Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) bu gün qlobal siyasi arenada sadəcə etnik və mədəni birliyi təmsil edən bir qurum deyil, həm də strateji, iqtisadi və texnoloji regional güc mərkəzi kimi çıxış edir. Keçirildiyi gündən etibarən TDT-nin qeyri-rəsmi sammitləri Türk dünyasında etimadın daha da möhkəmlənməsi, təhlükəsizlik mühitinin formalaşması və çoxtərəfli strateji koordinasiyanın qurulması üçün əvəzolunmaz bir platformaya çevrilmişdir.
Bu gün – 15 may tarixində Qazaxıstanda keçirilən növbəti sammit Türk dünyasının tarixində yeni bir dövrün, yəni rəqəmsal birliyin elan olunacağı gün kimi yaddaşlarda qalacaq. Rəqəmsallaşan dünyanın texnoloji yenilikləri ilə ayaqlaşmağı və bu sahədə qlobal miqyasda aparıcı yerləri tutmağı hədəfləyən TDT liderləri, gələcək nəsillərin rifahı üçün yeni bir rəqəmsal "yol xəritəsi" hazırlayırlar. Sammitin əsas müzakirə mövzusu olan "Süni İntellekt və Rəqəmsal İnkişaf" xətti də təsadüfi seçilməyib. Bu, inteqrasiya proseslərinin artıq yeni, kibernetik və innovativ mərhələyə qədəm qoyduğunun bariz göstəricisidir.
TDT-nin bugünkü institusional gücə və beynəlxalq nüfuza sahib olmasında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin uzaqgörən xarici siyasəti və sarsılmaz iradəsi müstəsna rol oynayır. Prezident İlham Əliyev hər zaman vurğulayır ki, bizim ailəmiz Türk dünyasıdır. Onun liderliyi sayəsində Azərbaycan, TDT daxilində sadəcə iştirakçı deyil, həm də təşkilatın strateji hədəflərini diktə edən, inteqrasiya proseslərini sürətləndirən əsas hərəkətverici qüvvəyə – lokomotivə çevrilmişdir.
İlham Əliyevin siyasi uzaqgörənliyi təkcə regionda təhlükəsizliyin təmin olunmasında deyil, həm də Türk dövlətlərinin iqtisadi müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsində özünü göstərir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tam bərpa etməsi, regionda yaranan yeni geosiyasi reallıqlar və Qarabağın yenidən qurulması prosesi türk dünyasının birliyini daha da pərçinləmişdir. Prezidentin TDT çərçivəsində irəli sürdüyü humanitar, hərbi-siyasi və iqtisadi təşəbbüslər bu gün Qazaxıstan sammitində müzakirə olunan rəqəmsal və texnoloji gələcəyin fundamental əsasını təşkil edir.
Coğrafi mövqeyi və irimiqyaslı infrastruktur layihələri Azərbaycanı Türk dövlətləri arasında geosiyasi və geoiqtisadi bir "körpü" statusuna yüksəldib. Azərbaycan, Mərkəzi Asiya ölkələri ilə Türkiyəni, dolayısıyla Avropa ilə Asiyanı birləşdirən ən təhlükəsiz və qısa marşrutun – Orta Dəhlizin (Beynəlxalq Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu) ürəyidir.
Rəsmi Bakının bu istiqamətdə atdığı addımlar və milyardlarla dollar investisiya qoyduğu layihələr bu gün TDT-nin iqtisadi suverenliyini təmin edir:
Bakı-Tbilisi-Qars (BTQ) dəmir yolu: Mərkəzi Asiyadan gələn yüklərin birbaşa Türkiyəyə və oradan Avropa bazarlarına daşınmasını təmin edən qlobal arteriyadır. Azərbaycan bu xəttin ötürücülük qabiliyyətinin genişləndirilməsi üçün ardıcıl olaraq investisiya qoyuluşunu davam etdirir.
Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı (Ələt Limanı): Xəzər dənizinin ən böyük və müasir logistik mərkəzi olan Ələt limanı, Mərkəzi Asiya dövlətlərinin (Qazaxıstan və Türkmənistan) limanları ilə effektiv bərə və multimodal daşımalar zənciri yaradır. Limanın genişləndirilməsi layihələri TDT daxili ticarət dövriyyəsini qat-qat artırmağa xidmət edir.
Azərbaycan Xəzərdə ən böyük ticarət donanmasına sahib olmaqla, Şərq-Qərb yükdaşımalarında yaranan ləngimələri minimuma endirib və logistik təhlükəsizliyi təmin edib.
Azərbaycanın formalaşdırdığı bu güclü infrastruktur olmasaydı, bu gün Mərkəzi Asiyanın zəngin resurslarının və ticarət potensialının Türkiyə vasitəsilə qərbə inteqrasiyası bu dərəcədə sürətli və asılıqsız ola bilməzdi.
Qazaxıstanda keçirilən builki sammit bir daha sübut edir ki, TDT sadəcə klassik nəqliyyat və enerji layihələri ilə kifayətlənmir. Təşkilat artıq kibertəhlükəsizlik, müştərək kosmik proqramlar, rəqəmsal gömrük dəhlizləri və süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi kimi müasir çağırışlara cavab verir. İnteqrasiya prosesləri qarşıdakı illərdə daha da dərinləşəcək və bu rəqəmsal transformasiya Türk dövlətlərinin daxili bazarlarını bir-birinə daha sıx bağlayacaq.
TDT addım-addım qlobal güc balansını dəyişən, Şərqlə Qərb arasında tarazlıq yaradan yeni bir çoxqütblü güc mərkəzinə çevrilir. Avrasiyanın mərkəzində formalaşan bu ittifaq həm iqtisadi potensialı, həm gənc və dinamik əhalisi, həm də rəqəmsal gələcəyə olan ortaq baxışı ilə XXI əsrə öz damğasını vurmağa tam hazırdır. Bu böyük və şərəfli yolda isə Azərbaycan öz lideri və strateji imkanları ilə hər zaman olduğu kimi ən ön cəbhədə addımlayır.
