Arxiv
19 Sentyabr 2019, 09:22 | REPORTAJ
Ermənilərin qara bəlası - şəhid “Qarabala” - FOTOLAR

Modern.az saytı şəhid Nazim Qənbərovun döyüş salnaməsini təqddim edir...

Rəfiqə xala nə üçün gəldiyimi biləndə gözlərindən sanki iki çeşmə qaynadı... susdu amma yanağı aşağı axan “acı çeşmə”nin qarşısını almağa bir müddət gücü yetmədi. Böyütdüyü altı övladından biri olan şəhid oğlunun itkisini 26 il  keçməsinə baxmayaraq hələ də, azacıq da olsa unutmadı, heç vaxt... elə indi də “balam” kəlməsini dilindən düşürmədi. Sızıltıyla dediyi bayatı onun başına yığılanları, yaxınlarını da kövrəltdi:


Ağlayan başdan ağlar,

Kirpikdən, qaşdan ağlar.

Belə oğul itirən

Durar obaşdan ağlar!


Əvvəlcə qeyd edim ki, haqqında danışacağım şəhidi nəinki Qarabağda, vaxtilə elə bütün ölkədə tanımayan yox idi.  Ermənilərin onun başına qoyduğu külli miqdarda pul  şəhidimizin sadə döyüş yolu keçmədiyindən xəbər verir.  Bilənlər bildi, söhbət kiçik leytenant, kəşfiyyat rotasının komandiri, şəhid  Nazim Abış oğlu Qənbərovdan gedir.

O, 1968 ci il yanvarın 1-də  Ağdam rayonunun  Ətyeməzli kəndində anadan olub. Sovet dönəmində hərbi xidmətini Almaniyada keçib. Vətənə dönəndə isə  artıq Qarabağda müharibə başlamışdı. Təbii ki, bütün qeyrətli oğullar kimi, o da kənardan seyrçi qalmadı, silaha sarıldı. 4 iyun 1992-ci ildə könüllü olaraq Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalına qarşı çıxdı, döyüşə atıldı.
Nazim Milli Qəhrəman Şirin Mirzəyevin batalyonunda, 836 saylı hərbi hissədə döyüşlərə atıldı. Torpaq üçün ilk savaşı isə Ağdərədə oldu. O Canyataq, Gülyataq, Başgüneypəyə, Ortagüneypəyə, Sirxavənd, Mehmanə və digər kəndlər uğrunda gedən döyüşlərdə əsl qəhrəmanlıqlar gostərib. Bu döyüşlərin birində Nazim 20 nəfər əsgərlə mühasirəyə düşür. Onun başçılığı və fədakarlığı sayəsində silahdaşları ilə bərabər itki vermədən mühasirəni  yarıb cıxırlar.


Qardaşı Şahin Qənbərov söhbət əsnasında bildirdi ki, Nazim Mehmanə kəndi uğrunda döyüşlərdə ayağından yaralanıb: “Həmin vaxt komandanlıqdan öyrəndik ki, qardaşım 10 erməni əsgərini öldürən zaman yaralanıb. Onu təcili hospitala gətirdülər. Müalicə olunduqdan sona yenidən döyüşə atıldı. Bu dəfə Ağdam cəbhəsinə yollandı.


708 saylı briqada, 5-ci batalyon. Burda da cəsarətinə, şücayətinə görə həm əsgər yoldaşlarının, həm komandanlığın rəğbətini qazandı. 
Rota komandiri seçiləndən sonra isə fəaliyyəti daha geniş müstəviyə keçdi. Bu səbəbdən ermənilər arasında “qara bəla” kimi tanınıb. Dostları isə onu “Qarabala” deyə çağırırdılar.

Kiçik leytenant az bir zaman içərisində ermənilərdən  döyüş məlumatlı zabit,  qənimət  kimi  müxtəlif çaplı silahlar gətirməyə başladı. Gətirə bilməyəndə isə onları  sıradan çıxarırdı, partladırdı. Silahdaşları söyləyir ki, “Qarabala”da incə bir yumor hissi də vardı. Hər belə “ov”dan sonra ratsiya vasitəsilə çaş-baş qalmış ermənilərə  “Mənəm, Qarabalayam” deyir, həm özü gülürdü, həm də ətrafındakıları güldürürdü.  Buna görə də ermənilər “Qarabala”nın öldürülməsi üçün başına  külli miqdarda pul qoymuşdular.


1993-cü ilin 4 iyununda Ermənistan Silahlı Qüvvələri geniş tərkibdə  Ağdamın kəndlərinə güclü hücuma keçirlər. Qeyri-bərabər döyüşdə Muğanlıda yerləşən batalyon geri çəkilmək əmri alır. Amma Nazimin rotası döyüş mövqeyini tərk etmir. Güclü döyüş başlayır və düşmən geri oturdulur. Məğlubiyyətindən qudurmuş düşmən üç gün sonra yenidən hücuma keçir.


Qarabağ qazisi Rizvan Əliyevin həmin döyüş haqqında söylədikləri:

“Biz o vaxt Muğanlı kəndində postda dayanmışdıq. Həmin vaxt düşmən bizim qarşımızda və sağ cinahımızda qərarlaşmışdı. Biz onların Muğanlı kəndinə hücum edəcəklərini gözləyirdik. Lakin onlar bizim solumuzdan hücum edərək, Bağbanlar, Novruzlu və Saybalı kəndini işğal etdilər. Bundan sonra bəzi qüvvələrimiz geri çəkilməyə məcbur oldu. Amma biz cəmi 8 nəfərlə yarımmühasirə şəraitində Muğanlı kəndinin müdafiəsində dayandıq. “Qarabala” - Nazim,  Sulduz, Gəray, Telman Cəfərov, Akif, Mobil, Əsgər və bir necə nəfər qalmışdıq kənddə.
Gecədən ermənilərin hərəkətliyini müşahidə edib müəyyənləşdirdik ki, onlar Muğanlıya hücuma hazırlaşırlar. Onları hücum edəcəyi əraziləri minaladıq və öz döyüş mövqelərimizi möhkəmləndirdik. Səhərə yaxın onlar təxmin etdiyimiz ərazidən tanklar və digər hərbi texnikaların dəstəyi ilə hücuma keçdilər.Atışma başlayandan bir neçə dəqiqə sonra onların tankı bizim basdırdığımız minaya düşüb partladı. Bundan sonra  Nazim onların ən axırıncı tankını qumbaraatanla vurdu. Qızğın döyüşdə xeyli sayda canlı qüvvəsini, həm də hərbi texnikasını itirən düşmən geri çəkilməyə məcbur oldu. Bundan sonra Muğanlı kəndi xeyli müddət bizim əlimizdə qaldı. Orada minaya düşən erməni tankını qənimət kimi ələ keçirdik. Sonra həmin tank təmir edilərək ordumuzda istifadə olundu”.

Bəli, məhz  Nazim 1 tankın, 1 PDM-in qarşısında qaçmağa başladı,  onları bu fəndlə gətirib basdırdığı minaya saldı.  Qumbaraatanla vurduğu 1 tankı isə qənimət kimi ələ keçirdi, təmir etdirdi, sonra isə onu  batalyona təhvil verdi.

Həmin hadisə ilə bağlı telejurnalist Allahverdi Əsədov Ağdamda çəkiliş aparır, “Qarabala”nın silahdaşları hadisəni olduğu kimi, bütün xırda detallarına qədər  qeyd edirlər və sonda jurnalist “Qarabala”dan da müsahibə götürür. 2 gün sona “Qarabala”nın göstərdiyi bu qəhrəmanlıq televiziyada nümayiş edilir. Onun çıxışını dinləyən Ali Sovetin bir qrup nümayəndəsi onunla görüşmək üçün Ağdama gəlir. Amma nümayəndə heyəti burda onun yas mərasimi ilə üzləşir.



Qarabağ müharibəsi veteranı İsmixan ismayılov Nazim Qənbərovu belə xatırlayır:

“Onunla bir batalyonda, bir rotada, bir bölükdə olmuşam. Mənim bölük komandrim olub. Olduqca ürəkli mehriban, döyüşkən oğlan idi. Nazim gözə görünməyəndə hamı bilirdi ki, yenə “ov”a gedib və əliboş geri dönməyəcək. Ağdamda hamı onun  cəsarətindən, vətənpərvərliyindən danışırdı, onu  örnək göstərirdilər. Şəhid olmamışdan bir neçə gün əvvəl AzTV-nin Ağdamdakı  bölgə müxbiri Allahverdi Əsədova sevinə-sevinə son müsahibəsini verirdi.

“Qarabala” müəmmalı şəkildə şəhid oldu. Onun silahını (mən batalyonun silah- sursatlarına baxırdım) təhvil üçün gətirmişdilər. AKM-74 7/62 kalibrli silahın lülə hissəsi əyilmişdi. Mən o silahı “yararsız” kimi təhvil aldım. Heyf, elə oğlanlarımızdan... O, oğulu böyüdüb, boya- başa çatdıran ananın əllərindən öpürəm”.

Bəli, təəssüf ki, “Qarabala” - Nazim iyulun 10-da şəhid olur. Sabahı gün - iyulun 11-də isə öz doğma kəndində torpağa tapşırılır. Kəşfiyyat rotasının komandiri N. Qənbərovun göstərdiyi  şücayətlərə görə,  onun hələ sağ  ikən Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı fəxri adına layiq görülməsi qərara alınır.

Şəhidin bacısı Rəsmiyyə Qənbərovanın sözlərinə görə, bu qərarın həmin dönəmdə prezident olmuş Heydər Əliyev cənablarının da təsdiqlədiyini əlaqədar rəsmi orqanlar bilir: “Lakin yenə də təəssüflər olsun ki, ölümündən sonra ona yalnız  “Azərbaycan bayrağı” ordeni verməklə kifayətləndilər”.



Müharibə hələ bitməyib, sular hələ durulmayıb. Hələ bir çox müəmmalar var ki, açılma, ortaya tökülmə vaxtı deyil! Bunun üçün istədiyimiz zamanın gəlməsi lazımdı, istədiyimiz müəmmaların açılması üçün şəraitin olması lazımdı. Həmin vaxt yetişəndə Nazim Qənbərov mövzusuna yenidən qayıdacağam! İndi isə ölkə yeni bir müharibənin astanasındadır! Hələ qələbə xatirinə susmaq lazımdı!


Rəfiqə xala ilə xudahafizləşib onu Ağdam rayonu Baharlı köçkün qəsəbəsində, “müvəqqəti” dediyi təkotaqlı evində “Qarabala”nın saralmış şəkilləri, köhnəlmiş, solmuş qəzet səhifələri ilə baş-başa qoyub, ayrılıram!

 

Axşamlar, ay axşamlar,
Şamlar yanar axşamlar.
Yerli evinə gedər,
Qərib harda axşamlar.

 

Rəfiqə xalanın sızıltılı, asta səsi… deyirdi axı, bəzən yurd-torpaq dərdi övlad dərdini üstələyir, daha çox ağrıdır…

 

Əntiqə Rəşid

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Deputatın maaşından tutublar 4 Avqust 2020, 15:27 İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsi büdcəni müzakirə edir 4 Avqust 2020, 15:22 DSMF-nin gəlir və xərclərinin azalma səbəbi komitə iclasında açıqlandı 4 Avqust 2020, 15:17 2 polisin qatili 25 il sonra Azərbaycanda YAXALANDI 4 Avqust 2020, 15:08 Hamımızın ağsaqqalı FƏTTAH HEYDƏROV 4 Avqust 2020, 15:06 Naftalanda karantin qaydalarına nəzarət işləri davam etdirilir 4 Avqust 2020, 14:44 DİM-dən qəbul imtahanlarının 2-ci mərhələsinin vaxtı ilə bağlı AÇIQLAMA 4 Avqust 2020, 14:33 İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzində kadr təyinatları olub 4 Avqust 2020, 14:09 Lukaşenko: “Rusiyanın Belarusdan başqa yaxın müttəfiqi qalmayıb” 4 Avqust 2020, 14:06 Prezident və birinci xanım Bakıda salınan meşə tipli yeni parka baxdılar - FOTOLAR 4 Avqust 2020, 13:57 Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna toplanan vəsaitin HƏCMİ 4 Avqust 2020, 13:55 Ermənilər bir faktı etiraf edə bilmirlər ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda İsrailin strateji tərəfdaşıdır” - Arye Qut 4 Avqust 2020, 13:48 Birinci vitse-prezidentin köməkçisi: “Emənistan bir daha səbrimizi sınağa çəkməsin!” 4 Avqust 2020, 13:42 Sabaha gözlənilən HAVA PROQNOZU 4 Avqust 2020, 13:36 Agentlik ictimai iaşə müəssisələrinə müraciət etdi 4 Avqust 2020, 13:22 Azərbaycanlı şagird Rusiyadakı “Kurchatov” olimpiadasında 3-cü yerə çıxıb 4 Avqust 2020, 13:14 3,3 min kassa çeki üzrə ƏDV-nin geri qaytarılmasından imtina edilib 4 Avqust 2020, 13:04 İki bələdiyyə sədrinə cərimə kəsildi 4 Avqust 2020, 12:57 Azyaşlı azərbaycanlı blogerdən Ermənistanın faşist siyasətinə etiraz - VİDEO 4 Avqust 2020, 12:51 Memar Şahdağlinskinin etirafları və poetik müraciəti 4 Avqust 2020, 12:47 Fəttah Heydərov I Fəxri xiyabanda dəfn olundu - YENİLƏNİB 4 Avqust 2020, 12:46 Neft Fondu iyulda banklara nə qədər dollar satıb? – MƏBLƏĞ 4 Avqust 2020, 12:44 Sərxoşluq edən 583 nəfər müalicəyə cəlb edilib 4 Avqust 2020, 12:42 İşğal altındakı torpaqlarda virusa yoluxanların sayı 247-yə ÇATDI 4 Avqust 2020, 12:41 Azərbaycanda narkotiklərə görə tutulanların yaş və cins GÖSTƏRİCİLƏRİ 4 Avqust 2020, 12:34 Narkomaniyadan əziyyət çəkən 1228 nəfər məcburi müalicəyə göndərilib 4 Avqust 2020, 12:30 O, “yuxarıdan” göndərilib, “lap yuxarıdan!..” 4 Avqust 2020, 12:24 Pliski - Qədim türklərin yaratdığı meqapolis – FOTOLAR 4 Avqust 2020, 12:21 Azərbaycandakı QİÇS-li xəstələrin sayı açıqlanıb 4 Avqust 2020, 12:21 Sabah 1525 namizəd rezidenturaya qəbul imtahanı verəcək 4 Avqust 2020, 12:17 Ziyarətgaha gedən 19 nəfər cərimələndi 4 Avqust 2020, 12:01 Bakı polisi küçə və avtobuslarda reydlər aparır - FOTO 4 Avqust 2020, 11:45 Rayonlara gediş-gəliş xidməti vəsiqə ilə mümkün olmayacaq - XƏBƏRDARLIQ 4 Avqust 2020, 11:44 Jurnalistlər icra başçılarından çox maaş alırdılar, indi bu peşəni gözətçiyə dəyişirlər 4 Avqust 2020, 11:39 Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 5 metrə çatıb 4 Avqust 2020, 11:34