Arxiv
6 Sentyabr 2019, 10:04 | ANALİTİKA
Dünyanın geosiyasi qarşıdurması: Çin, yoxsa ABŞ...

XXI əsrin əsas geosiyasi oyunçularından söz açarkən Çini unutmaq qeyri-mümkündür. Rəsmi Pekin son 20 ildə nəhəng iqtisadi sıçrayış edərək, ABŞ-dan sonra dünyada ən böyük ikinci iqtisadiyyata malik ölkəyə çevrilib.

 

Modern.az xəbər verir ki, “Bloomberg” agentliyinin məlumatına görə, Çin 2032-c ildə Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM) istehsalına görə ABŞ-ı da geridə qoyacaq. Çmin Kommunist Partiyasının sədri Si Tzinpin ölkənin 2049-cu ilə qədər inkişaf modelini təqdim edərkən 10 prioritet sahə üzrə - informasiya texnologiyaları, robot texnikası, aviasiya və kosmos, okeanoqrafiya və dəniz ticarəti, farmokologiya və tibbi avadanlıqlar, avtomobillər, dəmir yolu nəqliyyatı, elektroenergetika, yeni materialların hazırlanması, aqrar texnika və s. - dünya liderliyini ələ keçirməyi hədəfləyir.

 

Çin iqtisadiyyatının illik artımı ikirəqəmli olsa da, iqtisadiyyatı hələ də Qərbin innovativ texnologiaylarından asılı olan və dünyaya ucuz mallar satan ölkə sayılır.

Məhz texniki geriliyi aradan qaldırmaq Kommunist Partiyasının yaxın illərdəki əsas hədəfidir.  

 

Amma rəsmi Pekin yalnız iqtisadi sahədə deyil, siyasət meydanında da “at oynatmağa” meyllidir.

Belə ki, yaxın 20 il ərzində Çin dünyanın ən güclü hərbi-dəniz donanmasını yaratmaq istəyir. Digər tərəfdən, Çinin dünyadakı geosiyasi proseslərə təsir gücü hələlik zəif olaraq qalır. Yalnız Sakit okeanın Şərq sahillərində Çin öz nüfuzuna görə ABŞ-la rəqabətə girə bilər. Digər tərəfdən, ABŞ-ın Çinin tərkib hissəsi saydığı, de-faktor müstəqil Tayvan adasına açıq himayə göstərməsi, Çini kommersiya casusluğunda ittiham edərək, yerli şirkətlərə qarşı sanksiyalar tətbiq etməsi (Huawei), Tibet separatçıları ilə “isti münasibət” qurması və insan haqlarının pozulmasına dair Pekinin ünvanına tənqidlər səsləndirməsi iki dünya nəhənginin münasibətlərinə kölgə salır.


Xüsusən, “Huawei” telekommunikasiya nəhəginə qarşı sanksiyalar, şirkətin kommersiya casusluğunda ittiham olunması Çinin artan texnioloji inkişafını önləmək üçün Ağ Evin səyləridir.

 

Paralel olaraq, Ağ Ev Çini də Rusiya kimi dünyadakı hazırkı siyasi status-kvonu dəyişmək cəhdlərində şübhəli bilir. Təsadüfi deyil ki, Pentaqonun 2018-ci ildə hazırladığı Milli Müdafiə Strategiyası adlı sənəddə Çinin və Rusiyanın əsas hərbi və siyasi rəqiblər olduğu göstərilir. Sənəddə Pekinin artıq süni intellekt və hipersəsli raketlərin hazırlanmasında ABŞ-ı geridə qoyduğu da həyəcanla vurğulanır.

 

2018-ci ilin yayında başlayan və bu günə qədər gah azalan, gah yüksələn xətlə inkişaf edən Çin-ABŞ “ticarət müharibəsi” də bu həyəcanın davamı kimi qəbul olunmalıdır. Hələ 2016-cı ildə prezident kampaniyası zamanı Tramp Çinin ABŞ-ı “zorladığı”nı deyirdi. Doğurdan da, dəyəri 720 milyard dollara çatan ticarət dövriyyəsində ABŞ Çinə 190 milyard dollar dəyərində məhul satırdısa, Çin əks istiqamətdə 534 milyard dollarlıq mal göndərirdi. Tramp administrasiyası ucuz Çin mallarının ölkə bazarlarını zəbt etməsindən narazı qalıb. Ticarət rüsumun qaldırmaqla Tramp administrasiyası daxili bazarını qorumağa çalışır.

 

Görünən odur ki, yaxın onilliklərdə dünyanın 1 nömərli geosiyasi hadisəsi Çinlə ABŞ arasında iqtisadi və siyasi hegemonluq mübarizəsi olacaq. Bu mübarizədən kimin qalib kimi ayrılacağını proqnozlaşdırmaq isə qeyri-mümkündür. 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Azərbaycana Qarabağda antiterror əməliyyatı aparmağa nə MANE OLUR… 16 Oktyabr 2019, 08:46 Jurnalistlərin axtardığı yaxşı sosioloqlar 10 nəfərə belə çatmır - ADLAR 16 Oktyabr 2019, 08:29 Azərbaycanda qadınlarının doğuşunu izləmək istəyən kişilər az deyilmiş 16 Oktyabr 2019, 08:18 Avro-2020nin seçmə mərhələsində 8-ci tur yekunlaşdı - NƏTİCƏLƏR 16 Oktyabr 2019, 08:05 Daha bir ölkə Türkiyəyə silah satışını dayandırdı 16 Oktyabr 2019, 00:34 Paşinyan Qarabağı geri qaytarmağa hazırdır - Generaldan şok açıqlama 16 Oktyabr 2019, 00:21 Suriyada 611 terrorçu məhv edilib 16 Oktyabr 2019, 00:04 Bakıda qadınlar arasında əlbəyaxa dava  15 Oktyabr 2019, 23:49 Dünya çempionatında 7 medal qazanan cüdoçular vətənə qayıdıblar 15 Oktyabr 2019, 23:30 Zəngəzurun Ermənistana verilməsi... 15 Oktyabr 2019, 23:16 Koreya rəsmisi Azərbaycana gəldi 15 Oktyabr 2019, 22:59 Bakıda marşrut avtobusu piyada qadını vurdu 15 Oktyabr 2019, 22:38 Nazir Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığı müzakirə etdi 15 Oktyabr 2019, 22:23 Gürcüstanda zəlzələ oldu 15 Oktyabr 2019, 22:04 Azərbaycan - İsveçrə oyununda yanğın 15 Oktyabr 2019, 21:44 Türkiyə ordusu Suriyada iki şəhid verdi - FOTO 15 Oktyabr 2019, 21:29 Leyla Əliyeva görkəmli şair Andrey Dementiyevin xatirəsinə həsr edilən tədbirdə - FOTO 15 Oktyabr 2019, 21:12 Ramil Usubov təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə etdi 15 Oktyabr 2019, 20:57 Azay Quliyev seçicilərini qəbul edib - FOTO 15 Oktyabr 2019, 20:43 Prezident 2019-cu ilin 9 ayının sosial-iqtisadi yekunları ilə bağlı müşavirə keçirdi 15 Oktyabr 2019, 20:28 Hərbi helikopter qəzaya uğrayıb 15 Oktyabr 2019, 20:15 Yasamalda ağac qırılıb avtobus dayanacağına düşdü: Yaralılar var 15 Oktyabr 2019, 20:02 Azərbaycan millisi San Marinonu məğlub edib 15 Oktyabr 2019, 19:52 Azərbaycan Rusiyaya NOTA verib 15 Oktyabr 2019, 19:20 Nəsimidə ikimərtəbəli ev yanıb 15 Oktyabr 2019, 19:03 Rövşən Rzayev vətəndaşları qəbul etdi 15 Oktyabr 2019, 18:59 Ceyhun Bayramov dünya çempionu olan məktəbli ilə görüşüb 15 Oktyabr 2019, 18:57 Əli Əhmədov: “Bu günə qədər 300 minə qədər köçkün mənzillə təmin olunub” 15 Oktyabr 2019, 18:46 Deputat: “Bu görüş tarixi əhəmiyyətə malikdir” 15 Oktyabr 2019, 18:43 ƏDV nə zaman qaytarılacaq? - RƏSMİ 15 Oktyabr 2019, 18:33 Ərdoğan Bakıdan getdi - FOTO 15 Oktyabr 2019, 18:19 Ərdoğanın “bir millət, altı dövlət” fikri alqışlandı: “Qardaşların bir arada olması hamını güclü edər” 15 Oktyabr 2019, 18:09 “Volkswagen” Türkiyədə avtomobil zavodunun tikintisindən imtina etdi 15 Oktyabr 2019, 17:48 Bir neçə məktəb direktorunun işi məhkəmədədir” - Nazir müavini 15 Oktyabr 2019, 17:45 Azərbaycanın kəndli qadınları - 15 oktyabr onların GÜNÜDÜR 15 Oktyabr 2019, 17:40