Arxiv
6 Sentyabr 2019, 10:04 | ANALİTİKA
Dünyanın geosiyasi qarşıdurması: Çin, yoxsa ABŞ...

XXI əsrin əsas geosiyasi oyunçularından söz açarkən Çini unutmaq qeyri-mümkündür. Rəsmi Pekin son 20 ildə nəhəng iqtisadi sıçrayış edərək, ABŞ-dan sonra dünyada ən böyük ikinci iqtisadiyyata malik ölkəyə çevrilib.

 

Modern.az xəbər verir ki, “Bloomberg” agentliyinin məlumatına görə, Çin 2032-c ildə Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM) istehsalına görə ABŞ-ı da geridə qoyacaq. Çmin Kommunist Partiyasının sədri Si Tzinpin ölkənin 2049-cu ilə qədər inkişaf modelini təqdim edərkən 10 prioritet sahə üzrə - informasiya texnologiyaları, robot texnikası, aviasiya və kosmos, okeanoqrafiya və dəniz ticarəti, farmokologiya və tibbi avadanlıqlar, avtomobillər, dəmir yolu nəqliyyatı, elektroenergetika, yeni materialların hazırlanması, aqrar texnika və s. - dünya liderliyini ələ keçirməyi hədəfləyir.

 

Çin iqtisadiyyatının illik artımı ikirəqəmli olsa da, iqtisadiyyatı hələ də Qərbin innovativ texnologiaylarından asılı olan və dünyaya ucuz mallar satan ölkə sayılır.

Məhz texniki geriliyi aradan qaldırmaq Kommunist Partiyasının yaxın illərdəki əsas hədəfidir.  

 

Amma rəsmi Pekin yalnız iqtisadi sahədə deyil, siyasət meydanında da “at oynatmağa” meyllidir.

Belə ki, yaxın 20 il ərzində Çin dünyanın ən güclü hərbi-dəniz donanmasını yaratmaq istəyir. Digər tərəfdən, Çinin dünyadakı geosiyasi proseslərə təsir gücü hələlik zəif olaraq qalır. Yalnız Sakit okeanın Şərq sahillərində Çin öz nüfuzuna görə ABŞ-la rəqabətə girə bilər. Digər tərəfdən, ABŞ-ın Çinin tərkib hissəsi saydığı, de-faktor müstəqil Tayvan adasına açıq himayə göstərməsi, Çini kommersiya casusluğunda ittiham edərək, yerli şirkətlərə qarşı sanksiyalar tətbiq etməsi (Huawei), Tibet separatçıları ilə “isti münasibət” qurması və insan haqlarının pozulmasına dair Pekinin ünvanına tənqidlər səsləndirməsi iki dünya nəhənginin münasibətlərinə kölgə salır.


Xüsusən, “Huawei” telekommunikasiya nəhəginə qarşı sanksiyalar, şirkətin kommersiya casusluğunda ittiham olunması Çinin artan texnioloji inkişafını önləmək üçün Ağ Evin səyləridir.

 

Paralel olaraq, Ağ Ev Çini də Rusiya kimi dünyadakı hazırkı siyasi status-kvonu dəyişmək cəhdlərində şübhəli bilir. Təsadüfi deyil ki, Pentaqonun 2018-ci ildə hazırladığı Milli Müdafiə Strategiyası adlı sənəddə Çinin və Rusiyanın əsas hərbi və siyasi rəqiblər olduğu göstərilir. Sənəddə Pekinin artıq süni intellekt və hipersəsli raketlərin hazırlanmasında ABŞ-ı geridə qoyduğu da həyəcanla vurğulanır.

 

2018-ci ilin yayında başlayan və bu günə qədər gah azalan, gah yüksələn xətlə inkişaf edən Çin-ABŞ “ticarət müharibəsi” də bu həyəcanın davamı kimi qəbul olunmalıdır. Hələ 2016-cı ildə prezident kampaniyası zamanı Tramp Çinin ABŞ-ı “zorladığı”nı deyirdi. Doğurdan da, dəyəri 720 milyard dollara çatan ticarət dövriyyəsində ABŞ Çinə 190 milyard dollar dəyərində məhul satırdısa, Çin əks istiqamətdə 534 milyard dollarlıq mal göndərirdi. Tramp administrasiyası ucuz Çin mallarının ölkə bazarlarını zəbt etməsindən narazı qalıb. Ticarət rüsumun qaldırmaqla Tramp administrasiyası daxili bazarını qorumağa çalışır.

 

Görünən odur ki, yaxın onilliklərdə dünyanın 1 nömərli geosiyasi hadisəsi Çinlə ABŞ arasında iqtisadi və siyasi hegemonluq mübarizəsi olacaq. Bu mübarizədən kimin qalib kimi ayrılacağını proqnozlaşdırmaq isə qeyri-mümkündür. 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Abşeronda orta məktəbdə bıçaqlanma  7 Dekabr 2019, 00:48 “Ermənilər Bakıda” videosunu çəkənlər danışdı - VİDEO 7 Dekabr 2019, 00:33 İraqda nümayişçilər güllələndi 7 Dekabr 2019, 00:14 Bakıda "Gelandewagen" üç maşını əzdi 6 Dekabr 2019, 23:48 Yaşayış binasında partlayış: 5 nəfər öldü 6 Dekabr 2019, 23:29 Yevda Abramovun ölümündən öncə dediyi söz - VİDEO 6 Dekabr 2019, 23:15 “Qalmasını istəyirik” – Qurbanov dəyişikliklərdən danışdı 6 Dekabr 2019, 22:56 Azərbaycan neftinin qiyməti dəyişdi 6 Dekabr 2019, 22:43 Ürəyi altı saat dayanan qadın xilas edildi 6 Dekabr 2019, 22:27 Bakıda bu işçilərin maaşları artıb 6 Dekabr 2019, 22:13 Türkiyədə əhali küçələrə axışdı 6 Dekabr 2019, 21:56 Cəlilabadda 19 yaşlı gənc küt alətlə döyüldü 6 Dekabr 2019, 21:39 ABŞ-da hərbi bazada atışma: 4 ölü 6 Dekabr 2019, 21:24 Qızılcadan ölənlərin sayı 140 minə çatdı 6 Dekabr 2019, 21:10 “Qarabağ” xal itirdi 6 Dekabr 2019, 20:51 F-35-ləri ala bilməsək... 6 Dekabr 2019, 20:37 Deputat Yevda Abramov vəfat etdi 6 Dekabr 2019, 20:24 Azərbaycanla  Gürcüstan arasında humanitar əməkdaşlıq  müzakirə olundu 6 Dekabr 2019, 20:17 Dünyada  ilin ən yaxşı hava limanı 6 Dekabr 2019, 20:03 Leriklilər ağacəkmə kampaniyasında fəal iştirak ediblər - FOTO 6 Dekabr 2019, 19:40 “Tufan“ adlı solo konserti keçirilib - FOTO 6 Dekabr 2019, 19:29 Əli Əsədov Dünya Bankının regional direktoru ilə görüşüb 6 Dekabr 2019, 19:18 Xaçmazda minik maşını ilə yük maşını toqquşub, ölənlər var 6 Dekabr 2019, 19:09 Azərbaycan gündəlik neft hasilatını 7 min barrel azaldacaq   6 Dekabr 2019, 19:00 AFFA “Qəbələ”yə maddi yardım edəcək? 6 Dekabr 2019, 18:50 Hesablama Palatasının Təlim Mərkəzi açılıb 6 Dekabr 2019, 18:40 “Cahana sığmayan şair” adlı tədbir keçirilib - FOTO 6 Dekabr 2019, 18:29 AzMİU ilə “PMD Projects” arasında müqavilə imzalanıb - FOTO 6 Dekabr 2019, 18:23 Gömrük Akademiyası da ağacəkmə kampaniyasına qoşuldu 6 Dekabr 2019, 18:17 Bu gün Azərbaycanda 650 mindən çox ağac əkilib 6 Dekabr 2019, 18:17 Rüstəm Xəlilov icra başçısı kimi sakinlərlə ilk görüşünü keçirib - FOTO 6 Dekabr 2019, 18:10 Təhsil Nazirliyinin əməkdaşları autizm sindromlu uşaqlarla görüşdülər 6 Dekabr 2019, 18:02 “Parlament siyasət meydanıdır” - Sədr müavini  6 Dekabr 2019, 17:57 Manatın üçgünlük məzənnəsi açıqlanıb 6 Dekabr 2019, 17:56 Dövlət Gömrük Komitəsi “Elektron növbə” layihəsinin tətbiqinə başladı 6 Dekabr 2019, 17:48
SORĞU Azərbaycan TV-lərində bu verilişlərdən ən çox hansına baxırsınız?