Arxiv
17 İyun 2019, 11:30 | ƏDƏBİYYAT
Alın yazısı

Azad Müzəffərli

 Yaşar Bünyadın “Miqrant” kitabı haqqında düşüncələr

         
Son illərdə Azərbaycan ədəbiyyatında öz dəsti-xətti ilə seçilən yazıçılardan biri də Yaşar Bünyaddır. Onun respublikamızda keçirilən ədəbiyyat müsabiqələrində bir qayda olaraq mükafatçılar sırasında yer tutması bunun bariz nümunəsidir.  Yazıçının “Qoşalülə” hekayəsi “Ədəbi azadlıq 2014”, “General” hekayəsi isə manera.az saytının keçirdiyi müsabiqələrdə mükafata layiq görülüb. Azərbaycanın mənəvi sərvətlərini təbliğ edən “Ədibin”Evi”nin təşkilatçılığı ilə keçirilən Mir Cəlalın xatirəsinə həsr olunan hekayə müsabiqəsində də Yaşar Bünyad(Əhmədov) fərqlənərək ikinci yeri tutub(xatırladaq ki, həmin müsabiqədə 1-ci yerə heç kəs layiq görülməyib). Ölkəmizin sanballı ədəbi tənqidçilərindən Elnarə Akimovanın ötən il “Ədəbiyyat” qəzetində çap olunan “Yaşar Bünyadın hekayələri diskurs kimi” yazısı bu yazıçının yaradıcılığına verilən layiqli qiymət  və müəllifin(Elnarə Akimova) üzərinə düşən mənəvi məsuliyyəti şərəflə yerinə yetirməsinin daha bir əyani nümunəsi kimi dəyərləndirilməlidir.

     
Yaşar Bünyadın “Miqrant” kitabında yeddi hekayəsi yer alıb. Onun bundan əvvəl çap olunan “İblis  busəsi” romanı da oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb. “Miqrant” kitabında toplanan “Miqrant”, “Hürməyən küçüyün ariyası”, “General”, “Quşlar qayıtdısa”, “Sükutun rahatlığı”, “Ata” və “Qoşalülə” hekayələri Yaşar Bünyadın Azərbaycan və dünya ədəbiyyatına dərindən bələd olmasına, eləcə də,  milli-mənəvi dəyərlərimizə xüsusi önəm verməsinə dəlalət edir. Hekayələrin əksəriyyəti birinci şəxsin dilindən qələmə alınıb. Bu da həmin əsərlərin oxunaqlığına əlavə çalar qatır. Yaşar Bünyadın qələmə aldıqları ona görə dəyərlidir ki, bu yazıların hamısının mayası bədiilikdən yoğrulub və göbəyi ədəbiyyat qayçısı ilə kəsilib.

        
Müəllifin müraciət etdiyi mövzular əsasən milli-mənəvi dəyərlərimizə söykənsə də, işlənmə texnikası baxımından bir-birini təkrar etmir, fərqlidir. O, nəqletmənin cilovunu möhkəm-möhkəm əldə saxalaya bilir, süjet xətti boyunca bunu mətləbə görə şüurlu şəkildə və peşəkarcasına nizamlayır. Hekayələrin dili ürəyəyatımlı, təhkiyə də mükəmməldir, əksər hallarda narın-narın yağan yağışa bənzəyir. Bu da oxucunun ruhunu oxşamaqla yanaşı onu düşünüb-daşınmağa sövq edir.  Obrazlı düşüncə, üslubun özünəməxsusluğu, hekayələrdəki ideyanın orijinallığı, ruhsal qatın oxucunu daim həssas vəziyyətdə saxlaması və digər üstünlüklər müəllifin yüksək peşəkarlıq səviyyəsinə dəlalət edir. Yaşar Bünyadın əsərlərində bədii təfəkkür və təxəyyül bir-birini üzvi şəkildə tamamlayır. Onun  yazılarında mükəmməl struktur, obrazların tipikliyi, hadisə planının məntiqi gedişi, bədii texnikanın orijinallığı, yazı dilinin canlılığı və bədii vasitələrin rəngarəngliliyi diqqəti çəkir. Vizuallığın kifayət qədər əhatəli olması da müəllifin əsərlərinə təsirsiz ötüşmür. Onun yazılarında vizuallığın öhdəsindən məharətlə gəlməsi təsadüfi deyil. Beləki, vaxtilə bir müddət kinostudiyada çalışması və “Qayınana” kimi məşhur filmdə epizodik rola layiq görülməsi bu baxımdan öz sözünü deyir. Bundan başqa, müəllifi yaxından tanıdığımdan onun ta ağlı kəsəndən müxtəlif səhnəciklər uydurmaqla evlərini teatra çevirərək rejissorluq etməsini, qələmə daim sadiqliyini də ərz etməyi mənəvi borcum bildim. Elə məhz yazıb-yaratmağa mənən bağlı olmasının məntiqi nəticəsi olaraq Yaçar Bünyad ömrünün müdrik çağında yenidən ədəbiyyat aləminə baş vurdu və qələmini bir daha sınadı. Ötən qısa zaman kəsiyi də onun buna tam haqqı çatdığını təsdiqlədi. Bir sözlə, alın yazısından qaçmaq hələki kimsəyə müyəssər olmayıb.  

      
Yaşar Bünyadın “Miqrant” kitabındakı hekayələri milli-mənəvi dəyərlərimizə ögey münasibətə və bəzi soydaşlarımızın assimilyasiyaya meylliyinə qəti etiraz xarakteri daşıyır. Elə, götürək “Miqrant” hekayəsini. Həmin hekayədə böyük mətləblər qələmə alınıb. Bu məqamda onu da qeyd etməliyəm ki, hekayədə araya-ərsəyə gətirilənlər xeyli müddət Rusiyada yaşayan müəllifin uzunmüddətli müşahidələri və görüb-götürdüklərinə komplesk yanaşmasının konkret məhsuludur. Ötən əsrin 90-cı illərində Rusiyada millətçilərin, skinxedlərin orada məskunlaşan soydaşlarımıza qarşı olmazın qəddarlığının mahiyyətini yazıçı böyük ustalıqla yaradıb. Əslində, bu, elə həmişə belə olub və indi də belədir. “Miqrant” hekayəsində bazarda bizimkilərə qarşı olmazın divan tutulması səhnəsinin qurbanlarından birinin (hekayədəki əsas surət) dilə gətirdikləri diqqətəlayiqdir: ... Kiməm ki? Ömrü boyu doğma sandığım bir toplum içində öz keçmişiylə pıçıldaşan yad bir varlıq – MİQRANT! Bu kəlmənin dar çərçivəsindəyəm... və başqa heç nə... Ağırlığına tab gətirəcək çiyinlərimi də çox gördüm sənə ana!..  Zənnimcə, yenidən orta məktəblərdə rusca təhsilin mataha döndüyü indiki zamanda assimilyasiya meylinin qarşısının alınmasında bu qəbildən hekayələr və digər ədəbi əsərlər də vacib rol oynaya bilər. Bu baxımdan Yaşar Bünyadın “Miqrant” hekayəsi kimi ibratamiz ədəbi əsərlərin rus dili bölmələrində təhsil alanlara əlavə oxu kimi tövsiyyə edilməsi məqsədəuyğun olardı.  Müəllifin “Quşlar qayıtdısa” və digər hekayələri də insanı yerindən oynadır, reallığın gözünə dik baxmağa çağırır. Həmişə mənəvi paklıq, halallıq məkanı sayılan, alın təri ilə əppək qazanılan sirli-sehrli kəndlərimizin boşalmasına biganə qala bilməyən, kəndin-kəsəyin dilini yaxşı bilən müəllif “Quşlar qayıtdısa” hekayəsinin qəhrəmanının(kəndin sonuncu sakininin) yaşantılarında bunu dolğuncasına qələmə ala bilib: ... “Əgər, sərçələr qayıdıbsa, görəsən, qaranquşlar da dönər, yağışı canına çəkən ceviz kötükləri cücərər, boy atıb qol-budaqlı ağac olar, zəhləm getmiş qarğalar da qayıdar? Bilmək olmaz, birdən, Əbdülünkülərdən biri döndü, qənşərinə çıxan olmalıdı axı...” Hekayələrindəki oynaq təhkiyə, illərin müşahidəsi əsasında obrazların daxili aləminə dərindən  nüfuz etmə bacarığı, məğzin dərinliyi, incə satirik çalarlar, müəllifin özünün daxili yaşantılarını əsərlərinə peşəkarcasına “köçürməsi” və tutumlu dil də diqqətdən yayınmır. Bunun əyani nümunəsi kimi “Bir küçüyün sərgüzəştləri” silsiləsindən “General” hekayəsindəki gündəlik ən bahalı şampunlarla çimizdirilən ev itinin həyatı təsvir edilən bir parçaya diqqət kəsilək:  ... İndi bu nəhəng həyətdəyəm; göy üzündən başqa heç yer görünməyən, bağlı-bağatlı bir malikanənin həyətində. Adamlar da mənim yaşayışıma həsəd apara bilər, lap paxıllıq da edər məncə; ayrıca otağım, ayrıca vannam, rahat yatağım... Yeməyim də gündə üç dəfə, özü də iri-iri yağlı tikələr! Yaşa da!..  Yaşar Bünyadın nəsrindəki poetik ruh da təsadüfi xarakter daşımır. Bu da onun nəsr ustası olması ilə yanaşı nəzm sahəsində də kifayətə qədər özünü sınamasından irəli gəlir. Xatırladım ki, “Ədəbi Azadlıq-2013” Milli Müsabiqəsində o, şairlər arasında ilk onluqda qərarlaşaraq bir sıra tanınmış yazarları belə geridə qoyub. Ədalət naminə onu da qeyd etməliyəm ki, hər bir kəs kimi Yaşar Bünyadın da qələmə aldıqlarının heç də hamısı eyni qüvvədə deyil. Bir sıra əsərlərindən də göründüyü kimi ədəbi zirvəyə doğru yolda o da hələ xeyli tər tökməlidir. Yolun açıq olsun, qardaş, növbəti yaradıcılıq uğurları diləyi ilə...

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
XİN və Baş Prokurorluq Xocalı soyqırımı ilə bağlı bəyanat yayıblar 26 Fevral 2020, 11:19 DTX-nın həbs etdiyi İsmayıl Vəliyevdən yeni XƏBƏR VAR 26 Fevral 2020, 11:14 DİM yeni onlayn sınaq imtahanları keçirir 26 Fevral 2020, 11:08 “Soyqırımın səbəbkarları cəzasını almadan bu məsələ bağlanmayacaq” - Səfir 26 Fevral 2020, 11:02 Əkrəm İmamoğludan Xocalı paylaşımı 26 Fevral 2020, 10:58 Məktəblərdə ilk dərs və məşğələlər Xocalı soyqırımına həsr edilib - FOTO 26 Fevral 2020, 10:53 Parisin mərkəzində Xocalı soyqırımı anıldı - FOTO 26 Fevral 2020, 10:47 İsgəndər Həmidov xanımının yanında dəfn olunacaq 26 Fevral 2020, 10:45 Xəstəlik gələcəksə, spirtlə dolu qabın içinə girsən də xeyri olmayacaq - Sənətçilər 26 Fevral 2020, 10:41 Polis 50 şübhəlini saxladı 26 Fevral 2020, 10:35 İcra Hakimiyyətindən ağac kəsimi ilə bağlı iddialara CAVAB 26 Fevral 2020, 10:30 Sumqayıtda dava düşdü, 2 qardaş bıçaqlandı 26 Fevral 2020, 10:27 Rusiyada hakim partiya adını dəyişir 26 Fevral 2020, 10:22 Bakıda ər arvadını bıçaqladı 26 Fevral 2020, 10:16 Bakıda məskunalaşan 30 məcburi köçkün ailəsi Füzuliyə yerləşdiriləcək 26 Fevral 2020, 10:11 Daha bir Azərbaycan sakini terrorçu şəxslər siyahısına əlavə olundu 26 Fevral 2020, 10:10 İlham Əliyev “Xocalı” abidəsini ziyarət etdi 26 Fevral 2020, 10:05 İşsiz və işaxtaran şəxslərə ŞAD XƏBƏR 26 Fevral 2020, 10:00 “Vətəndaşların təklifləri mədəniyyətin inkişafına həssas münasibətdən xəbər verir” - Nazir 26 Fevral 2020, 09:54 İlham Əliyevdən Xocalı soyqırımı ilə bağlı paylaşım - FOTO 26 Fevral 2020, 09:49 Azərbaycana qayıtmaq üçün keçmiş arvadına 13 min manat ödəməli oldu 26 Fevral 2020, 09:47 Cəbhədə gərginlik artıb - düşmən snayperlərini yenidən işə saldı 26 Fevral 2020, 09:43 Azərbaycanda kollec yanaraq kül oldu 26 Fevral 2020, 09:39 Qoruyucu maskalardan düzgün istifadə QAYDALARI 26 Fevral 2020, 09:33 Kliniki Tibbi Mərkəzə yerləşdirilənlərin sayı ARTDI 26 Fevral 2020, 09:30 İrandan Azərbaycana gələn daha 34 nəfər xəstəxanaya YERLƏŞDİRİLDİ 26 Fevral 2020, 09:25 Çində koronavirus qurbanlarının sayı 2715-ə çatıb 26 Fevral 2020, 09:19 Allahverdi, İmamverdi, indi də Cəlal: Ermənilərin övladlarına azərbaycanlı adları vermək ƏNƏNƏSİ...  26 Fevral 2020, 09:13 Ev dustağı edilən icra başçısının xanım müavini barəsində SENSASİON İDDİALAR 26 Fevral 2020, 09:07 Leyla Əliyevadan Xocalı soyqırımı paylaşımı - VİDEO 26 Fevral 2020, 09:00 İsgəndər Həmidov vəfat etdi 26 Fevral 2020, 08:51 “Barselona” İtaliyadan vacib qolla dönür 26 Fevral 2020, 02:26 “Xocalı soyqırımı insanlığa qarşı törədilmiş cinayətdir”  - Mehriban Əliyeva 26 Fevral 2020, 00:47 Çindən kənarda koronavirusa yoluxanların sayı 2,4 min nəfəri ötdü 26 Fevral 2020, 00:29 Mingəçevirdə güclü külək ağacı qadının üzərinə aşırıb 26 Fevral 2020, 00:18