Arxiv
11 İyul 2019, 11:12 | MƏDƏNİYYƏT
Tarixdə iz qoyanlar: “Mixaylo”nun bacısı oğlu - Üzeyir məktəbinin DAVAMÇISI

Modern.az saytı “Tarixdə iz qoyanlar” rubrikasına davam edir...

Keçən əsrin altmışıncı illərində Azərbaycan ədəbiyyat və incəsənətində yenidən canlanma, milli şüurun oyanması, xalqın özünə və tarixinə qayıtması prosesi gedirdi. Bu proses musiqimizə də sirayət etmişdi. Milli incəsənət ənənələrinə yeni nəfəs gətirən gənc bəstəkar nəsli yetişirdi. Aqşin Əlizadə bu nəslin nümayəndələrindən biri idi.


Aqşin Əliqulu oğlu Əlizadə 1937-ci ildə mayın 22-də Bakı şəhərində anadan olub. Gənc Aqşin özündə dayısı Mehdi Hüseynzadə kimi incəsənətə böyük bağlılıq hiss edirdi. Bildiyimiz kimi, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mehdi Hüseynzadənin yüksək rəssamlıq bacarığı vardı. Lakin qəhrəman döyüşçünün bacısı oğlu musiqiyə daha çox həvəs göstərirdi və bu da onu Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbinə gətirdi. 1955-ci ildə həmin məktəbi bitirərək, Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına qəbul olundu. Görkəmli bəstəkar Əhməd Cövdət Hacıyevin sinfində təhsil alması onun bir bəstəkar kimi formalaşmasında mühüm rol oynadı. Artıq o, ilk uğurlara da imza atmağa başladı. 1962-ci ildə Konservatoriyanı bitirdikdən sonra I Gənc Bəstəkarların Ümumittifaq Müsabiqəsində və “Zaqafqaziya Baharı” Festivalında I dərəcəli diplomlara layiq görüldü.


XX əsr çox səviyyəli və çox qütblü bəstə sistemləri dövrü idi. Azərbaycan bəstəkarları bu dövrün seçim bolluğundan əsrin ikinci yarısından bəhrələnmək imkanı əldə etdilər. Bu bolluq içində özünü tapan, dahi sələflərinin zəngin ənənələrini insanlara öz üslubunda çatdıran Aqşin Əlizadə Azərbaycan musiqisinin ən istedadlı və özünəməxsus simalarından biri idi.


Aqşin Əlizadə daim axtarışda olan, yaradıcılıq üfüqlərini genişləndirən, sənətkarlığını kamilləşdirməyə can atan bəstəkar idi. Onun musiqi üslubu zaman keçdikcə cilalanır, yeni təmayüllərin və həyat təcrübəsinin təsiri ilə yenilənir, lirik-pastoral boyalar yerini miqyaslı kompozisiyalara, dramatik-faciəvi ovqatlara verirdi. Lakin Aqşin Əlizadənin ən müxtəlif dövrlərdə yazılmış əsərlərinin hamısını bir ümumi cəhət birləşdirir: səmimilik, təbiilik, həyata inam və xalqına məhəbbət.


Aqşin Əlizadədoğma torpağının nəğməkarı idi.  Onun əsərləri Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq tarixinin səhifələrini canlandırır, füsünkar vətən təbiətini vəsf edir, sadə, qonaqpərvər, məğrur insanlardan söhbət açırdı. Kamera orkestri üçün şux, oynaq “Aşıqsayağı”, odlu nəfəsli “Cəngi”, fortepiano üçün yazılmış müdrik düşüncəli “Dastan”, əziz xatirə səhifəsi olan “Qoca xanəndə” orqan pyesi, müşayiətsiz xor üçün yazılmış, xalq poeziyasının gözəlliyini tərənnüm edən “Bayatılar” silsiləsi, vətənəsonsuz sevgi vəvurğunluq hissi aşılayan “Kənd suitası”, musiqisində ağrılı-acılı keçmişimizin, mübarizəmizin nəfəsini duyduğumuz Üçüncü, Dördüncü,  Beşinci simfoniyalar və ən nəhayət həm A.Əlizadə yaradıcılığının, həm də XX əsr Azərbaycan musiqisində tarixi səpkidə milli qəhrəmanlıq əsəri olan “Babək” baleti dediklərimizə əyani misaldır.


Görkəmli bəstəkar yeni əsri də yeni əsərlərlə qarşılamışdı. 2002-ci ildə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının səhnəsində bəstəkarın ikinci baleti- “Qafqaza səyahət” tamaşaya qoyuldu və çox böyük uğur qazandı. Azərbaycan haqqında bu lirik-poetik hekayəti bəstəkar böyük fransız yazıçısı A.Dümanın dilindən söyləyir. Məlum olduğu kimi, Şərq ölkələrinə səyahətə çıxmış ata Aleksandr Düma Qafqazı gəzmiş, Azərbaycanın səfalı təbiətinə, xalqımızın adət-ənənələrinə, mədəniyyətinəvə tanış olduğu insanlara heyran olmuş, əsərlərində gördüklərini qələmə almışdı. Bəstəkar macəra romanları ustasının təssüratlarını baletin üç iri səhnəsində canlandırmış, milli musiqimizin rəngarəng qaynaqlarından, muğam, mahnı və rəqslərin tanış avazlarından hörülmüş musiqiçələngi yaratmışdı. Tanınmış yazıçını səciyyələndirən Avropa qiyafəli, fransız ruhlu musiqi ümumi musiqi axınında olduqca təbii və həmahəng səslənmişdi.


Aqşin Əlizadə yaratdığı baletlər, orkestr üçün bəstələr, kamera və vokal-simfonik əsərlərlə yanaşıəlliyə yaxın teatr tamaşalarına, sənədli, bədii və cizgi filmlərinə musiqilər bəstələmişdi.


A.Əlizadə ölkəmizin ictimai həyatında fəal iştirak edən ziyalılarımızdan idi. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin xalq deputatı kimi o, daima öz vətəninin taleyüklü məsələlərində milli mənafedən çıxış etmiş, qanlı yanvar hadisələrindən sonra öz kəskin mövqeyi ilə xalqının yanında yer almışdı.


O, Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafında ictimai xadim kimi də böyük işlər görüb. Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi (1979-1985) və birinci katibi (1985-1990) olub. Eyni zamanda, SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının katibi kimi Azərbaycanı layiqincə təmsil edib. Otuz ildən artıq bir dövrdə Bakı Musiqi Akademiyasında, Yusif Məmmədəliyev adına Naxçıvan Universitetində eləcədə, Türkiyənin Trabzon Qaradəniz Texniki Universitetində dərs demiş bəstəkar böyük musiqiçilər nəslinin yetişməsində danılmaz xidmətləri olub.

Bu gün onun sənət yolunu oğlu Əli Əlizadə həm bəstəkar, həm də pedaqoq olaraq davam etdirməkdədir.


Aqşin Əlizadənin musiqi sahəsində gördüyü işlər həmişə dövlət tərəfindən qiymətləndirilib. Görkəmli bəstəkar Azərbaycan SSR Xalq artisti fəxri adı (1987) ilə yanaşı Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı(1978), “Şöhrət” ordeni (1997) və  “Şərəf” ordeni ilə təltif olunub.


Üzeyir məktəbinin layiqli davamçısı olan Aqşin Əlizadə 3 may 2014-cü ildə Bakı şəhərində vəfat edib.



Cavid MƏMMƏDLİ

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Türkiyə polisi 217 cinayətkarı saxladı 21 İyul 2019, 00:36 Polis gücləndirilmiş rejimə keçdi 21 İyul 2019, 00:16 Bakıda XV Avropa Gənclər Yay Olimpiya Festivalı başlayır 21 İyul 2019, 00:03 Bakıda restoranda kütləvi dava: yaralılar var 20 İyul 2019, 23:46 Qaz stansiyasındakı partlayışda 12 nəfər öldü 20 İyul 2019, 23:31 İstanbulda yaxta belə alovlandı - VİDEO 20 İyul 2019, 23:14 Tovuzda dönərdən zəhərlənmə 20 İyul 2019, 22:55 18 “Taliban”  döyüşçüsü öldürüldü 20 İyul 2019, 22:37 551 şahmatçının yarışı yekunlaşır 20 İyul 2019, 22:21 6 ayda 146 nəfər itkin düşdü 20 İyul 2019, 22:02 Qəzaya uğrayan təyyarə mağazaya çırpıldı 20 İyul 2019, 21:39 İsti hava 6 nəfərin həyatına son qoydu 20 İyul 2019, 21:24 Moskvada 12 min insan etiraza qalxdı 20 İyul 2019, 21:09 Astarada DTX polkovniki həbs edildi 20 İyul 2019, 20:51 2 273 namizəd məktəb direktorluğuna iddialıdır 20 İyul 2019, 20:19 Türkiyə diplomatlarını öldürənlər ələ keçirildi 20 İyul 2019, 20:02 Qusarda qoyun oğruları tutuldu 20 İyul 2019, 17:43 Dənizdə batdığı ehtimal edilən şəxsin axtarışları aparılır 20 İyul 2019, 17:15 Gömrük Komitəsinin sədri media ilə əlaqələri genişləndirmək istəyir 20 İyul 2019, 17:06 Bakıda yanğın - 6 nəfər təxliyə olundu 20 İyul 2019, 16:52 Yaqub Mahmudov jurnalistlərə təbrik ünvanladı 20 İyul 2019, 16:32 Gömrük 46 min dollarlıq telefonlara 28 min manat rüsum alıb - RƏSMİ 20 İyul 2019, 16:25 Bakıda “avtoşluq” edib sosial şəbəkələrdə yayan sürücü həbs edildi 20 İyul 2019, 16:16 Vilayət Eyvazov sıra baxışı keçirdi 20 İyul 2019, 16:14 Ekspert yay məktəblərinə qarşı çıxdı 20 İyul 2019, 15:26 Zakir Həsənov düşmənə zərbə endirməyi tapşırdı 20 İyul 2019, 15:17 Mirmahmud Mirəlioğlu Leyla Yunus haqda sərt DANIŞDI: “Erməni gəlini” 20 İyul 2019, 15:00 İlham Əliyev Belçika Kralını təbrik edib 20 İyul 2019, 14:38 İlham Əliyev Avropa Olimpiya Komitələrinin prezidentini qəbul etdi - YENİLƏNİB 20 İyul 2019, 14:09 Prezident onları mükafatlandırdı – 10  mindən 50 minə qədər... 20 İyul 2019, 13:46 Sabahın hava proqnozu – külək əsəcək 20 İyul 2019, 13:43 Taksi sürücüsünə 16 bıçaq zərbəsi vurub quldurluq etdilər  20 İyul 2019, 13:39 Milli Mətbuat günündə Azercell-dən hədiyyə! 20 İyul 2019, 13:34 Anar Məmmədxanlı barəsində sənədli film çəkildi: “Kapitan”  20 İyul 2019, 13:29 Şəmkir sakininin cibindən 5500 manat oğurlandı 20 İyul 2019, 13:28