Modern.az saytı xarici jurnalistlərlə silsilə müsahibələri davam etdirir. Bu müsahibələrdə həmin jurnalistlərin Azərbaycan və azərbaycanlılar barədə təsəvvürlərini öyrənməyə, iki ölkə arasında ortaq cəhətləri araşdırmağa çalışır, digər məsələlər barədə fikir mübadiləsi aparırıq.
Budəfəki müsahibimiz Albaniyadan olan həmkarımız Anisa Bahitidir. Anisa Bahiti media qurucusu, televiziya aparıcısı və kommunikasiya mütəxəssisidir.
– Anisa xanım, jurnalistika və media sahəsində peşəkar fəaliyyətiniz necə başlayıb və bu günə qədər hansı mərhələlərdən keçib?
– Əvvəlcə bu fürsətə və müsahibəyə görə sizə səmimi təşəkkürümü bildirirəm. Peşəkar fəaliyyətim hər zaman kommunikasiya, media, gənclərlə iş və ictimai xidmət sahələri ilə sıx bağlı olub. Universitet illərindən etibarən gənclərə və cəmiyyətə yönəlmiş müxtəlif təşəbbüslərdə fəal iştirak etmişəm. Eyni zamanda doğulduğum şəhərin Bələdiyyə Şurasının üzvü kimi ictimai həyatda təmsil olunmuşam.
Kommunikasiya və jurnalistikaya olan böyük marağım məni Albaniya, Kosovo və Şimali Makedoniyada fəaliyyət göstərən albandilli media platformalarında analitik yazılar və müəllif məqalələri dərc etməyə sövq etdi. Bu təcrübə mənim jurnalistikaya baxışımı daha da möhkəmləndirdi və məndə belə bir inam formalaşdırdı ki, jurnalistika təkcə peşə deyil, həm də cəmiyyət qarşısında böyük məsuliyyətdir.
Bir neçə il əvvəl bir qrup jurnalist və gənc peşəkarla birlikdə informasiya dövrünün tələblərinə cavab verən müasir media platforması yaratmaq məqsədilə rəqəmsal media startapı təsis etdik.
Bu təşəbbüs sonradan "InfowebTV" adlı rəqəmsal media platformasına çevrildi. Platforma qısa müddətdə bütün Albaniya üzrə fəaliyyətini genişləndirdi və Balkan regionunda alban dilində yayımlanan tanınmış rəqəmsal media qurumlarından birinə çevrildi.
"InfowebTV"nin təsisçisi və direktoru kimi öz müəllif layihəm olan "Bahiti's Podcast" proqramını da yaratdım. Bu layihədə siyasət, mədəniyyət, cəmiyyət və ictimai həyatın müxtəlif sahələrini təmsil edən tanınmış şəxslərlə müsahibələr aparıram.
2025–2026-cı illərdə media karyeramda növbəti mühüm addımı ataraq Albaniyanın aparıcı media qruplarından biri olan TOP Media-ya qoşuldum. Burada hər cümə axşamı prime-time saatında yayımlanan "On The Road" televiziya proqramını yaratdım.
Müsahibələri, şəxsi həyat hekayələrini və ictimai xadimlərlə səmimi söhbətləri bir araya gətirən fərqli formatı sayəsində bu proqram qısa müddətdə uğurlu və tanınmış televiziya layihəsinə çevrildi.
– Hazırda Albaniya mediasının vəziyyətini necə qiymətləndirirsiniz?
– Albaniya mediası ümumilikdə azad və demokratikdir. Bununla belə, dünyanın digər ölkələrində olduğu kimi, burada da media mühüm çağırışlarla üz-üzədir.
Rəqəmsal transformasiya, yeni texnologiyalar, sosial şəbəkələrin sürətli inkişafı və auditoriyanın informasiya istehlakı vərdişlərinin dəyişməsi media mühitini kökündən dəyişib.
Bu gün insanlar informasiyanı əsasən onlayn platformalar vasitəsilə əldə edirlər. Çap mediasının rolu xeyli azalıb. Televiziya kanalları və ənənəvi media qurumları isə rəqəmsal platformalara uyğunlaşaraq yeni texnologiyalara ciddi investisiya yatırırlar.
Müasir jurnalistikanın əsas çağırışı innovasiyaları qəbul etməklə yanaşı, peşənin fundamental prinsiplərini – müstəqilliyi, dəqiqliyi, peşəkarlığı və ictimai məsuliyyəti qoruyub saxlamaqdır.
– Rəqəmsal transformasiya jurnalistikanı necə dəyişib?
– Rəqəmsal transformasiya media dünyasını tamamilə yenidən formalaşdırıb. Bu proses jurnalistlər, müstəqil media platformaları və yeni hekayəçilik üsulları üçün geniş imkanlar yaradıb.
Eyni zamanda dezinformasiya, keyfiyyətdən daha çox sürətə üstünlük verilməsi və media qurumları üçün dayanıqlı maliyyə modelinin formalaşdırılması kimi yeni problemləri də ortaya çıxarıb.
Bu gün jurnalistikaya təsir edən ən mühüm yeniliklərdən biri süni intellektdir. O, araşdırmaların aparılması, məlumatların təhlili və kontent hazırlanması prosesində jurnalistlərə ciddi dəstək verə bilər. Lakin texnologiya jurnalistikaya xidmət edən vasitə olaraq qalmalıdır.
Əgər jurnalistikanın azadlığını və etibarlılığını qorumaq istəyiriksə, əsas rolu peşəkar jurnalistlər oynamağa davam etməlidirlər. Tənqidi düşüncə, etik prinsiplər, araşdırma bacarığı və ictimai məsuliyyət kimi insani dəyərləri heç bir texnologiya əvəz edə bilməz.
– Bu gün Albaniyada jurnalistlərin iqtisadi vəziyyəti necədir?
– Albaniyada jurnalistlərin iqtisadi vəziyyəti əvvəlki illərlə müqayisədə yaxşılaşıb.
Peşəyə yeni başlayan jurnalistlərin aylıq əməkhaqqısı, adətən, 500 avrodan başlayır. Təcrübəli jurnalistlər, redaktorlar və media sahəsində çalışan digər peşəkarlar isə təcrübə və vəzifələrindən asılı olaraq daha yüksək əməkhaqqı ala bilirlər. Bununla belə, qarşıda duran əsas çağırışlardan biri, xüsusilə peşəyə yeni qədəm qoyan gənc jurnalistlər üçün daha dayanıqlı iqtisadi şəraitin yaradılması və daha geniş peşəkar inkişaf imkanlarının təmin edilməsidir. Güclü və müstəqil media sektoru yalnız söz və mətbuat azadlığı ilə deyil, eyni zamanda jurnalistlər üçün sabit və layiqli iş şəraitinin yaradılması ilə mümkündür.
– Sizcə, bu gün həqiqi jurnalistika hələ də mövcuddurmu?
– Əlbəttə. Jurnalistika sadəcə peşə deyil, missiyadır. Həqiqi jurnalist həqiqətə xidmət edir, ictimai maraqları qoruyur, vacib suallar verir və işini peşəkarlıq, dürüstlük və vicdanla yerinə yetirir. Azadlıqla məsuliyyət arasında balansın qorunması hər zaman çətin məsələ olacaq. Lakin bu, demokratik cəmiyyətlərin təbii xüsusiyyətidir.
Peşəkar jurnalistika məlumatlı cəmiyyətlərin formalaşması və demokratik dəyərlərin qorunması baxımından bu gün də əvəzsiz rol oynayır.
– Azərbaycan və Cənubi Qafqaz regionu haqqında material hazırlayarkən hansı mövzulara üstünlük verərdiniz?
– Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər baxımından mühüm geosiyasi mövqeyə malik ölkədir. Ölkənin yerləşdiyi region beynəlxalq siyasətdə mühüm rol oynayır. İran, Rusiya və ümumilikdə Cənubi Qafqazla coğrafi və siyasi əlaqələri nəzərə alındıqda, siyasi proseslər və beynəlxalq münasibətlər təbii olaraq diqqət mərkəzində olan mövzulardır.
Bununla yanaşı, Azərbaycanın zəngin mədəni irsi, qədim ənənələri, idman sahəsində qazandığı uğurlar, turizm potensialı və iqtisadi əməkdaşlıq imkanları da beynəlxalq auditoriya üçün olduqca maraqlı mövzulardır.
– Albaniya ilə Azərbaycan arasındakı münasibətləri necə xarakterizə edərdiniz?
– Albaniya ilə Azərbaycan arasında münasibətlər çox yüksək səviyyədədir və inkişaf etməkdə davam edir.
Hər iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər mövcuddur, əməkdaşlıq fəal şəkildə davam edir və dövlət nümayəndələrinin qarşılıqlı yüksək səviyyəli səfərləri həyata keçirilir. Son illərdə iqtisadi əməkdaşlıq da əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Albaniya ilə Azərbaycanı birləşdirən ən mühüm layihələrdən biri Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) layihəsidir. Bu layihə regional və Avropanın enerji əməkdaşlığı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bununla belə, hesab edirəm ki, media qurumları, jurnalistlər, mədəniyyət təşkilatları, biznes dairələri və gənclər arasında əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi üçün böyük potensial mövcuddur.
Media xalqlarımızı bir-birinə yaxınlaşdıran ən mühüm körpülərdən biri ola bilər.
– Albaniya və Azərbaycan ortaq dəyərləri və tarixi bağları bölüşürmü?
– Bəli. Dövlət quruluşlarımız və siyasi sistemlərimiz fərqli olsa da, xalqlarımız arasında çoxlu oxşarlıqlar və tarixi əlaqələr mövcuddur. Münasibətlərimiz qarşılıqlı hörmətə əsaslanır və əsrlərə söykənən tarixi təmaslardan qaynaqlanır. XX əsrdə də ölkələrimiz arasında əməkdaşlığın mühüm mərhələləri olub.
Maraqlı nümunələrdən biri 1950–1960-cı illərdə Albaniyadan Azərbaycana zeytun ağaclarının gətirilməsi idi. Həmin dövrdə çoxlu alban gənci də Bakıda təhsil almaq imkanı qazanmışdı. İdman da ölkələrimizi birləşdirən mühüm sahələrdən biridir. Albaniyada bir çox insan "Qarabağ" Futbol Klubunda uğurlu çıxışı və Albaniya milli komandasında çıxışları ilə tanınan Ansi Aqollini yaxşı xatırlayır.
– Qafqaz Albaniyasının tarixi ilə tanışsınızmı? Albaniyada iki Albaniya arasındakı əlaqələrlə bağlı müzakirələr aparılırmı?
– Bəli, Qafqaz Albaniyasının tarixi əhəmiyyətini və bu mövzunun Azərbaycanla Albaniya arasında yaratdığı marağı yaxşı bilirəm.
"Albaniya" adı hər iki ölkənin tarixçiləri və tədqiqatçıları arasında diqqət çəkən maraqlı tarixi paralellik yaradır. Bununla belə, bu mövzuya tarixi və elmi baxımdan yanaşmaq vacibdir. Qafqaz Albaniyası ilə müasir Albaniya Respublikası fərqli coğrafiyalarda və müxtəlif tarixi şəraitdə formalaşmış iki ayrı tarixi qurumdur.
Qafqaz Albaniyası Cənubi Qafqazda, indiki Azərbaycan və ətraf ərazilərdə mövcud olmuş qədim dövlətdir. Müasir Albaniya isə Qərbi Balkanlarda yerləşən, özünəməxsus tarixi, dili, mədəniyyəti və milli kimliyi olan dövlətdir.
Bununla yanaşı, hər iki ölkənin eyni adı daşıması təbii maraq doğurur və tarixçilər arasında elmi müzakirələrin, mədəni əlaqələrin və ortaq tədqiqatların inkişafına təkan verir. Albaniyada da bəzi tarixçilər və araşdırmaçılar qədim sivilizasiyalar, tarixi adlar və müxtəlif mədəniyyətlər arasındakı əlaqələrlə maraqlanırlar.
Mən hesab edirəm ki, tarix xalqlar arasında ən möhkəm körpülərdən biridir. Keçmişimizi elmi araşdırmalara əsaslanaraq və qarşılıqlı hörmət prinsipi ilə öyrənmək Azərbaycan və Albaniya cəmiyyətləri arasında qarşılıqlı anlaşmanı daha da gücləndirə bilər.
Hər iki ölkənin qədim tarixi köklərə bağlı eyni adı daşıması tarixçilər, universitetlər, mədəniyyət müəssisələri və tədqiqatçılar arasında əməkdaşlığın genişlənməsi üçün əlavə maraq və dialoq imkanı yaradır.
– Azərbaycana səfərləriniz zamanı Azərbaycan mediası və jurnalistləri barədə təəssüratlarınız necə oldu?
– Azərbaycana səfərlərim zamanı yerli jurnalistlərlə görüşmək və Azərbaycan mediasının fəaliyyətini yaxından izləmək imkanı qazandım. Azərbaycanlı jurnalistlərin peşələrinə böyük sədaqətlə yanaşmaları, peşəkarlıqları və hazırladıqları materialların keyfiyyəti məndə xoş təəssürat yaratdı. Azərbaycan mediasının dinamik inkişaf etdiyini və peşəkar jurnalistikanın inkişafına ciddi önəm verdiyini müşahidə etdim. İnanıram ki, albaniyalı və azərbaycanlı jurnalistlər arasında əməkdaşlıq gələcəkdə xalqlarımızı bir-birinə daha da yaxınlaşdıran ən güclü körpülərdən birinə çevrilə bilər.
– Albaniya vətəndaşlarına Azərbaycan haqqında hansı mesajı vermək istərdiniz?
– Mesajım çox sadədir: Albaniyalılar Azərbaycanı daha yaxından tanımalıdırlar.
Azərbaycan zəngin tarixə, qədim mədəniyyətə, əsrlərlə formalaşmış ənənələrə və qonaqpərvər insanlara sahib gözəl bir ölkədir. Bu ölkə öz qonaqlarına unikal təcrübələr bəxş edir və böyük imkanlar təqdim edir.
Mən daha çox albanın Azərbaycana səfər etməsini, şəxsi əlaqələr qurmasını və xalqlarımız arasında mövcud olan dostluğu yaxından tanımasını arzulayıram.
– Sonda Azərbaycan və Azərbaycan xalqına nə demək istərdiniz?
– Mesajım budur: Biz Azərbaycanı və Azərbaycan xalqını sevirik. İnanıram ki, Albaniya ilə Azərbaycan arasında dostluq münasibətləri qarşılıqlı hörmət, əməkdaşlıq, ortaq dəyərlər və qarşılıqlı anlaşma əsasında gələcəkdə daha da möhkəmlənəcək.
Azərbaycana davamlı inkişaf, firavanlıq və uğurlar arzulayıram. Ümid edirəm ki, ölkəniz gələcək illərdə həm Albaniya, həm də beynəlxalq ictimaiyyət üçün daha da mühüm tərəfdaşlardan birinə çevriləcək.
