm riski yüksəkdir.

 

Lakin həkimə müraciət edən bütün xəstələr də əməliyyat edilmir. Əvvəlcə müraciət edən şəxsin sağlamlıq vəziyyəti yoxlanılır. Ümumi analizlər alındıqdan sonra, müraciət edən qadın və ya kişinin həm psixiatr müayinəsinin, həm də psixoloq müayinəsinin cavabları alınır. Hər iki həkim şəxsin ruhi-əqli vəziyyətinin, psixoloji durumunun tamamilə yerində olduğuna dair arayış verməlidir.

 

Amma biz bu cür xəstələrə transseksualizm diaqnozu qoyuruq. Bəzən də elə olur ki, cinsini dəyişmək üçün müraciət edən şəxslərə qarşıdakı prosesləri danışırıq. Çox vaxt onlarla söhbət etdikdən, əməliyyatın ağırlığını bildikdən sonra istəklərindən vaz keçirlər”.


Vaqif Qələndərli qeyd edir ki, Azərbaycanda cinsiyyətini dəyişmək istəyən kişilərin sayı, qadınların sayından daha çoxdur.

 

“Qadınlar bəzən bu vəziyyəti etiraf etməyə çəkinirlər. Ümumilikdə keçən il belə müraciətlərin sayı çox olub”.

 

Dünya “cinsi”nə qısa baxış

 

Amerika Plastik Cərrahlar Birliyinin hesabatında göstərilib ki, ABŞ-da 2016-cı ildə cinsini dəyişənlərin sayı bir əvvəlki ilə nisbətən 20 faiz artıb. 

Dünya ölkələrinin üçdə-birində gender dəyişikliyinin pasportda qeyd olunmasına icazə verilir.

Dünyanın 4 ölkəsində - Argentina, Norveç, İrlandiya, Danimarkada bu, tam leqaldır. Burada heç bir məhdudiyyət nəzərdə tutulmur. Həmin ölkələrdə hər hansı bir dəyişiklik etmək sadəcə fərdin tələbinə əsaslanır.

 

İran hökumətinin apardığı rəy sorğusuna əsasən, bu ölkədə hər il 300-400 nəfər cinsini dəyişmək üçün əməliyyat olunur...

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Azarkeşlərin sevdiyi, klub rəhbərliyinin nifrət etdiyi “Beşiktaş”lı Paskal Numa 25 May 2019, 16:33 "Xalq yazıçı"sı prezidentə: “Balaca yaradıcılığıma böyük qiymət verdiyi üçün...” 25 May 2019, 16:14 Bakı Nəqliyyat Agentliyi gücləndirilmiş iş rejiminə keçib 25 May 2019, 16:00 Öldürdüyü şəxsin meyitini zirzəmiyə atan keçmiş məhkum saxlanılıb 25 May 2019, 15:52 Ermənistan Boks Federasiyası Azərbaycanı müdafiə etdi 25 May 2019, 15:51 Əlilliyi olan şəxslər üçün Bərpa Mərkəzində bayram ab-havası 25 May 2019, 15:41 Azərbaycanda həkim-xəstə münasibətlərində yaranan problemlər... 25 May 2019, 15:33 Musa Yaqubun oğlu: “Atam “Xalq şairi” adını aldığını eşidib, kövrəldi” 25 May 2019, 15:03 “Fənərbağça” “Barselona”nın oyunçusu icarəyə götürmək istəyir 25 May 2019, 14:58 Bakıda iki şirkətdən 220 min manatlıq məişət texnikası oğurlanıb 25 May 2019, 14:47 Azərbaycana 3 gün dolu düşəcək - XƏBƏRDARLIQ 25 May 2019, 14:31 İcbari Tibbi Sığortanın tətbiq sahəsi genişləndirilə bilər 25 May 2019, 14:20 İlham Əliyev Salome Zurabişvilini təbrik edib 25 May 2019, 14:17 Azərbaycanın yeni "Xalq şair"ləri, "Xalq artist"ləri, "Xalq yazıçı"ları– SİYAHI 25 May 2019, 13:56 Bir sıra mədəniyyət xadimləri “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilib 25 May 2019, 13:51 Bazar gününün HAVA PROQNOZU 25 May 2019, 13:40 Deputatlar 28 May bayramını necə qeyd edəcəklər? - SORĞU 25 May 2019, 13:34 "Qızıl buts" 6-cı dəfə ona qismət oldu 25 May 2019, 13:18 Baş nazirin müavini: “Yataqxanalarda təhlükəsizliyi təmin etmək üçün yoxlamalar aparılır” 25 May 2019, 13:16 Prezident İlham Əliyev indoneziyalı həmkarını təbrik edib 25 May 2019, 13:08 Çingiz Qənizadə seçicilərini dinlədi 25 May 2019, 12:52 Goranboyda 400 nəfərin iştirakı ilə iməclik keçirilib 25 May 2019, 12:49 Heydər Əliyev Mərkəzində “Tarixin şah əsərləri” sərgisi açılacaq 25 May 2019, 12:47 Azərbaycan dolu düşüb 25 May 2019, 12:35 Fuad Abbasova yeni vəkil tutuldu – Ailəsindən AÇIQLAMA 25 May 2019, 12:19 Ermənistanın keçmiş prezidentləri gizli görüş keçiriblər 25 May 2019, 12:11 “Arsenal” yayda Mxitaryanı satmağa hazırdır 25 May 2019, 11:50 Döydü, sürüyüb mətbəxə apardı, bıçaqla saçını kəsdi və...zorladı? 25 May 2019, 11:34 Bakıda kafe sahibi qətlə yetirildi 25 May 2019, 11:29 Turizm obyektlərində qiymətlər od tutub yanır... - SƏBƏBLƏR 25 May 2019, 11:24 İsmayıllıda avtomobil ustaları heroinlə tutuldular 25 May 2019, 11:10 İcra başçısı vətəndaşların problemlərini dinlədi 25 May 2019, 11:06 Heç bir qüvvə ölkəmizin beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsinə əngəl törədə bilməz 25 May 2019, 10:54 Abşeronda tikinti meydançasında krandan qırılan tros fəhləni öldürdü 25 May 2019, 10:52 Massalıda kəndə təsərrüfatı sistemi sürətlə elektronlaşır 25 May 2019, 10:41