Arxiv
6 Sentyabr 2019, 10:04 | ANALİTİKA
Dünyanın geosiyasi qarşıdurması: Çin, yoxsa ABŞ...

XXI əsrin əsas geosiyasi oyunçularından söz açarkən Çini unutmaq qeyri-mümkündür. Rəsmi Pekin son 20 ildə nəhəng iqtisadi sıçrayış edərək, ABŞ-dan sonra dünyada ən böyük ikinci iqtisadiyyata malik ölkəyə çevrilib.

 

Modern.az xəbər verir ki, “Bloomberg” agentliyinin məlumatına görə, Çin 2032-c ildə Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM) istehsalına görə ABŞ-ı da geridə qoyacaq. Çmin Kommunist Partiyasının sədri Si Tzinpin ölkənin 2049-cu ilə qədər inkişaf modelini təqdim edərkən 10 prioritet sahə üzrə - informasiya texnologiyaları, robot texnikası, aviasiya və kosmos, okeanoqrafiya və dəniz ticarəti, farmokologiya və tibbi avadanlıqlar, avtomobillər, dəmir yolu nəqliyyatı, elektroenergetika, yeni materialların hazırlanması, aqrar texnika və s. - dünya liderliyini ələ keçirməyi hədəfləyir.

 

Çin iqtisadiyyatının illik artımı ikirəqəmli olsa da, iqtisadiyyatı hələ də Qərbin innovativ texnologiaylarından asılı olan və dünyaya ucuz mallar satan ölkə sayılır.

Məhz texniki geriliyi aradan qaldırmaq Kommunist Partiyasının yaxın illərdəki əsas hədəfidir.  

 

Amma rəsmi Pekin yalnız iqtisadi sahədə deyil, siyasət meydanında da “at oynatmağa” meyllidir.

Belə ki, yaxın 20 il ərzində Çin dünyanın ən güclü hərbi-dəniz donanmasını yaratmaq istəyir. Digər tərəfdən, Çinin dünyadakı geosiyasi proseslərə təsir gücü hələlik zəif olaraq qalır. Yalnız Sakit okeanın Şərq sahillərində Çin öz nüfuzuna görə ABŞ-la rəqabətə girə bilər. Digər tərəfdən, ABŞ-ın Çinin tərkib hissəsi saydığı, de-faktor müstəqil Tayvan adasına açıq himayə göstərməsi, Çini kommersiya casusluğunda ittiham edərək, yerli şirkətlərə qarşı sanksiyalar tətbiq etməsi (Huawei), Tibet separatçıları ilə “isti münasibət” qurması və insan haqlarının pozulmasına dair Pekinin ünvanına tənqidlər səsləndirməsi iki dünya nəhənginin münasibətlərinə kölgə salır.


Xüsusən, “Huawei” telekommunikasiya nəhəginə qarşı sanksiyalar, şirkətin kommersiya casusluğunda ittiham olunması Çinin artan texnioloji inkişafını önləmək üçün Ağ Evin səyləridir.

 

Paralel olaraq, Ağ Ev Çini də Rusiya kimi dünyadakı hazırkı siyasi status-kvonu dəyişmək cəhdlərində şübhəli bilir. Təsadüfi deyil ki, Pentaqonun 2018-ci ildə hazırladığı Milli Müdafiə Strategiyası adlı sənəddə Çinin və Rusiyanın əsas hərbi və siyasi rəqiblər olduğu göstərilir. Sənəddə Pekinin artıq süni intellekt və hipersəsli raketlərin hazırlanmasında ABŞ-ı geridə qoyduğu da həyəcanla vurğulanır.

 

2018-ci ilin yayında başlayan və bu günə qədər gah azalan, gah yüksələn xətlə inkişaf edən Çin-ABŞ “ticarət müharibəsi” də bu həyəcanın davamı kimi qəbul olunmalıdır. Hələ 2016-cı ildə prezident kampaniyası zamanı Tramp Çinin ABŞ-ı “zorladığı”nı deyirdi. Doğurdan da, dəyəri 720 milyard dollara çatan ticarət dövriyyəsində ABŞ Çinə 190 milyard dollar dəyərində məhul satırdısa, Çin əks istiqamətdə 534 milyard dollarlıq mal göndərirdi. Tramp administrasiyası ucuz Çin mallarının ölkə bazarlarını zəbt etməsindən narazı qalıb. Ticarət rüsumun qaldırmaqla Tramp administrasiyası daxili bazarını qorumağa çalışır.

 

Görünən odur ki, yaxın onilliklərdə dünyanın 1 nömərli geosiyasi hadisəsi Çinlə ABŞ arasında iqtisadi və siyasi hegemonluq mübarizəsi olacaq. Bu mübarizədən kimin qalib kimi ayrılacağını proqnozlaşdırmaq isə qeyri-mümkündür. 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Yük qatarı relsdən çıxdı 17 Sentyabr 2019, 00:48 Neft zavodları İran istehsalı silahlarla vurulub - İDDİA 17 Sentyabr 2019, 00:33 Elmar Məmmədyarov Müqəddəs Taxt-Tacın Dövlət Katibi ilə görüşdü 17 Sentyabr 2019, 00:15 Qaxda ağır qəza: yaralılar var 16 Sentyabr 2019, 23:57 İlham Əliyev Mehriban Əliyeva ilə birgə dünya çempionatının açılışına qatıldı - FOTOLAR, YENİLƏNİB   16 Sentyabr 2019, 23:44 Xələf Xələfov İsveçrə ilə əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə etdi 16 Sentyabr 2019, 23:31 Neftin qiyməti kəskin bahalaşdı 16 Sentyabr 2019, 23:14 UEFA "Qarabağ"a 4 milyon avroya yaxın pul köçürdü 16 Sentyabr 2019, 23:01 Rusiya, İran və Türkiyə liderləri Tehranda görüşəcək 16 Sentyabr 2019, 22:46 Bakıda 36 yaşlı kişi ürəyindən bıçaqlandı 16 Sentyabr 2019, 22:33 Tramp yenidən İranı hədəf aldı 16 Sentyabr 2019, 22:16 Qobuda daş karxanasında fəhlə öldü 16 Sentyabr 2019, 21:54 Türkiyə vitse-prezidentinin Bakı səfəri başa çatdı 16 Sentyabr 2019, 21:42 Paşinyan Sərkisyanın kürəkənini geri qayıtmağa çağırdı 16 Sentyabr 2019, 21:28 Bakıda xəstə kişi binadan yıxılıb öldü 16 Sentyabr 2019, 21:13 Qəzaya uğrayan təyyarə evin üstünə düşdü: 7 ölü 16 Sentyabr 2019, 20:42 Xəzərdə zəlzələ oldu 16 Sentyabr 2019, 20:29 Ərdoğan, Ruhani, Putin bir arada 16 Sentyabr 2019, 20:16 Tofiq Yaqublu Müsavat başqanı ola bilər 16 Sentyabr 2019, 20:01 Mingəçevirdə uşaq evindən oğurluq edildi   16 Sentyabr 2019, 19:57 Türkiyə və Azərbaycan ortaq vaqon istehsal edəcək 16 Sentyabr 2019, 19:50 Əflatun Amaşov Ümumdünya Mətbuat Şuraları Assosiasiyasının sədrinin birinci müavini seçildi - FOTOLAR 16 Sentyabr 2019, 19:42 Elmar Məmmədyarov Romada FAO-nun baş direktoru ilə görüşüb   16 Sentyabr 2019, 19:34 Bu il bir tona yaxın narkotik vasitə dövriyyədən çıxarılıb - Nazir 16 Sentyabr 2019, 19:22 Yol hərəkəti qaydalarını pozan avtobus sürücüsu işdən ÇIXARILDI 16 Sentyabr 2019, 19:13 Gömrük Akademiyasında Bilik Günü qeyd olunub - FOTO 16 Sentyabr 2019, 19:03 Eldar Quliyev universitetə yeni qəbul olmuş tələbələrlə görüşdü - FOTOLAR 16 Sentyabr 2019, 18:54 Tofiq Yaqublu Müsavat başqanlığına namizədliyini irəli sürdü   16 Sentyabr 2019, 18:45 Vilayət Eyvazov polisdəki nöqsanlarla bağlı tapşırıq verdi 16 Sentyabr 2019, 18:36 DİN-də geniş kollegiya iclası keçirilib 16 Sentyabr 2019, 18:27 4 şəhər və rayonda lisey sinifləri açıldı 16 Sentyabr 2019, 18:18 UEFA “Qarabağ”ın hesabına bu qədər pul köçürdü 16 Sentyabr 2019, 18:09 Məktəblini maşın vurub öldürdü 16 Sentyabr 2019, 18:00 Yol polisi Bakı məktəblərində maraqlı aksiyalar keçirdi 16 Sentyabr 2019, 17:51 Lənkəranda qeyri-aşkar şəraitdə törədilmiş qətlin üstü açılıb 16 Sentyabr 2019, 17:48