Arxiv
11 Dekabr 2013, 09:22 | AKTUAL
Çeçenistan neсə idarə edilir? - TƏHLİL

Rus-Çeçen müharibəsində Kremlin ordu siyasətinə qarşı dirəniş göstərən Çeçenistanda indi bir qədər fərqli situasiya yaranıb. Proseslərin aqressiya müstəvisindən rəsmi Moskvaya boyun əymək fazasına keçid etməsinin əsl baiskarı isə Çeçenistanın indiki prezidenti Ramzan Kadırovdur. Ona münasibət isə birmənalı deyil. Əksər çeçen hesab edir ki, Kadırov kimilər olmasaydə Rusiya Çeçenistanı idarə edə bilməzdi. Digər göstərici isə ondan ibarətdir ki, birinci Rus-Çeçen müharibəsin ərəfəsində çeçenlərin sayı 1 milyonu adlayırdısa, hazırda bu rəqəm 300 minin üzərindədir. Bu qeyri-rəsmi statistikadır. Məsələyə bu məntiqlə yanaşdıqda, Kadırov millətinin xilaskarı, millətinin tarixdən silinməməsi üçün bu addımı atdığı nəticəsinə də gəlmək olar. Maraqlıdır ki, birinci Rus-Çeçen müharibəsində atası Əhməd Kadırovla birgə Çeçenistanın ordusunun tərkibində ruslara qarşı döyüşmüş R. Kadırov valı 180 dərəcə dəyişdi. Rusiyanın mövqeyinin ifadəçisinə çevrildi. Məsələlərə soyuq bağla yanaşmamı, yaxud da müharibədə aldığı “travmanın şoku”mu onu 2004-cü ildə Rusiya prezidenti Vladimir Putin tərəfindən mükafatlandırılmasına gətirib çıxarır.      Bir müddət öncə Rusiya mediasının redaktorları ilə görüşündə Kadırov məqsədinin və arzusunun Umarovu məhv etmək olduğunu bildirib. Dəfələrlə ölüm xəbəri yayılan Doku Umarovun müqavimət əzmini, hisslərini Kreml və Çeçenistan rəhbərliyi hələ ki, ələ ala bilməyib. Umarovun bundan sonra tələblərində və iddialarında israrlı olacağını da söyləmək olar. Çünki Rusiyada terrorist qruplaşmasının rəhbəri Umarova Moskvanın və onun əlaltısı Kadırovun güzəştə gedəcəyi inanılmaz görünür. Soçi Olimpiadasını hədəfə alan “Meşələr kralı” Umarova Kadırov da sərt cavab verib. Onun sözlərinə görə Soçi qış olimpiadası başlayana qədər Umarov öldürülməlidir. Çeçenistanın radikal dini ideoloji cizgiləri də Umarovla Kadırovu bir yerdə olmağa yasaq edir. Suriyada üsyançılara yardım etməkdə şübhəli bilinən Umarov və onun dəstəsinə qarşı aparılan əməliyyatlar hələik öz bəhrəsini verməyib. Çeçenistanın gələcək taleyi haqqında isə birmənalı ehtimallar belə səsləndirmək, optimist fikirlər söyləmək düzgün olmazdı. Çünki Rusiya indiki siyasi durumda Qafqaz regionunda faktiki olaraq mövqelərini möhkəmləndirir ki, bu da Kadırova əlavə siyasi xallar qazandırır.

Konfliktoloq Arif Yunus bu məsələ ilə bağlı fikirlərini Modern.az-a şərh edərkən bildirib ki, ruslara qarşı əvvəldən cəbhə tutanların bir çoxu indi də döyüşür. Münaqişələr üzrə ekspertin sözlərinə görə məsələ ilə bağlı yanaşmada bütün çeçenləri birləşdirmək lazım deyil. A. Yunus həmçinin Kadırov-Putin sövdələşməsinin şəxsi münasibətlərə söykəndiyini qeyd edib. “Vaxtilə Rusiya rəsmilərinin yürütdüyü ağıllı siyasət nəticəsində çeçenlər arasında parçalanma oldu. Hazırda münasibətlər Rusiya-Çeçenistan səviyyəsində deyil və Kadırov-Putin şəxsi əlaqələrinə söykənir. Kadırov özünü Putinin adamı kimi aparır. Əgər Rusiyada hakimiyyət dəyişsə, Kremllə Kadırov arasında da münasibətlər pisləşəcək”-deyə A. Yunus fikirlərini bölüşüb. 

AST Telmanla Kadırovu nə birləşdirir?  

Konfliktoloq Putinin Kadırovu özünə tabe etməsinin səbəbləri barədə də danışıb: “Putin Kadırova icazə verib ki, Çeçenistanda Kremlə tabe olmaq şərti ilə istədiyi hərəkəti etsin. Üstəlik Putin Kadırova maliyə yardımları da etdi. Çoxları bilmir ki, Qroznı aeroportu beynəlxalq status alıb. Əvvəllər xaricdən hansısa biznesmen malları Moskvaya, Vladivastok və ya Peterburq hava limanlarına gətirirdisə, indi bu səlahiyyətləri Qroznı aeroportuna veriblər. Hətta azərbaycanlı biznesmenlərdən Telman İsmayılov da elə belə yerə Çeçenistana getmir. Çünki orada biznes maraqları var. Putin Kadırova şərait yaradıb ki, bu yollarla pul qazana bilsin. Putin Çeçenistanın daxili məsələlərinə qarışmayacağını da öhdəsinə götürüb. Çeçenistan indi də şəriət qaydaları ilə idarə olunur. Halbuki Rusiya dünyəvi dövlətdir. Rusiyanın qanunları Çeçenistanda heç bir rol oynamır. Deməli, burda bir daha Kadırov-Putin anlaşmasının təfərrüatları üzə çıxır. Belə vəziyyətin nə qədər davam edəcəyi, Çeçenistanın taleyinin necə olacağı isə sual altındadır”-deyə A. Yunus şərh edib. 

Siyasi proseslərin fərqli mərhələlərə qədəm qoymasından sonra Kadırovun taleyi haqqında sadəcə ehtimallara söykənən mülahizələr söyləmək olar. Vay o günə ki, Kadırovu “Hacı Murad”-ın taleyi gözləyər. Xatırladaq ki, “Hacı Murad” ruslar tərəfə keçdiyi üçün başı kəsilmişdi... 

Aqşin KƏRİMOV 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
İqbal Məmmədov daha iki kənddə seçicilərlə görüşdü - FOTOLAR 29 Yanvar 2020, 00:51 Honkonq alimləri koronavirusa qarşı vaksin hazırlayıblar - FOTO 29 Yanvar 2020, 00:18 Yamayka sahillərində 7,3 bal gücündə zəlzələ oldu 29 Yanvar 2020, 00:01 Qarabağ kanalında batan var - YENİLƏNİB 28 Yanvar 2020, 23:53  “Millət vəkili xalqla hökumət arasında körpü olmalıdır” - Vüqar Bayramov 28 Yanvar 2020, 23:45 Koronavirusun yaranma səbəbi: 3 ehtimal 28 Yanvar 2020, 23:27 Azər Kərimli daha 10 kənddə seçiciləri ilə görüşüb - FOTOLAR 28 Yanvar 2020, 23:11 Elmar Məmmədyarov həmsədrlərlə Qarabağ  problemini müzakirə etdi 28 Yanvar 2020, 22:47 İqbal Məmmədov ona məktub yazan uşaqlarla görüşdü - FOTOLAR 28 Yanvar 2020, 22:32 ÜST koronavirusla mübarizə üçün Çinə ekspertlər göndərir 28 Yanvar 2020, 22:12 Jalə Əliyeva seçicilərlə görüşdü – FOTOLAR 28 Yanvar 2020, 21:53 Zəlzələ Yunanıstanı da silkələdi 28 Yanvar 2020, 21:34 Bu dəfə yanğınsöndürənlər ayağa qalxdı 28 Yanvar 2020, 21:17 DYP Bakıda dəhşətli qəzaların görüntülərini yaydı - VİDEO 28 Yanvar 2020, 20:59 Azay Quliyevin seçicilərlə daha bir uğurlu görüşü - FOTOLAR 28 Yanvar 2020, 20:41 Türkiyədə yenidən zəlzələ oldu: əhali küçələrdə 28 Yanvar 2020, 20:26 Pakistanda güclü partlayış - VİDEO 28 Yanvar 2020, 20:07 Alimlər təsdiqlədi: Ən yararlı qida badamdır - SƏBƏB? 28 Yanvar 2020, 20:00 Ukraynadan Çinə uçuşlar dayandırılır 28 Yanvar 2020, 19:56 Saxta qulaqcıqların təhlükəsi məlum oldu 28 Yanvar 2020, 19:50 Azərbaycanda tələbələr nə qədər təqaüd alır? 28 Yanvar 2020, 19:42 Fərhad Abdullayev Konstitusiya Məhkəməsinə edilən şikayətlərdən danışdı 28 Yanvar 2020, 19:33 Deputat və həyat yoldaşı öldürüldü 28 Yanvar 2020, 19:26 Seçicilər Əhliman Əmiraslanovu alqışlarla qarşıladı - FOTO 28 Yanvar 2020, 19:19 Masallıda yeni çay plantasiyaları salınıb 28 Yanvar 2020, 19:11 Deputatlığa namizəd Ceyhun Məmmədov seçicilərlə görüşüb - FOTO 28 Yanvar 2020, 19:03 Mərkəzi xəstəxanalarda növbəni tənzimləyən terminallar quraşdırıldı 28 Yanvar 2020, 19:00 Könül Nurullayeva seçki kampaniyasını aktiv şəkildə davam etdirir - FOTO-VİDEO 28 Yanvar 2020, 18:58 Polis zabitindən nümunəvi ADDIM 28 Yanvar 2020, 18:53 Aslan Aslanov Səudiyyə Ərəbistanı səfiri ilə görüşüb 28 Yanvar 2020, 18:39 İDEA daha bir həyəti abadlaşdırdı - VİDEO 28 Yanvar 2020, 18:30 Cavanşir Paşazadə 6 kəndin sakinləri ilə görüşdü - FOTO 28 Yanvar 2020, 18:25 Allahşükür Paşazadəyə yubiley medalı təqdim olundu 28 Yanvar 2020, 18:17 Dünya çempionları Ülvi Quliyevi dəstəkləyir - VİDEO 28 Yanvar 2020, 18:09 Musa Quliyevin Gəncədə izdihamlı görüşü - FOTO 28 Yanvar 2020, 18:00
SORĞU Yeni parlamentdə kimlər olsun?