Arxiv
28 May 2020, 16:56 | AKTUAL
Azərbaycan Cümhuriyyəti necə meydana çıxdı?

Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin meydana çıxdığı dövr yeni dünya nizamının yarandığı dövrdür.

II Abdülhəmid bunu nəzərdə tutaraq demişdi ki, “Dövləti məndən sonar 10 il idarə edə bilsinlər, 100 il saysınlar”. Məlumdur ki, II Abdülhəmid 1909-cu ildə taxtdan salınmışdı. Heç on il keçməmiş Osmanlı dövləti 1918-ci ildə “Mudros Barışığı” ilə süqut etdi. Təbiidir ki, yeni dünya nizamında Azərbaycan Cümhuriyyəti anlayışı yox idi. Bunu mənbələrdə aydın görmək olur. O zaman məqsəd parçalanan Zaqafqaziya Seyminin yerində Cənubi Qafqazda iki dövlət qurmaq idi. Ermənistan və Gürcüstan dövləti. Buna görə də bizim ərazilərimizin bir hissəsi tam olaraq Ermənistanda, mühüm bir hissəsi də Gürcüstandadır. Bu düzənin qurulması üçün I Dünya müharibəsi də təsadüfən törədilməmişdi. Məqsəd yeni xəritələr təşkil etmək, parçalanan dövlətlərin yerində yeni dövlətlər qurmaq idi. Bu baxımdan Türkiyə də Azərbaycan ilə eyni taleyi bölüşürdü.

Ona görə də Türkiyənin əldə qalan əraziləri xarici dövlətlər tərəfindən işğal olunmuşdu. Məhz II Abdülhəmidin projesi olan Yeni Türkiyənin Atatürk tərəfindən yaradılması bu mənfur niyyətlərin qarşısını ala bildi. Ancaq M.Ə.Rəsulzadə Atatürkdən daha cəld tərpənib silahdaşlarıyla birlikdə Şərqdə ilk Respublikanı elan etdi. Məlumdur ki, bunun qarşısını almaq üçün ermənilər az qala Azərbaycanın bütün ərazilərində qanlı soyqırım həyata keçirmişdi. Məhz Azərbaycan Cümhuriyyətinin Türkiyəni Azərbaycana dəvət etməsi bunun qarşısını ala bildi. Yoxsa yeni dünya nizamında Azərbaycan adlı bir ölkə olmayacaqdı. Məhz Ş.Hüseynov M.Ə.Rəsulzadənin kitabına avtoqraf yazan Mustafa Kamal Atatürkün onu özündən əvvəl sayması, dövləti təcrübələrdə ondan faydalanması kimi fikirləri bu həqiqətin etirafıdır.

 

Unutmaq lazım deyil ki, Türkiyə toplumu 1924-cü ilə qədər “osmanlı” getdiyi halda, Azərbaycan 1918-ci ildən rəsmi şəkildə türk gedirdi. Halbuki bu gün bəzi antitürklər bizim yox, Türkiyənin türk olduğunu iddia edir, eyni millətin kökünü inkar etməyə çalışırlar. Məhz bu çətin tarixi şəraitdə Azərbaycan Respublikasını elan etmək, onu müəyyən sərhədlər daxilində qoruyub saxlamaq mümkün oldu. Bəzi ağzıgöyçəklər isə bəzən M.Ə.Rəsulzadəyə qarşı fakt kimi ermənilərə bəzi ərazi güzəştləri edildiyini gündəmə gətirməyə çalışırlar. Ona baxmayaraq ki, Rəsulzadə və silahdaşları Azərbaycan boyda bir ərazini xilas edə bilmişdi. Bunu həm də o şəxslər söyləyirlər ki, Rəsulzadə mirasının 20 faizini əsrin sonunda ermənilərə qapdırmaq haqqında bir kəlmə də danışmırlar. Əgər əsrin əvvəlində bazar düşüncəsi, qarın hesabı aparılsaydı, dövlət təfəkkürlü insanlar meydana çıxmasaydı inanın ki, biz nə bir ölkə olaraq, nə də bir millət olaraq var olmazdıq. Uca Allahın bu yöndə olan təqdiri və bu böyük şəxsiyyətlərin mübarizə və mücadiləsi bu gün bizim dövlətimizin olduğunun əyani təsdiqidir. Bunun üçün biz bütün ömrümüz boyunca bu böyük şəxsiyyətlərə borcluyuq.

Onların bizim boynumuzda haqqı, bizim öhdəmizdə mirası var. Bu mirasın mühüm bir hissəsi də Qarabağ, işğal olunmuş digər ərazilərdir. Bu gün məhz Azərbaycan Cümhuriyyətinin elan edildiyi gündür. Yəni 28 may deyilən millət və dövlət bayramıdır. Bu bayramın nə qədər zillət və məşəqqətdən doğduğunu tədqiqatçılar yaxşı bilir. Tariximizi bilək ki, dövlətimizi qoruyaq. Borcumuzu bilək ki, vəzifələrimizi yaxşı anlayaq.

Bu vəzifə çox mübarək Milli Vəzifədir. 28 may qurtuluşumuz mübarək olsun!

 

 

ATİF İslam oğlu İSLAMZADƏ

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

 

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Neft yenidən ucuzlaşdı 9 İyul 2020, 10:00 “Qalatasaray” yenə uduzdu 9 İyul 2020, 09:55 Baş Prokurorluq bıçaqlanma hadisəsi barədə məlumat yaydı 9 İyul 2020, 09:51 “AFB Bank” ”Fitch” ilə əməkdaşlığı niyə dayandırır...   9 İyul 2020, 09:47 Qarışqalar bu pis xəstəliyin dərmanı imiş - Böyük KƏŞF 9 İyul 2020, 09:42 “Cənnət bağı” karantin qaydalarını pozdu 9 İyul 2020, 09:37 Azərbaycanda neft hasilatı 1 milyon ton AZALIB 9 İyul 2020, 09:32 Balansını artır, Azercell-dən “Umico”ya ikiqat keşbək qazan! 9 İyul 2020, 09:27 Müdafiə Nazirliyi məlumat yaydı - Əməliyyat şəraiti bölmələrimizin tam nəzarəti altındadır 9 İyul 2020, 09:22 Bakıda yataqxana qarət olundu 9 İyul 2020, 09:17 Koroavirus xəstəliyindən sağalanlara arayiş verilir - RƏSMİ CAVAB 9 İyul 2020, 09:12 Xətaidə azyaşlı uşağı maşın vurdu - vəziyyəti ağırdır 9 İyul 2020, 09:06 Sovet kinosunun bakılı “Merilin Monro”su - İren Azərin enişli-yoxuşlu HƏYAT HEKAYƏSİ 9 İyul 2020, 09:00 Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 12 milyonu ÖTDÜ 9 İyul 2020, 08:51 Naqif Həmzəyev: Minsk qrupun həmsədrləri işğalçı Ermənistana təsir göstərməlidir   9 İyul 2020, 08:44 Gənclər və idman komitəsi üzvlərinin əsl ixtisası - Hüquqşünas, iqtisadçı, müəllim... 9 İyul 2020, 08:36 Müdafiə naziri koronavirus şübhəsi ilə özünü təcrid qərarına gəldi 9 İyul 2020, 08:21 Koronavirusdan ölüm faizini azaldan üsullar tapıldı 9 İyul 2020, 08:13 Gəncədə gənc oğlan özünü asdı 9 İyul 2020, 00:43 Baş Qərargah rəisləri arasında telefon müzakirəsi 9 İyul 2020, 00:28 Türkiyə millisi ilk dəfə Sivasda  oyun  keçirəcək 9 İyul 2020, 00:15 Neftin qiyməti 14 dollar olsa, nə olardı? - Millət vəkili yazır 8 İyul 2020, 23:56 Klinikanın şöbə müdiri koronavirusa yoluxdu 8 İyul 2020, 23:43 Daha 186 azərbaycanlı  Vətənə gətirildi - FOTO 8 İyul 2020, 23:26 Xaçmazda qadın özünü yandırıb 8 İyul 2020, 23:14 ABŞ-a məxsus təyyarə vuruldu 8 İyul 2020, 23:01 59 nəfər COVİD-19 xəstəsi süni tənəffüs cihazına qoşulub - FOTO 8 İyul 2020, 22:44 ASAN xidmət-də yeni təyinat olub 8 İyul 2020, 22:27 “Şahdağ” Milli Parkındakı yanğın söndürüldü - YENİLƏNİB 8 İyul 2020, 22:12 Türkiyədə koronavirusdan ölənlərin sayı 5 300-ü ötdü 8 İyul 2020, 22:00 Əhaliyə pulsuz hüquqi yardım göstəriləcək 8 İyul 2020, 21:46 COVID-19 sahəsində çalışan bir qrup xarici mütəxəssis Azərbaycana gəldi - FOTO 8 İyul 2020, 21:13 Ekspres xətlər üzrə avtobusların iş qrafiki DƏYİŞDİRİLDİ 8 İyul 2020, 21:02 Avstriyada uçqun oldu: ölənlər var 8 İyul 2020, 20:51 Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 12 milyonu ötdü 8 İyul 2020, 20:39