Arxiv
30 Aprel 2020, 15:30 | ANALİTİKA
İran körpüləri Azərbaycan ərazisinə müdaxilədir

Mübariz Azərbaycanlı,
müstəqil jurnalist
 

 

İranlı diplomatlar yer kürəsinə göydən baxsalar, onun alınlarını gündə ən azı üç dəfə vurduqları möhür boyda olduğunu görəcəklər...

 

Uzun illərdir Azərbaycan toylarında "İran təranələri" rəqsinə sındıra-sındıra oynanılsa da, son günlər erməni işğalında qalan Cəbrayıl ərazisində Arazın üstündə qanunsuz tikilmiş İran körpülərinin fotoşəkillərinin mediada yayılması hər kəsdə İrana qarşı onsuz da az olan inamı və ümidi birdəfəlik sındırdı.

 

Bildiyimiz kimi Dağlıq Qarabağa yük daşıyan avtomobillərin videogörüntüləri və Araz üzərindəki İran körpülərinin peykdən çəkilmiş şəkilləri bu günlərdə gündəmə gəlsə də, əslində erməni işğalı nəticəsində Azərbaycan tərəfdən nəzarətsiz qalmış Cəbrayılda İranla Dağlıq Qarabağ arasında gediş-gəlişi, həmçinin iqtisadi-ticari əlaqələri həyata keçirmək üçün inşa edilmiş bu körpülər, o cümlədən Su Elektrik Stansiyaları heç də yeni bir məsələ deyil.

 

Baxın, hələ bir neçə il öncə Sosial şəbəkələrdə Araz üzərində İranla Azərbaycan arasında yerləşən Xudafərin körpüsünün bərpa olduğu iddia edilən şəkillər yayılmışdı. Bundan əlavə, 2001-ci ildə Arazın üstündə İranla Ermənistanın Azərbaycanla razılaşdırmadan SES tikmək planı rəsmi Bakı tərəfindən olduqca sərt qarşılanmışdı. Çünki, SES üçün tikiləcək nəhəng su anbarından İran və Ermənistanın həmsərhəd ərazilərində suvarma uçun kanallar çəkiləcəkdi və bu da Arazda suyun xeyli azalmasına səbəb olacaqdı.

 

Ancaq bir müddət sonra Tehran rəsmi Bakının icazəsi olmadan Xudafərin körpüsünün yaxınlığında Qarabağ erməniləri ilə əlbir olaraq 200 MBt gücündə Xudafərin Su Elektrik Stansiyasını inşa etdi və nəticədə gözlənildiyi kimi Arazın aşağıya doğru Azərbaycana axan hissəsində su xeyli azaldı.

Bir az geri dönüb yeni tarixə baxsaq görərik ki, bütün bunlar 1988-ci ildə İran və SSRİ arasında Araz çayı üzərində Xudafərin və Qız qalası suqovşaqlarının inşası ilə bağlı müqavilədən sonra başlayıb. Amma 1991-ci ildə SSRİ-nin dağılması və bu bölgədə Ermənistanla Azərbaycan arasında Dağlıq Qarabağ münqişəsinin yaranması layihəni həyata keçirməyə mane olmuşdu. Yalnız "atəşkəs" əldə olunduqdan sonra bu ərazinin işğal altında olması və qeyri-müəyyən hüquqi status daşımasına baxmayaraq İran Xudafərin SES-in tikintisini davam etdirdi.

 

Bu illər ərzində həm İran, həm də separatçı Qarabağ erməniləri özlərini Bakının etirazından qoruyaraq layihəni ictimaiyyətdən gizli saxlamağa çalışsalar da, ancaq 2009-cu ildə Tehranın SES üçün avadanlıq alınması barədə yerli İran mətbuatında yayılan məlumatlar fars və ermənilərin birgə oğurluğunun ömrünün 40 gündən artıq olmadığını təsdiqlədi. Erməni mənbələrinə isə inansaq təxminən 2010-cu ilin yazından Xudafərin Su Elektrik Stansiyasının anbarı doldurulub və həmin vaxtdan etibarən elektrik enerjisindən hər iki tərəf - İran və Qarabağdakı separaçı  rejim  artıq istifadə edir. Burada Xudafərin körpüsü ilə yanaşı, İran və Ermənistan Mehri və Qaraçılar Su Elektrik Stansiyalarının inşası da davam etdirilib.

 

Əslində diqqət etsək, Tehranın bu işləri rəsmi Bakının icazəsi olmadan reallaşdırması Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dolayısı ilə tanımaqdan imtina və ya ona müdaxilə etməsi kimi görünür.

 

Ancaq maraqlı burasıdır ki, indiyədək Azərbaycan İrana həmişə yaxın qonşu, müsəlman qardaşlığı və dost gözü ilə baxaraq beynəlxalq arenalarda ona qarşı Qərb tərəfdən yönələn iqtisadi-siyasi sanksiyaların əleyhinə çıxış edib. Eyni zamanda, bir sıra ölkələrin qısqanclığına və bəzi hallarda təzyiqlərinə baxmayaraq iki ölkə arasında müxtəlif sahələr üzrə çoxsaylı iqtisadi-siyasi əməkdaşlığını davam etdirir. Təkcə İranla Azərbaycanı birləşdirən və beynəlxalq əhəmiyyətə malik olan Rəşt-Astara dəmir yolu xəttinin çəkilməsi kimi nəhəng layihənin icra edilməsi buna açıq sübutdur.

 

Bundan başqa, elə Tehranın mövcud pandemiyaya qarşı mübarizə aparmaq üçün Beynəlxalq Valyuta fondundan 5 milyard dollar istəməsinin ABŞ tərəfdən bloklanması və Ermənistan başda olmaqla ona heç bir ölkənin kömək əlini uzatmadığı bir məqamda, mümkün təzyiqlərin olabiləcəyinə baxmayaraq, bir o qədər böyük məbləğ olmasa da, amma Azərbaycanın dost və qardaş saydığı İran xalqına 5 milyon dollar kömək etməsini indiki vəziyyətdə diqqətdən kənarda saxlamaq olmaz.

 

Ancaq yuxarıda qeyd etdiyimiz bu qədər faktlar olan yerdə İran XİN-in müavini Abbas Araqçı və bu ölkənin Bakıdakı səfirirliyinin mətbuat katibi Seyid Əli Musəvinin baş verən son olayları təkzib edərək o videoların güya quraşdırma olduğunu, həmçinin burada üçüncü qüvvənin iki qardaş ölkə arasında münasibətləri pozmaq istəməsi kimi demələrində nə qədər səmimi olmaları inandırıcı deyil. Onlar bu qeyri səmimiliklə təsdiq edirlər ki, İran Azərbaycanla arasında əsrlərlə mövcud olan mədəni və dini "körpüləri" özü dağıdır, əvəzində ermənilərə beton körpülər tikir. Çünki indi sovet dövrü deyil və heç kim də "dovşanı araba ilə tutmur". Artıq internet dövrüdür, nəinki dovşanı, hətta "uçarda turacı, qaçarda ceyranı" da evdə oturaraq kompyuterin klavyaturası ilə tutmaq mümkündür.  

 

Ona görə də üzdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıdığını deyib, əməldə saqqal altından Araz üstündən separatçı ermənilərə neft, işıq və digər lazımi məhsulları verən İran gərək Azərbaycanla öz arasında olan bu qədər iqtisadi-siyasi, dini, mədəni körpüləri ermənilərin ayağına döydürərək dağıtmasın. Ərazisində yaşayan təxminən 35-40 milyonluq Azərbaycan türklərinin nə vaxtsa qüzeyli qardaşları ilə birləşəcəyi xofundan azad olsun. İçindəki qısqanclığı boğub Azərbaycanın suveren dövlət olduğunu birdəfəlik olaraq həzm etsin. İran rəsmiləri unutmasınlar ki, sabah ABŞ onları öz "məngənəsinə" salanda elə ilk növbədə bir vaxtlar Əhmədi Necatla qucaqlaşıb ayrılmaq bilməyən Sarkisyan və Ruhani ilə görüşdə selfibazlıq edən Paşinyan həmin qanunsuz inşa edilmiş körpülərdən adlayaraq İrana arxadan ilk zərbə endirənlərdən olacaqlar. 

 

Bir də ki, bütün bu faktlarla razılaşmayan İranlı diplomatlar yer kürəsinə göydən - peyk vasitəsi ilə baxsalar onda onun heç də böyük olmadığını, təxminən alınlarını gündə ən azı üç dəfə qoyduqları möhür boyda olduğunu görəcəklər. Möhürə alınlarını qoyub yaradanına səcdə edənlər isə gərək anlasın ki, nə yeri, nə göyü, nə də onları yaradanı danmaq olmaz. Bu, günahdır. Nəinki Cəbrayıl, Qarabağ, Azərbaycan, hətta dünya boyda günahdır.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Şamaxı Rayon Ağsaqqalları Prezident İlham Əliyevə müraciət etdilər 31 May 2020, 18:07 Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 400 mini keçdi 31 May 2020, 17:52 Fındıqda aflatoksin təhlükəsi   31 May 2020, 17:46 Nazirlik yoxlama apardı - 744 obyektdə nöqsan aşkarlandı: “OBA market, “Park restoran”, “Şeyx dönər”, “Qoç ət”… 31 May 2020, 17:40 Dolların yeni aya olan MƏZƏNNƏSİ 31 May 2020, 17:35 "Dərs vaxtı"nın iyunun 1-nə olan CƏDVƏLİ 31 May 2020, 17:29 İyun ayının hava PROQNOZU 31 May 2020, 17:24 Ünvanlı sosial yardımın artıq ödənişini könüllü qaytarmayanlar məhkəməyə veriləcək 31 May 2020, 17:18 Parlamentin yaz sessiyası başa çatdı 31 May 2020, 17:16 Milli Məclisdə 9 şöbə ləğv olunub - Spiker açıqladı 31 May 2020, 17:10 Estoniyada Assosiasiya prezidenti Azərbaycanın diaspora qayğısına qiymət verdi 31 May 2020, 17:06 Azərbaycanda daha 248 nəfər koronavirusa yoluxdu - 2 nəfər öldü 31 May 2020, 17:03 Bu ölkədə koronavirusa yoluxanların sayı 500 mini keçdi 31 May 2020, 17:00 Qüdrət Həsənquliyevdən deputatlara ETİRAZ: “İmkan verin işləyək” 31 May 2020, 16:57 Azərbaycanda hərbi xidmətə çağırış başa çatdı 31 May 2020, 16:52 Azərbaycan I divizionu bərpa olunmayacaq 31 May 2020, 16:41 Dünya kubokunun azərbaycanlı qalibi Ramil Səfərova şahmat əsəri YAZDI 31 May 2020, 16:40 ABŞ-ın 25 şəhərində komendant saatı elan olundu 31 May 2020, 16:38 “Türkiyədən Azərbaycana aviabiletlərin qiyməti çox yüksəkdir” - Deputat 31 May 2020, 16:32 Keçmiş prokurorun cinayət işi məhkəməyə göndərildi 31 May 2020, 16:26 Fənn olimpiadalarının final turunun keçirilmə tarixi dəyişdirildi 31 May 2020, 16:20 Sahibə Qafarova sərəncam verdi - Milli Məclis 2 gün iclas keçirəcək 31 May 2020, 16:15 “İmkanı yoxdur, 30 qəpik verib maska alsın, daha 50 manat cərimə olunmasın” 31 May 2020, 16:11 Milli Məclis maska taxmamağa görə cərimələri TƏSDİQ ETDİ 31 May 2020, 16:06 Koronavirusla bağlı Azərbaycanda hər hansı sirr yoxdur - Spiker 31 May 2020, 16:00 Azərbaycan Premyer Liqasının bərpa olunacağı tarix açıqlandı - RƏSMİ 31 May 2020, 15:55 Bu dövlət rüsumu ləğv EDİLDİ 31 May 2020, 15:50 Nazirlik “Sədərək” və “Binə” ticarət mərkəzlərinin rəhbərlərilə görüşdü 31 May 2020, 15:45 Vitse-spikerdən deputatlara: “Danışanda yüz ölçüb, bir biçmək lazımdır” 31 May 2020, 15:42 “Məni susdura bilməyəcəksiniz” - Fəzail Ağamalı 31 May 2020, 15:39 Roma Papası İlham Əliyevi təbrik etdi 31 May 2020, 15:35 Azərbaycanla Türkmənistan arasında səfirlikər üçün torpaq sahəsi ilə bağlı saziş təsdiqləndi 31 May 2020, 15:33 “Atəşkəs dövründə 34 uşaq erməni terrorunun qurbanı olub” - Hicran Hüseynova 31 May 2020, 15:30 Karantin həkimlərindən TƏBİB-ə ETİRAZ: “Niyə bizi də düşünən yoxdur?” 31 May 2020, 15:25 Əli Hüseynli Vahid Əhmədova irad tutdu: “Siz burada nahaq yerə...” 31 May 2020, 15:21