14 noyabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - REPORTAJ - “Kiçik Nobel” alan yeganə azərbaycanlı - Angela Merkelin namizədi, Misir Mərdanovun tələbəsi - ARAŞDIRMA
“Kiçik Nobel” alan yeganə azərbaycanlı - Angela Merkelin namizədi, Misir Mərdanovun tələbəsi - ARAŞDIRMA
12.03.2015, 15:30

O, 1970-ci ildə ildə Zaqatala rayonundakı Şıxəli Qurbanov adına orta məktəbi qızıl medalla bitirən ilk məzun idi. Həmin məktəbdə o zaman qərara gəlmişdilər ki, bu qızıl medal  sonradan daha böyük mükafatlara çevriləcək. Həqiqətən belə oldu. Savadlı riyaziyyatçı kimi formalaşan bu alim elm tarixində çox nüfuzlu Beynəlxalq “Humboldt” mükafatına layiq görülən ilk azərbaycanlı oldu. “Humboldt” elm sahəsində Nobeldən sonra ikinci nüfuzlu mükafat hesab edilir və “Kiçik Nobel” adlanırdı. Bu mükafata layiq görülənlər çox keçmədən əsas Nobeli əldə edirdilər. Dünya elmində “Humboldt”dan Nobelə keçid alan 40-a yaxın alim var. Mükafatın bir özəlliyi də odur ki, onu alan şəxs avtomatik olaraq təsisçi dövlət - Almaniyaya dəvət edilir. Haqqında danışacağımız azərbaycanlı alim də 1990-cı ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında çalışarkən bu mükafata layiq görülüb və Almaniyaya dəvət edilib.

Modern.az saytı 1991-ci ildən bu yana Almaniyanın Ştutqart, Berlin, Hamburq kimi böyük şəhərlərin ali məktəblərində dərs deyən, hazırda həmin ölkənin ən böyük elmi mərkəzlərindən birində (Münhen Elmi-Tədqiqat Mərkəzində Dinamik sistemlər şöbəsində) şöbə müdiri kimi çalışan, keçmiş sovet dövründə 6 elmi jurnalın redaksiya heyətinin üzvü olan yeganə alim Məsud Əfəndiyevdən bəhs edəcək.

“Yeddi dil bilirəm”

“ABŞ-ın məşhur Priston Universiteti, Kurant İnstitutu da daxil olmaqla, onlarca universitetdə silsilə mühazirələr oxuyuram. Təvazökarlıqdan uzaq da olsa, deyim ki, mühazirələrimdə heç vaxt dil problemi ilə qarşılaşmıram. Çünki yeddi dil bilirəm və necə deyərlər, auditoriyanın dili ilə danışıram. Ən önəmli fakt da odur ki, hər konfransda çıxış öncəsi məruzəçinin tərcümeyi-halı təqdim olunur və orada Azərbaycandan olduğum qeyd olunur.

1991-ci ildən Almaniyada yaşayıram. Bu vaxta kimi şəxsi əlaqələrim hesabına 50-dən çox azərbaycanlı alimi Almaniyaya dəvət eləmişəm. Onlar Almaniyada elmi mübadilə keçiblər və təbii ki, aldıqları məvacib alimlərin Azərbaycanda bir neçə il elmi fəaliyyətlərini davam etdirməsi üçün maddi dəstək olub. Bununla yanaşı, 40-a yaxın tələbənin Almaniyada təhsilinə köməklik göstərmişəm. Bu işlər, təbii ki, elmi mübadilə ilə yanaşı, həm də Azərbaycanın təbliğinə də xidmət edir”.

Məsud Əfəndiyevin bu sözlərindən onun elmlə bərabər, ictimai sahədə də səmərəli xidmət etdiyini görmək olar. Ən maraqlısı odur ki, Almaniyanın Münhen Elmi-Tədqiqat Mərkəzində Diferensial tənliklər şöbəsinin müdiri kimi çalışan alim bu gün də Azərbaycan vətəndaşıdır. Ailəsində də Azərbaycan qayda-qanunları hökm sürür. Amerika, Yaponiya, Rusiya və başda Almaniya olmaqla Avropa ölkələrinin əksəriyyətində yeddi dildə mühazirə oxuyan Məsud Əfəndiyev öz orijinallığı ilə seçilir:

“Onu da deyim ki, 19 ildir Almaniyada yaşamağıma baxmayaraq, Azərbaycan vətəndaşıyam. Mənə illər öncə Almaniyada qeyd-şərtsiz yaşamaq icazəsi verilib. Buna görə Almaniya hökumətinə böyük minnətdarlığımı bildirirəm. Əlbəttə, istəsəydim Almaniya vətəndaşlığı ala bilərdim. Almanlar böyük xalqdır, dünya şöhrətli ədəbiyyat, incəsənət, elm xadimləri var, bu ölkədə normal elmi fəaliyyətim üçün mənə hər bir şərait yaradılıb. Amma Azərbaycan alimi olaraq tanınmaq mənə daha xoşdur”.

Misir Mərdanov: “O, mənim tələbəm olub”

Almaniya və Azərbaycan arasında əlaqələrin inkişafı üçün çalışan, onların təcrübələrindən bizlər üçün istifadə etməyi düşünən Əfəndiyev demək olar hər il Azərbaycana gəlir. Hazırda Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında Mexanika-Riyaziyyat İnstitutunun direktoru kimi çalışan professor Misir Mərdanov təhsil naziri olarkən bu sahə ilə bağlı keçirilən konfransların birində Məsud Əfəndiyevin onun tələbəsi olduğunu fəxrlə qeyd edib: “Bakı Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsində 2 il təhsil alıb. Həmin illərdə mən ona diferensial tənliklərdən dərs demişəm”.

Bu faktı önə çəkməkdə əsas məqsəd odur ki, alimin sonrakı fəaliyyəti əsasən diferensial tənliklər sahəsi ilə bağlı olub. M.Əfəndiyev Misir Mərdanovun hazırda direktoru olduğu institutda çalışarkən differensial tənliklər sahəsindəki araşdırmalarına görə “kiçik Nobel”i qazanıb.

Həmin konfransda Məsud Əfəndiyev Azərbaycan leyhinə maraqlı  bir çıxışla yadda qalıb:

“Sol təmayüllü məşhur Amerika yazıçısı Con Steynbeq bir dəfə Moskvaya gəlir. Onu yüksək səviyyədə qəbul edirlər. Görüşlərdə onu yazıçılar, digər şəxslər müşayiət edir. Bir neçə gündən sonra yazıçı xahiş edir ki, kütlə içərisində olmaq üçün ona bir qədər sərbəstlik versinlər. Xahişinə əməl olunur. Camaatın arasına çıxan yazıçı tezliklə özünə yoldaşlar tapır, bir restorana gedib yeyib-içir, ingilis dilində mahnı oxuyurlar. Onların nə oxuduğunu başa düşməyən restoran sahibi ehtiyat üçün bu barədə müvafiq orqanlara məlumat verir. Gəlib yazıçını aparırlar. O, Amerikanın ən tanınmış yazıçısı olduğunu desə də, sıravi orqan işçiləri buna əhəmiyyət vermirlər. Yazıçı, nəhayət, onu rəislərinin yanına aparmalarını xahiş edir. Rəisə də Amerikanın məşhur yazıçısı olduğunu bildirəndə, o, ayağa qalxıb “Xoş gəlmisiniz, yoldaş Heminquey”, - deyə Steynberqi qucaqlayır.
Mən istərdim Azərbaycanı xaricdə təmsil edən yazıçılar, alimlər, incəsənət xadimləri o qədər çox olsun ki, bizləri də səhv salsınlar”.
 (“Azərbaycan müəllimi” qəzeti, 28 avqust, 2009-cu il).

Elmə gətirdiyi yeniliklər – “Biomatematika”

Antik dövrdə Aristotelin fəlsəfənin tərkibindən ayırıb müstəqil sahəyə çevirdiyi ayrı-ayrı elmlər XXI əsrin intellektual inqilabında yenidən inteqrassiya olunmaq çağını yaşayır. Bir elm o biri elmlərlə birləşərək müstəqil bir nəzəriyyəni, hətta elm sahəsini əmələ gətirir ki, bunlardan da biri  “biomesmetics” (biologiya və riyaziyyat elmlərinin qarşılıqlı şəkildə əlaqəsi zamanı yaranan xüsusi səhə-red.) sahəsidir. Məsud Əfəndiyev də dünyada bu istiqamətdə çalışan ən aktiv və ən tanınmış adamlardan biridir.  Amerikada beynəlxalq “İnternational Journal Biomathematies and Biostatisics” jurnalınnı redaktoru olan Əfəndiyev riyaziyyatın biologiya, ekologiya tibb sahəsində tətbiqi ilə məşğul olur. Alim həmin müsahibəsində bu fakta da toxunur:

“Bu sahədə problemlər bəşəriyyətin gələcəyini təhdid edir və buna görə də onların həlli yolları tapılmalıdır. Son 10-15 ildə güclü mikroskopların köməyi ilə insan sağlamlığı üçün təhlükə törədən bakteriyaların özlərinə koloniya qurduğu, insanlar kimi cəmiyyət yaratdığı müəyyən olunub. Bu, elmdə biofilm adlandırılır. Həmin biofilmlər onlara xarici təsiri azaltmaq üçün özlərinə, bir növ, qala qururlar. Antibiotiklər ayrı-ayrı bakteriyalara dərhal təsir etdikləri halda biofilmlərə o qədər də təsir edə bilmir. Diffuziv təsir nəticəsində koloniyaların yalnız üz təbəqəsi məhv edilir, alt qatda olan bakteriyalar isə müəyyən vaxtdan sonra yenidən hərəkətə başlayırlar. Riyazi modellər ən müxtəlif təsirlər nəticəsində bakteriyaların artım dinamikası, ətraf mühitin, antibiotiklərin onlara təsiri və s. kimi çoxlu sayda amillər nəzərə alınmaqla qurulur və bakteriyalara qarşı optimal mübarizə yollarının tapılmasına kömək edir. Mənim bu barədə bir çox məqalələrim dərc olunub”.

Kansler Merkel məhz onu seçdi

Bir neçə il bundan öncə Almaniyanın kansleri Angela Merkel Yaponiyaya işgüzar səfəri zamanı elmi-texniki əməkdaşlığa aid memerandum imzalayıb. Sənədə əsasən, hər iki ölkənin müxtəlif elm sahələrinə aid 12 alim bir nümayəndə heyəti yaratmalı və həmin elm sahələrində layihələrin həyata keçirilməsi ilə məşğul olmalı idi. Merkelin də razılığı ilə Almaniya tərəfdən olan işçi qrupuna rəhbər Məsud Əfəndiyev seçilib.

Alimin ailəsi

Alim özü ailəsi haqqında bunları deyib:

“Xaricdə adət-ənənələrin qorunub-saxlanması diaspor siyasətində çox mühüm amildir. Burada həyat yoldaşının hansı millətdən olması faktoru önəmlidir. Xüsusi vurğulamaq istəyirəm ki, həyat yoldaşım Tamilla xanım azərbaycanlıdır və diasporla bağlı müxtəlif tədbirlərdə musiqi ilə bağlı böyük işlər görür. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirib, hazırda Ştutqartda Musiqi Akademiyasında çalışır. İki övladım var. Oğlum Fərid Ştutqart Universitetinin siyasi-iqtisadi fakültəsində təhsil alıb, qızım Məryəm isə Ştutqartda Artur Şiller adına gimnaziyada oxuyur”.

Elmlə bərabər diaspor fəaliyyəti ilə də məşğul olan və bu fəaliyyəti Azərbaycanın adına bağlayan alim inanırıq ki, nə vaxtsa “bioligiya (yaxud tibb) sahəsində Nobel mükafatının laureatı olacaq. Axı, Nobelə gedən yol “kiçik Nobeldən” keçir...





Elmin NURİ


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Türkiyədə bələdiyyə sədri vuruldu   
14.11.2018, 00:47

Türkiyədə bələdiyyə sədri vuruldu  

Avropada vahid ordu yaradılır
14.11.2018, 00:33

Avropada vahid ordu yaradılır

Solari "Real"ın baş məşqçisi oldu
14.11.2018, 00:15

Solari "Real"ın baş məşqçisi oldu

Orta məktəblərə təhsil robotları paylanılır - VİDEO
14.11.2018, 00:01

Orta məktəblərə təhsil robotları paylanılır - VİDEO

Bakıda Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin  35-ci ildönümü qeyd edildi
13.11.2018, 23:46

Bakıda Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin  35-ci ildönümü qeyd edildi

Azərbaycan nefti bahalaşdı
13.11.2018, 23:29

Azərbaycan nefti bahalaşdı

İlham Əliyev: “Slovakiya ilə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığımızı davam etdirəcəyik”
13.11.2018, 23:16

İlham Əliyev: “Slovakiya ilə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığımızı davam etdirəcəyik”

Xüsusi təyinatlılar qəzaya düşdü: 4 ölü
13.11.2018, 23:02

Xüsusi təyinatlılar qəzaya düşdü: 4 ölü

Qusarda sərxoş qəssab yıxılıb öldü
13.11.2018, 22:43

Qusarda sərxoş qəssab yıxılıb öldü

Yunanıstanda təyyarə qəzaya uğradı
13.11.2018, 22:30

Yunanıstanda təyyarə qəzaya uğradı

Türkiyə ordusu 19 terrorçunu məhv etdi
13.11.2018, 22:17

Türkiyə ordusu 19 terrorçunu məhv etdi

Şabranda yol qəzasında piyada öldü
13.11.2018, 22:04

Şabranda yol qəzasında piyada öldü

“Nəsimi bazar”ı sökülərək yerində bina tikilir - VİDEO
13.11.2018, 21:50

“Nəsimi bazar”ı sökülərək yerində bina tikilir - VİDEO

Ombudsman ölümlə təhdid edildi
13.11.2018, 21:33

Ombudsman ölümlə təhdid edildi

İlham Əliyev Slovakiyanın Baş naziri  ilə görüşdü - FOTOLAR
13.11.2018, 21:19

İlham Əliyev Slovakiyanın Baş naziri  ilə görüşdü - FOTOLAR

Gürcüstan həbsxanalarında 93 Azərbaycan vətəndaşı saxlanılır
13.11.2018, 21:09

Gürcüstan həbsxanalarında 93 Azərbaycan vətəndaşı saxlanılır

Tramp iki yüksək vəzifəli şəxsi istefaya göndərir
13.11.2018, 20:55

Tramp iki yüksək vəzifəli şəxsi istefaya göndərir

Agentlik sürücülərə xəbərdarlıq etdi: Ehtiyatlı olun
13.11.2018, 20:41

Agentlik sürücülərə xəbərdarlıq etdi: Ehtiyatlı olun

Nazir məhkəmə sədrləri və hakimləri Şəkiyə topladı
13.11.2018, 20:27

Nazir məhkəmə sədrləri və hakimləri Şəkiyə topladı

Kartof maşınında külli miqdarda pirotexniki vasitələr aşkarlandı - FOTO, VİDEO
13.11.2018, 20:14

Kartof maşınında külli miqdarda pirotexniki vasitələr aşkarlandı - FOTO, VİDEO

“Ermənistandan səsləndirilən fikirlər diplomatik etika və protokola ziddir” - XİN   
13.11.2018, 20:01

“Ermənistandan səsləndirilən fikirlər diplomatik etika və protokola ziddir” - XİN  

Azərbaycanda 500-ə yaxın məhkum elektron qolbaq daşıyır
13.11.2018, 19:40

Azərbaycanda 500-ə yaxın məhkum elektron qolbaq daşıyır

Sabah Bakı və Abşeronun bu hissələrində qaz olmayacaq
13.11.2018, 19:34

Sabah Bakı və Abşeronun bu hissələrində qaz olmayacaq

İlham Əliyev D230 blokunun kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatı üzrə sazişi təsdiqlədi
13.11.2018, 19:24

İlham Əliyev D230 blokunun kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatı üzrə sazişi təsdiqlədi

Azərbaycan Braziliyada diplomatik yarmarkada təmsil olundu - FOTO
13.11.2018, 19:00

Azərbaycan Braziliyada diplomatik yarmarkada təmsil olundu - FOTO

Azərbaycanın və Slovakiyanın Baş nazirləri görüşdü
13.11.2018, 18:58

Azərbaycanın və Slovakiyanın Baş nazirləri görüşdü

“DOST” mərkəzlərinin yaradılması üçün əlavə vəsait ayrıldı
13.11.2018, 18:52

“DOST” mərkəzlərinin yaradılması üçün əlavə vəsait ayrıldı

Prezident nazir Muxtar Babayevə yeni vəzifə verdi
13.11.2018, 18:41

Prezident nazir Muxtar Babayevə yeni vəzifə verdi

Naqif Həmzəyev Gəncədə yeni körpünün tikilməsini  təklif etdi
13.11.2018, 18:25

Naqif Həmzəyev Gəncədə yeni körpünün tikilməsini  təklif etdi

Qənirə Paşayeva parlamentdə vacib problemlərdən danışdı   
13.11.2018, 18:24

Qənirə Paşayeva parlamentdə vacib problemlərdən danışdı  

“Normadan 2 dəfə çox insulin istifadə etməliyik”
13.11.2018, 18:22

“Normadan 2 dəfə çox insulin istifadə etməliyik”

“Yadplanetlilərin varlığını inkar edəcək heç nə yoxdur” – “Sabah” tələbəsi ilə “Atüstü söhbət”     
13.11.2018, 18:15

“Yadplanetlilərin varlığını inkar edəcək heç nə yoxdur” – “Sabah” tələbəsi ilə “Atüstü söhbət”     

AMEA-nın Geologiya və Geofizika İnstitutunun əməkdaşları təltif edilib - SİYAHI
13.11.2018, 18:12

AMEA-nın Geologiya və Geofizika İnstitutunun əməkdaşları təltif edilib - SİYAHI

FHN Şimal Elektrik Stansiyasındakı yanğınla bağlı məlumat yaydı
13.11.2018, 18:10

FHN Şimal Elektrik Stansiyasındakı yanğınla bağlı məlumat yaydı

Deputatdan banklara sərt İTTİHAMLAR
13.11.2018, 18:00

Deputatdan banklara sərt İTTİHAMLAR

Axşamın HAVASI: Külək əsəcək
13.11.2018, 17:58

Axşamın HAVASI: Külək əsəcək

Gövhər Baxşəliyeva alimlərin az maaş almağından narazıdır
13.11.2018, 17:50

Gövhər Baxşəliyeva alimlərin az maaş almağından narazıdır

YAP siyasi partiyalara verilən büdcə vəsaitini artırmağı TƏKLİF EDİR  
13.11.2018, 17:49

YAP siyasi partiyalara verilən büdcə vəsaitini artırmağı TƏKLİF EDİR  

Həsənquliyev hökuməti bütün şəhid ailələrinə yardım etməyə çağırdı
13.11.2018, 17:41

Həsənquliyev hökuməti bütün şəhid ailələrinə yardım etməyə çağırdı

Azay Quliyev QHT-lərə dəstəyin artırılmasını təklif etdi  
13.11.2018, 17:39

Azay Quliyev QHT-lərə dəstəyin artırılmasını təklif etdi  

Manat sabah hansı MƏZƏNNƏDƏ olacaq?
13.11.2018, 17:37

Manat sabah hansı MƏZƏNNƏDƏ olacaq?

Tramp Makronu “Twitter”də “vurdu”
13.11.2018, 17:30

Tramp Makronu “Twitter”də “vurdu”

Bakıda 46 köçkün ailəsinin yaşayış yeri yandı - Komitə sədri hadisə yerinə gəldi
13.11.2018, 17:22

Bakıda 46 köçkün ailəsinin yaşayış yeri yandı - Komitə sədri hadisə yerinə gəldi

“O rayonları həvəsləndirmək lazımdır” – Deputat məsələ qaldırdı
13.11.2018, 17:20

“O rayonları həvəsləndirmək lazımdır” – Deputat məsələ qaldırdı

Dövlət Komitəsində məcburi köçkünlərlə növbəti görüş olub
13.11.2018, 17:18

Dövlət Komitəsində məcburi köçkünlərlə növbəti görüş olub

“Nar”-dan ADA Universitetinin Təqaüd Proqramına dəstək
13.11.2018, 17:15

“Nar”-dan ADA Universitetinin Təqaüd Proqramına dəstək

“Yeni tikilən xəstəxanalar, idman kompleksləri sahibkarlara icarəyə verilməlidir”
13.11.2018, 17:14

“Yeni tikilən xəstəxanalar, idman kompleksləri sahibkarlara icarəyə verilməlidir”

Deputat qiymət artımına etiraz etdi
13.11.2018, 17:11

Deputat qiymət artımına etiraz etdi

Əflatun Amaşov media və təhsillə bağlı təklif verdi  
13.11.2018, 16:51

Əflatun Amaşov media və təhsillə bağlı təklif verdi  

Azarkeşləri “Qarabağ”ı cərimələtdi  
13.11.2018, 16:48

Azarkeşləri “Qarabağ”ı cərimələtdi  

ARXİV