Arxiv
12 Aprel 2012, 09:23 | MÜSAHİBƏ
Eldəniz Quliyev: “Vahid Mustafayev rejissordursa, mən də Roma papasının xalası oğluyam” MÜSAHİBƏ

Azərbaycan ziyalısının ictimai-siyasi proseslərdən təcrid olunması onun cəmiyyətin həyatında iştirakını əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. İndi ziyalının təkcə sözünə deyil, özünə də münsibətdə ironik yanaşma müşahidə olunur. Azərbaycan Ziyalılar Birliyinin sədri, tanınmış kinorejissor Eldəniz Quliyev Modern.az saytına müsahiəsində bu və digər problemlər barədə danışıb.

- Eldəniz müəllim, nədənsə, ziyalılar haqda danışanda bəzi adamların sifətində ironik ifadə yaranır. Niyə cəmiyyətin bu təbəqəsi barədə söhbət düşəndə bir çoxları ziyalı deyil, ziyanlı sözünü işlətməyə üstünlük verirlər?

- Mən, bəzi adamların ziyalılar haqda bu cür istehzalı danışmasına təəccüb etmirəm. Çünki son 20-30 ildə ziyalılar çox böyük səhvlərə yol veriblər. İndi Azərbaycan ziyalısı cini uçub getmiş çırağa bənzəyir. Bu adamlar onlara Tanrı tərəfindən verilmiş və xalq tərəfindən qəbul olunmuş missiyanı yerinə yetirə bilmədilər. Amma bu fikri bütün ziyalılara şamil etmək insafsızlıq olardı.

- Uzun illərdi bir sual öz aktuallığını qoruyur: əsl ziyalı kimdir? Sizcə, əsl ziyalı hansı kriteriyalara cavab verməlidir?

- Ziyalı yunan sözü olub, mənası hər şeyi bilən deməkdir. Əlbəttə, bu ziyalı sözünün hərfi mənasıdır. Amma hər şeyi bilən adam heç də əsl ziyalı deyil. Əsl ziyalı milli-mənəvi dəyərlərlə yaşayan, əxlaqlı həyat tərzi keçirən şəxsdir. Ziyalı öz xalqının, dövlətinin, torpağının əxlaq və ləyaqət simvolu olmalıdır. Ziyalılığın mahiyyəti alicənablıq və nəciblikdir.

- Ziyalılarla ünvanlanmış əsas ittihamlardan biri də bu təbəqənin cəmiyyətin həyatında passiv iştirak etməsilə bağlıdır. Sizə elə gəlmir ki, Azərbaycan ziyalısı Azərbaycan cəmiyyətindən bir qədər uzaq düşüb?

- Təsssüf ki, bir çox ziyalılar əhalinin sosial-iqtisadi, mədəni problemlərinə biganə qaldıqları üçün cəmiyyətdən tamamilə təcrid olunublar. Ziyalı öz xalqının problemlərinə biganə qalırsa, istər-istəməz ölkədə milli-mənəvi, əxlaqi dəyərlər sistemi aşınmaya uğrayır. Əgər ziyalı bu xalqın ləyaqət simvoludursa, onun ağrısını öz vücudunda hiss etməlidir. Ziyalı seçəkən kimi cəmiyyətin ağrılarını içinə çəkməyi bacarmalıdır. Ziyalı öz missiyasını yerinə yetirə bilmədiyi üçün cəmiyyətlə onun arasında çat yaranır.

- Eldəniz müəllim, siz həm də tanınmış kinorejissorsunuz. Azərbaycan tamaşaçısı uzun illərdən bəri bir suala cavab axtarır: Azərbaycanın kino sənayesi niyə Dağlıq Qarabağ müharibəsini peşəkar səviyyədə ekranlaşdıra bilmir?

- Bilirsiniz, hələ müharibə başa çatmayıb. Biz hələ müharibənin ağrılarını yaşayırıq. Müharibə başa çatandan sonra hən maraqlı ekran əsərləri, həm də müharibədən bəhs edən gözəl şeirlər, roman və povestlə yazılacaq.

- Amma Səməd Vurğun “Əsgər anası” şeirini İkinci Dünya Müharibəsi illərində yazmışdı...

- Ayrı-ayrı şeirlər, hekayələr yazıla bilər. Hansı ki, indi də bu cür əsərlər yazılır. Amma fundamental əsər yazmaq üçün hadisələri təhlil etməyə, süzgəcdən keçirməyə ehtiyac var. Biz əvvəlcə prosesi tam dərk etməli, sonra isə onu qiymətləndirməliyik. Məsələn, Bandarçukun məşhur “İnsan taleyi” filmi müharibədən 30 il sonra çəkilib. Azərbaycan kinosunun incilərindən biri olan “Tütək səsi” filmi 1974-cü ildə ekranlaşdırılıb. Spilberqin məşhur “Sıravı Rayanı necə xılas etməli” filmi ötən əsrin 80-ci illərində çəkilib.

- Belə çıxır ki, biz Dağlıq Qarabağ müharibəsindən bəhs edən maraqlı bir Azərbaycan filmi seyr etmək üçün ən azı 20 il gözləməliyik...

- Yox, gözləməməliyik. Amma prosesi tam dərk edib, onu qiymətləndirməyə cəhd etməliyik.

- Siz “Haray” filmini çəkmək üçün heç bir il də gözləmədiniz. Səhv etmirəmsə, Xocalı faciəsi baş verən kimi “Haray” qaldırdınız...

- Müharibə vaxtı əhalinin vətənpərvərlik hissini coşdurmaq üçün müəyyən addımnlar atılmalıdır. Bu sıraya həm də cəmiyyətə mesaj verən, insanların vətənpərvərlik duyğularını qabardan plakatların hazırlanması daxildir. Həmçinin, maraqlı şeir, hekayə, povest yazıla, maraqlı bədii filmlər çəkilə bilər. Amma biz bunları fundamental sənət əsəri saya bilmərik. Elə buna görə də mən Xocalı faciəsindən bəhs dən “Haray” filmini fundamental sənət əsəri hesab etmirəm. Çünki bu film çəkiləndə, biz hadisələri kifayət qədər dərk edib, qiymətləndirə bilməmişdik.

- İcazə verin, bir tamaşaçı kimi soruşum: böyük sənət əsərini nə vaxt yaradacaqsınız?

- Böyük sənət əsəri yaratmaq asan məsələ deyil. Yaxşı bir latın sözü var: “Nil valentibus andium”. Yəni, cəhd edənə maneə yoxdur. İnşallah, bu cür cəhdlər olacaq.

- Amma böyük sənət əsəri yaratdığını iddia edənlər də var. Vahid Mustafayevin “Xoca” filminin təqdimatında bu meyl açıq-aşkar hiss olunurdu...

- Bütün böyük sənətkarlar idiasız olurlar. Əgər Vahid Mustafayev rejissordursa, mən Roma papasının xalası oğluyam. Yaxşı olar ki, Vahid Mustafayev öz işi ilə məşğul olsun. Hərçənd mən onun yaxşı bir işinin olduğuna da şübhə edirəm. İmkanlı olmaq hələ istedadlı olmaq deyil.

- Vahid Mustafayev deyir ki, “Xoca” Azərbaycanda müharibə mövzusunda çəkilən ilk ekran əsəridir...

-  Təbii ki, bu doğru fikir deyil. Bu iddiaya belə cavab vermək olar: bu ilk həm də axırıncı ola bilər. Yəni, mümkündür ki, belə səviyyəsiz filmdən sonra rejissorlar bir də Xocalı faciəsinə müraciət etməsinlər. Nə qədər paradoksal səslənsə də, demək istəyirəm ki, kino bir incəsənət növü kimi çəkilməyəndə yox, bəzəin çəkiləndə ölür. “Xoca” filminin timsalında biz bunun şahidi olduq.

Seymur VERDİZADƏ

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Fişəng fabrikindəki partlayışda ölü sayı artdı - VİDEO 4 İyul 2020, 00:53 Böyük Britaniyada koronavurudan 137 nəfər öldü 4 İyul 2020, 00:41 “İki gün ev şəraitində müalicə alıb, qızdırması düşmüşdü” - Etibar Babayevin xanımı 4 İyul 2020, 00:29 16 şəhər və rayonda iki günlük ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılır 4 İyul 2020, 00:16 Bakı metrosu bu gündən iyulun 20-dək İŞLƏMƏYƏCƏK 4 İyul 2020, 00:04 DOST mərkəzləri xüsusi karantin günlərində də fəaliyyət göstərəcək 3 İyul 2020, 23:56 Bərdədə 7 yaşlı uşaq bacısını öldürdü 3 İyul 2020, 23:43 Prezident yazıçı-dramaturq, şair Əmir Pəhləvana ev bağışladı 3 İyul 2020, 23:31 Bərdədə yol kənarında meyvə-tərəvəz satan şəxsi avtomobil vurdu 3 İyul 2020, 23:21 Daha həkim koronavirusdan öldü 3 İyul 2020, 23:06 Xəlifəlik qurmaq istəyənlər yaxalandı 3 İyul 2020, 22:53 “Fəxri ad davası aparan elə adamlar var ki, jurnalistikanın baş hərfindən xəbəri yoxdur” - Baş redaktor 3 İyul 2020, 22:46 Rusiya ölkəyə miqrantların axınında maraqlıdır 3 İyul 2020, 22:33 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstanda qətl törədib 3 İyul 2020, 22:19 Minsk qrupu xalqları müharibəyə hazırlayır 3 İyul 2020, 22:07 Türkiyədə 178 278  nəfər koronavirusdan sağalıb 3 İyul 2020, 21:54 Saatlı sakini intihar edib 3 İyul 2020, 21:37 Milyonlarla vəsait əldə edən şirkətlərin BENEFİSİAR SAHİBİ 3 İyul 2020, 21:23 Birinci xanım koronavirusdan sağaldı 3 İyul 2020, 21:09 Hindistanda yerli koronavirus vaksininin sınaqları başlayır 3 İyul 2020, 20:49 Yaponiyada koronavirusa yoluxanların sayı 20 mini ötdü 3 İyul 2020, 20:33 Xarici işlər naziri koronavirusa YOLUXDU 3 İyul 2020, 20:16 Mehriban Əliyeva şəhid ailəsinin mənzil problemini həll etdi - FOTOLAR 3 İyul 2020, 20:00 “Şərəfi olan adam vəzifədən asılı olmayaraq şərəfsizlik eləmir” - MÜSAHİBƏ 3 İyul 2020, 19:40 Vətəndaşların nəzərinə - “ASAN xidmət” və  “ASAN Kommunal” 4 gün işləməyəcək 3 İyul 2020, 19:32 Yeni tədris ili avqustun 31-dən başlayacaq - Türkiyədə 3 İyul 2020, 19:24 Saatlının su problemi nəzarətə götürüldü 3 İyul 2020, 19:17 “Qanun dəyişməyincə, kamera vasitəsilə cərimə yazılmayacaq” - Rəsmi 3 İyul 2020, 19:10 Apteklərdə dərman çatışmazlığı var? - Prezidentin köməkçisindən cavab 3 İyul 2020, 19:01 Baş redaktor koronavirusdan sağaldı 3 İyul 2020, 18:58 Krediti olanlara güzəşt ediləcək? - AÇIQLAMA 3 İyul 2020, 18:55 Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin vəzifəsi artırıldı 3 İyul 2020, 18:50 TƏBİB sədri özəl xəstəxanalardan narazıdır - məlumatlar bizə gec daxil olur 3 İyul 2020, 18:45 Şeyx din xadimlərini topladı - FOTO 3 İyul 2020, 18:42 Şahmar Mövsümov:Testin özünün etibarlılığı 70 faizdir 3 İyul 2020, 18:36