Arxiv
2 Avqust 2019, 14:23 | ƏDƏBİYYAT
İnkişafın təməli tənqiddir

İnkişaf nə zaman olar? Cəmiyyət və dövlət nə zaman qabağa gedər? Yalnız TƏNQİD olduğu zaman! Əgər bir problemin fərqində olunmasa, onu necə aradan qaldırmaq olar ki?...

 Çox maraqlıdır ki, medyada, sosial şəbəkələrdə, mətbuatda çıxış edən bir çox kəslər, məmurlar, ictimai xadimlər- cəmiyyətimizin, ölkəmizin çox inkişaf etdiyini, intellektual və əxlaqi səviyyəsinin çox yüksək olduğunu, bir sözlə, hər şeyin qaydasında olduğunu deyirlər. Halbuki bu kəslər bu sözləri ilə, xalqımıza, cəmiyyətimizə çox böyük zərbə vurmuş olurlar! Çünki ortada problem olduğu halda, onu görməzdən gəlmək, hər şeyin əla vəziyyətdə olduğunu demək- yersiz arxayınçılıq və beləliklə də, irəliyə doğru getməmək və nəticədə böhrandan başqa bir anlama gəlmir!

Onsuz da dünyada-mükəmməl, əla, hər şeyi qaydasında olan bir xalq, cəmiyyət, ölkə yoxdur. Amma, gəlin, əyri oturub, düz danışaq; bizim cəmiyyətin, bizim ölkənin, xüsusilə ciddi problem və çatışmazlıqları əgər olmasaydı, zatən ölkədə, insanlar arasında, bu qədər problemlər, böhranlar və neqativ hallar olmazdı! Adicə məsələn, ağzı dolu olan avtobusa minib, öz həyatını təhlükəyə atmaqdan tutmuş, "oxumağın nə faydası var?!" düşüncəsinə qədər; Zibili, küçəyə tullamaqdan tutmuş, ictimai yerlərdə qızlara söz atıb sataşmağa qədər; "Palaza bürün, elnən sürün" məntiqindən tutmuş, qarşındakı tanımadığın insana, "sən" deyə müraciət etməyə qədər; Uşaqları döyərək "tərbiyə etmək" “metodu”ndan tutmuş, avara və bekar olmağın mərifət hesab olunmasına qədər; Qadına, ikinci dərəcəli varlıq kimi yanaşmaqdan tutmuş, "beş günlük dünyadır, kef elə..." məntiqinə qədər; Hər şey, bütün meyarlar, cəmiyyətimizin başdan-başa problemlər, çatışmazlıqlar, böhranlar içində olduğunu göstərmirmi?!... Bu problemləri görməmək, "dəvəquşu məntiqi" ilə hərəkət etmək, yalandan özünü aldadıb hər şeyin qaydasında olduğuna özünü inandırmaq-yalnız bir nəticəyə apara bilər: PROBLEMLƏRİN VƏ BÖHRANLARIN GÜCLƏNMƏSİ!...

Bəs nə etməli?

Biz, cəmiyyətimizin, ilk növbədə təhsilə münasibətini dəyişməliyik! Cəmiyyətə anladmaq lazımdır; təhsil, hansısa "diplom" və ya "iş" xatirinə deyil, biləvasitə inkişaf etmək və adam olmaq xatirinə qazanılır!.. İnsan, daim yeni və zəruri məlumatlar qəbul etməsə, faydalı və önəmli fəaliyyətlərdə bulunmasa, vaxtını və enerjisini düzgün sərf etməsə, oxumağa, kitaba önəm verməsə, bunun axırı, bizi ancaq bir yola çıxaracaq; mənasız və heyvani yaşam!...

Biz əgər mənəvi prinsipləri önəmsəyiriksə, insanın heyvandan fərqinin məhz ağıl və intellekt olduğunu dərk ediriksə, dünyanın təsadüflər nəticəsində deyil, məhz Tanrının varlığı ilə yarandığını qəbul ediriksə, başqa sözlə desək, maddiyatı deyil, mənəviyyatı daha önəmli amil biliriksə, o halda bizim həyatımız-yeməkdən, içməkdən, yatmaqdan, cinsi əlaqədən və əyləncədən ibarət olmamalıdır!... Bu özəlliklərin hər biri, elə heyvanlar üçün də keçərlidir; onlar da yeyirlər, yatırlar, şəhvətlərini ödəyirlər və "dünyanı veclərinə almırlar"... Əgər bizim həyat dairəmiz, yalnız bunlarla məhdudlaşırsa, instinktiv ehtiyaclardan və işlərdən kənara çıxmırsa, o zaman demək ki, bizim heyvandan hansısa real fərqimiz yoxdur, sadəcə, görünüşümüz fərqlidir, vəssəlam!...

Əgər bu həyatda, heyvandan, sadəcə görünüşcə deyil, daxili və həqiqi mənada fərqli olmaq istəyiriksə- o zaman xüsusi, qeyri-adi nələrsə etmək və əqli fəaliyyətlərdə bulunmaq qaçılmazdır!...

İnsanın heyvandan yeganə fərqi olan ağıl və intellektin arxasıyca getmək, bizim həm insani, həm məntiqi, həm də dini borcumuzdur!... Əks halda, nə müsəlman, nə də adam olmaq olar!... Necə ki, ağıl və düşüncənin ən mükəmməlini özündə daşıyan Peyğəmbər deyir: "Ağlı olmayanın, imanı da ola bilməz”. Elə böyük filosoflar da yalnız ağıl və məntiqlə normal yaşamağın mümkün olmasından danışırlar. Böyük yazıçı Anton Çexov, “Bir ağıl yaxşıdır, amma iki ağıl daha yaxşıdır” deyir. Böyük filosof Artur Şoppenhauer isə “Yüz dənə axmaq bir araya gəlsə, bir ağıllı etməz” söyləyir.

Unutmayaq ki, tənqid olmasa, problemlər ortaya qoyulmasa, inkişaf da ola bilməz. “Axmaq insan, öz ağlından, ağıllı insan isə başqalarının da ağlından istifadə edəndir!”

Gəlin, başqalarının da ağlından istifadə edək…

 

 

Emin Aydın, gənc alim

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Şəmkirdəki yanğının TƏFƏRRÜATI – Ata evə od vurdu, oğlu öldü, arvadı yandı... 18 Avqust 2019, 12:57 Sabah 39 dərəcəyə qədər isti olacaq - PROQNOZ 18 Avqust 2019, 12:31 Tanınmış jurnalist nazirə müraciət etdi: “Torqovı” biabırçılıqdı... 18 Avqust 2019, 12:16 İslam təslimiyyət kimi - Ağalar Qutun YAZISI 18 Avqust 2019, 11:57 Bakıda 66 yaşlı qadın ölümdən xilas edildi 18 Avqust 2019, 11:30 Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100 yaşı tamam olub 18 Avqust 2019, 11:20 Bir şəklin tarixçəsi: Milli Ordumuz Xankəndinə girməyə hazırlaşırdı - FOTO 18 Avqust 2019, 11:01 Bakıda ağırçəkili sakini 8-ci mərtəbədən kranla düşürdülər 18 Avqust 2019, 10:58 Şəmkirdə dəhşətli YANĞIN: körpə öldü, ana və nənə xəsarət aldı - YENİLƏNİB 18 Avqust 2019, 10:55 Toyda partlayış – ölü sayı 60-ı ötdü 18 Avqust 2019, 10:02 Neftaçalada 24 yaşlı oğlan özünü asdı 18 Avqust 2019, 09:58 Ermənistan atəşkəsi 21 dəfə pozdu 18 Avqust 2019, 09:41 Bu gün dövlət qulluğuna qəbul imtahanı keçirilir 18 Avqust 2019, 09:39 “Ögey ana”da başlayıb “Fəryad”la bitən tale - Ceyhun Mirzəyevə sui-qəsd… 18 Avqust 2019, 09:17 Ağsuda 4 yaşlı uşağı maşın vurdu 18 Avqust 2019, 00:29 “6 adam öldürən cinayətkarın ilk dəfə Baş prokurora danışdığı qətl...”- VƏKİL SİRLƏRİ AÇIR 18 Avqust 2019, 00:11 “Qarabağ”ın ilk oyununu isveçrəli hakimlər idarə edəcək 17 Avqust 2019, 23:42 “Azərbaycan tankçıları güclü və uğurlu çıxış etdi” - Belarus müdafiə naziri 17 Avqust 2019, 23:26 Dənizdə batan 3 nəfər xilas edildi 17 Avqust 2019, 23:09 İsrailə raket hücumu 17 Avqust 2019, 22:49 Azərbaycan tankçıları dördüncü oldu - FOTO 17 Avqust 2019, 22:32 10 569 abituriyent ərizəsini təsdiqlədi 17 Avqust 2019, 22:11 Nazirlik Xətaidə ağacları qorumaq üçün məcburi göstəriş verdi 17 Avqust 2019, 21:47 Nazir Azərbaycan tankçılarının uğurlarını şərh etdi 17 Avqust 2019, 21:28 Avropa Komissiyasının sədri təcili xəstəxanaya yerləşdirildi 17 Avqust 2019, 21:11 Oteldəki yanğında ölənlərin sayı 9-a çatdı 17 Avqust 2019, 20:56 Göyçayda toy karvanında qəzaya düşən 6 nəfər yaralandı   17 Avqust 2019, 20:38 Leyla Əliyeva Müslüm Maqomayevin anım tədbirinə qatılıb - FOTO 17 Avqust 2019, 20:17 İstanbul su altında: sel suları can aldı - VİDEO 17 Avqust 2019, 20:01 Yəmən qüvvələri Səudiyyə Ərəbistanında neft yatağına dronlarla zərbə endiriblər 17 Avqust 2019, 17:55 Ermənistan vətəndaşları Gürcüstanda qəzaya düşüb, ölənlər var 17 Avqust 2019, 17:34 Ucarın Çiyni kəndində "sirli varlığın" axtarışları səngimir 17 Avqust 2019, 17:18 ABŞ Konqresində İsrail səfirinə etimadsızlıq göstərilə bilər 17 Avqust 2019, 16:59 Tərtər sakini həmkəndlisini maşınla vurub öldürdü 17 Avqust 2019, 16:42 Bakı Metropoliteni mülki işçi axtarır 17 Avqust 2019, 16:40