Arxiv
2 Avqust 2019, 14:23 | ƏDƏBİYYAT
İnkişafın təməli tənqiddir

İnkişaf nə zaman olar? Cəmiyyət və dövlət nə zaman qabağa gedər? Yalnız TƏNQİD olduğu zaman! Əgər bir problemin fərqində olunmasa, onu necə aradan qaldırmaq olar ki?...

 Çox maraqlıdır ki, medyada, sosial şəbəkələrdə, mətbuatda çıxış edən bir çox kəslər, məmurlar, ictimai xadimlər- cəmiyyətimizin, ölkəmizin çox inkişaf etdiyini, intellektual və əxlaqi səviyyəsinin çox yüksək olduğunu, bir sözlə, hər şeyin qaydasında olduğunu deyirlər. Halbuki bu kəslər bu sözləri ilə, xalqımıza, cəmiyyətimizə çox böyük zərbə vurmuş olurlar! Çünki ortada problem olduğu halda, onu görməzdən gəlmək, hər şeyin əla vəziyyətdə olduğunu demək- yersiz arxayınçılıq və beləliklə də, irəliyə doğru getməmək və nəticədə böhrandan başqa bir anlama gəlmir!

Onsuz da dünyada-mükəmməl, əla, hər şeyi qaydasında olan bir xalq, cəmiyyət, ölkə yoxdur. Amma, gəlin, əyri oturub, düz danışaq; bizim cəmiyyətin, bizim ölkənin, xüsusilə ciddi problem və çatışmazlıqları əgər olmasaydı, zatən ölkədə, insanlar arasında, bu qədər problemlər, böhranlar və neqativ hallar olmazdı! Adicə məsələn, ağzı dolu olan avtobusa minib, öz həyatını təhlükəyə atmaqdan tutmuş, "oxumağın nə faydası var?!" düşüncəsinə qədər; Zibili, küçəyə tullamaqdan tutmuş, ictimai yerlərdə qızlara söz atıb sataşmağa qədər; "Palaza bürün, elnən sürün" məntiqindən tutmuş, qarşındakı tanımadığın insana, "sən" deyə müraciət etməyə qədər; Uşaqları döyərək "tərbiyə etmək" “metodu”ndan tutmuş, avara və bekar olmağın mərifət hesab olunmasına qədər; Qadına, ikinci dərəcəli varlıq kimi yanaşmaqdan tutmuş, "beş günlük dünyadır, kef elə..." məntiqinə qədər; Hər şey, bütün meyarlar, cəmiyyətimizin başdan-başa problemlər, çatışmazlıqlar, böhranlar içində olduğunu göstərmirmi?!... Bu problemləri görməmək, "dəvəquşu məntiqi" ilə hərəkət etmək, yalandan özünü aldadıb hər şeyin qaydasında olduğuna özünü inandırmaq-yalnız bir nəticəyə apara bilər: PROBLEMLƏRİN VƏ BÖHRANLARIN GÜCLƏNMƏSİ!...

Bəs nə etməli?

Biz, cəmiyyətimizin, ilk növbədə təhsilə münasibətini dəyişməliyik! Cəmiyyətə anladmaq lazımdır; təhsil, hansısa "diplom" və ya "iş" xatirinə deyil, biləvasitə inkişaf etmək və adam olmaq xatirinə qazanılır!.. İnsan, daim yeni və zəruri məlumatlar qəbul etməsə, faydalı və önəmli fəaliyyətlərdə bulunmasa, vaxtını və enerjisini düzgün sərf etməsə, oxumağa, kitaba önəm verməsə, bunun axırı, bizi ancaq bir yola çıxaracaq; mənasız və heyvani yaşam!...

Biz əgər mənəvi prinsipləri önəmsəyiriksə, insanın heyvandan fərqinin məhz ağıl və intellekt olduğunu dərk ediriksə, dünyanın təsadüflər nəticəsində deyil, məhz Tanrının varlığı ilə yarandığını qəbul ediriksə, başqa sözlə desək, maddiyatı deyil, mənəviyyatı daha önəmli amil biliriksə, o halda bizim həyatımız-yeməkdən, içməkdən, yatmaqdan, cinsi əlaqədən və əyləncədən ibarət olmamalıdır!... Bu özəlliklərin hər biri, elə heyvanlar üçün də keçərlidir; onlar da yeyirlər, yatırlar, şəhvətlərini ödəyirlər və "dünyanı veclərinə almırlar"... Əgər bizim həyat dairəmiz, yalnız bunlarla məhdudlaşırsa, instinktiv ehtiyaclardan və işlərdən kənara çıxmırsa, o zaman demək ki, bizim heyvandan hansısa real fərqimiz yoxdur, sadəcə, görünüşümüz fərqlidir, vəssəlam!...

Əgər bu həyatda, heyvandan, sadəcə görünüşcə deyil, daxili və həqiqi mənada fərqli olmaq istəyiriksə- o zaman xüsusi, qeyri-adi nələrsə etmək və əqli fəaliyyətlərdə bulunmaq qaçılmazdır!...

İnsanın heyvandan yeganə fərqi olan ağıl və intellektin arxasıyca getmək, bizim həm insani, həm məntiqi, həm də dini borcumuzdur!... Əks halda, nə müsəlman, nə də adam olmaq olar!... Necə ki, ağıl və düşüncənin ən mükəmməlini özündə daşıyan Peyğəmbər deyir: "Ağlı olmayanın, imanı da ola bilməz”. Elə böyük filosoflar da yalnız ağıl və məntiqlə normal yaşamağın mümkün olmasından danışırlar. Böyük yazıçı Anton Çexov, “Bir ağıl yaxşıdır, amma iki ağıl daha yaxşıdır” deyir. Böyük filosof Artur Şoppenhauer isə “Yüz dənə axmaq bir araya gəlsə, bir ağıllı etməz” söyləyir.

Unutmayaq ki, tənqid olmasa, problemlər ortaya qoyulmasa, inkişaf da ola bilməz. “Axmaq insan, öz ağlından, ağıllı insan isə başqalarının da ağlından istifadə edəndir!”

Gəlin, başqalarının da ağlından istifadə edək…

 

 

Emin Aydın, gənc alim

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Hamıdan uşaq, hamıdan qoca - 55 yaşlı Rəşad Məcid 21 Avqust 2019, 09:20 Xəzərin sahilindəki nəzarətsiz çimərliklər qapadılmasa, ölüm-itim ARTACAQ 21 Avqust 2019, 08:48 206 əcnəbi Azərbaycandan qaçqın statusu almaq istəyir - RƏSMİ 21 Avqust 2019, 08:28 Çempionlar Liqasında pley-off: 3 oyun keçirildi, bu gün daha 3-ü olacaq - TƏQVİM 21 Avqust 2019, 08:19 Manat bu gün hansı məzənnə ilə satılacaq... 21 Avqust 2019, 08:08 Güclü yağış 4 nəfərin ölümünə səbəb oldu 21 Avqust 2019, 00:44 Xırdalanda "Mercedes" yolda qazılan xəndəyə düşdü 21 Avqust 2019, 00:20 Leyla Əliyeva müalicə alan uşaqlara baş çəkdi - FOTOLAR 21 Avqust 2019, 00:03 Azərbaycan nefti bahalaşdı 20 Avqust 2019, 23:47 Ermənilər Ağdamda yanğın törətdi 20 Avqust 2019, 23:32 Tramdan Rusiyaya jest: "G8-ə qayıdın" 20 Avqust 2019, 23:15 Naxçıvan əhalisinin sayı artıb 20 Avqust 2019, 22:59 Norveç ikili vətəndaşlığa icazə verəcək 20 Avqust 2019, 22:44 Qaçaqmalçılardan 5 milyonluq kitab götürüldü: Əlyazmanın 5 min yaşı var 20 Avqust 2019, 22:29 Napoleon da tarixin qumsallığına gömülür 20 Avqust 2019, 22:23 Qubada dağlıq ərazidə başlayan yanğın söndürüldü 20 Avqust 2019, 22:07 Gənclərin sosiallaşması...  20 Avqust 2019, 21:44 Qabil Hüseynlidən müxalifətə ÇAĞIRIŞ:Dəfnə gəlməyin! 20 Avqust 2019, 21:33 Som “üzən məzənnəyə” keçən kimi batır 20 Avqust 2019, 21:19 Qaradağda ana və azyaşlı oğlunu yük maşını vurdu 20 Avqust 2019, 21:04 Dövlət Gömrük Komitəsindən iddialara CAVAB 20 Avqust 2019, 20:49 Helikopter dənizə düşdü: ölənlər var 20 Avqust 2019, 20:33 Sərnişinlə dolu avtobusu girov götürən belə zərərsizləşdirildi - VİDEO 20 Avqust 2019, 20:17 Xaçmazda 38 yaşlı kişi istirahət mərkəzində öldü 20 Avqust 2019, 20:02 Milyarder Maqomedov qardaşlarına yeni ittiham və... 20 Avqust 2019, 19:40 “Müxalifəti maliyyələşdirməyin yeni forması kimi internet televiziyalardan geniş istifadə edilir 20 Avqust 2019, 19:25 Yardımlıda 24 yaşlı qadını elektrik cərəyanı vurub öldürdü 20 Avqust 2019, 19:12 Tramp 10-cu dəfə baba oldu 20 Avqust 2019, 19:03 Paşinyan kəndçini özünə müşavir təyin etdi 20 Avqust 2019, 18:53 Nazir MiQ-29 təyyarəsi ilə bağlı Türkiyə tərəfinə təşəkkür edib 20 Avqust 2019, 18:44 İtaliyanın baş naziri istefa verdi 20 Avqust 2019, 18:20 Efirdə Putinin anasını söyən jurnalist işdən qovuldu 20 Avqust 2019, 18:10 Qala Adam 20 Avqust 2019, 17:54 Ali məktəblərin boş yerlərinə 1359 nəfər yerləşdirildi - YENİLƏNİB 20 Avqust 2019, 17:48 İlqar Məmmədovun açıqlaması AXCP və Müsavatı hiddətləndirib - QALMAQAL 20 Avqust 2019, 17:43