Arxiv
13 İyun 2020, 16:00 | ANALİTİKA
“Soyuq müharibə”dən qalan absurd qanun – Azərbaycana qarşı “Cekson-Venik düzəliş”i niyə ləğv olunmur?  

Yarım əsrdən artıq davam edən “Soyuq müharibə” 1991-ci ildə Sovet İttifaqının süqutu ilə formal olsa da başa çatdı. Buna baxmayaraq, ABŞ və SSRİ arasında mübarizə dövründə qəbul edilmiş bəzi qanunverici aktlar hələ də öz qüvvəsini saxlayır. Absurd səslənsə də, bəzi qərarlar Sovet İttifaqının süqutundan sonra avtomatik olaraq, keçmiş sovet respublikalarına şamil edilib.

 

Modern.az bu kontekstdə, “Soyuq müharibə” dövründən qalan və Azərbaycna da daxil olmaqla, 6 postsovet ölkəsinə qarşı hələ də qüvvədə qalan ən absurd qanun - “Cekson-Venik düzəliş”nin mövcud olduğunu xatırladır.

Dondurulsa da, ləğv edilməyən “907-ci düzəliş”lə birlikdə “Cekson-Venik düzəlişi” ABŞ-ın Azərbaycana qarşı tətbiq etdiyi məhdudlaşdırıcı qanunlardır.

“Cekson-Venik Düzəlişi” ötən əsrin 70-ci illərində, ABŞ-SSRİ münasibətlərinin gərgin olduğu dövrdə qəbul edilib. Konqresmenlər Henri Cekson və Çarlz Venik tərəfindən irəli sürülən və qəbul olunan düzəliş yəhudilərə mühacirət etməyə imkan verməyən SSRİ ilə ticarət əlaqələri yaratmağa yasaq qoyurdu. 1974-cü il ABŞ Ticarət Aktına əlavə edilmiş düzəliş beynəlxalq normalara riayət etməyən ölkələrdə istehsalı olunan malların ABŞ bazarına daxil olmasını əngəlləyir.

 

Düzəlişin əsas müəllifi konqresmen Henri Cekson

 

Sovet İttifaqının süqutu ilə aktuallığını itirən qanunun hələ də ləğv olunmaması Vaşinqtonda belə təəccüb doğurur. ABŞ-ın Rusiyadakı keçmiş səfiri Cek Metlok bu təccübünü belə ifadə etmişdi.

“Biz “Cekson-Venik” düzəlişindən Sovet yəhudilərinin ölkədən mühacirət etməsi üçün deyil, həm də insanların hərəkət azadlığını təmin etmək üçün təzyiq vasitəsi kimi istifadə edirdik. Amma 1991-ci ildə biz Sovet vətəndaşlarına 70 min viza verdik amma onların ölkəni tərk etməsi üçün əngəl Kremlin maneələri deyil, ABŞ-ın tətbiq etdiyi kvota idi.”.

 

Sovet Yəhudilərinə Dəstək Milli Konfransının keçmiş icraçı direktoru Cerri Qudman da düzəlişin 70-ci illərdə yəhudilərin miqrasiyası üçün effektiv yardım göstərdiyini desə də, 1980-ci illərin sonlarında ona faktiki ehtiyacın qalmadığını deyib. “Cekson-Venik” düzəlişi bu günə qədər ləğv olunmasa da, 1989-cu ilədn hər il onun icrası dondurulur.

Sovet İttifaqının süqutundan sonra ilk olaraq 2000-ci ildə Qırğızıstana qarşı “Cekson-Venik” düzəlişi ləğv olunmuşdu. Ardınca, Gürcüstan (2000-ci il), Ermənistan (2004-cü il), Ukrayna (2005-ci il) və Rusiya ilə Moldovaya qarşı (2012-ci il) ləğv edilib.

 

Hazırda Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistran, Tacikistan, Belarus və Azərbaycan formal olaraq, bu düzəlişin təsiri altındadır. Düzəlişin icrasına hər il 1 il müddətinə dondurulsa da, onun tam ləğv olunması müzakirə olunur. İyunun əvvəllərində Özbəkistana səfər edən amerikalı konqresmenlər “Cekson-Venik düzəliş”inin bu ölkəyə qarşı ləğvi üçün yaxın zamanlarda qanun layihəsinin hazırlanjacağını və Nümayəndələr Palatasəında səsvermjəyə çıxarılacağını açıqlayıblar. Azərbaycana qarşı isə qanunun tam ləğv olunması 2009 və 2012-ci illərdə gündəliyə çıxarılsa da, onun ləğvi barədə qərar qəbul olunmayıb.

 

Sovet İttifaqının süqut etdiyi bir zamanda, yəhudilərin hərəkət azadlığının təmin edildiyi, tolerant münasibət gördüyü və tamhüquqlu vətəndaş kimi dövlət orqanlarında təmsil olunduğu şəraitdə Azərbaycana qarşı “Cekson-Venik düzəliş”inin ləğv olunmaması həm Azərbaycanda, həm də okeanın o tayında bir sıra siyasətçilər üçün anlaşılmazdır.

 

 

 

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Ədliyyə Nazirliyi nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlara müraciətlər ünvanlayıb 28 Oktyabr 2020, 19:00 Ceyhun Bayramov və ABŞ Dövlət katibinin müavini ilə danışdı 28 Oktyabr 2020, 18:48 Ermənistan rəhbərliyi vicdanını itirmiş şəkildə hərəkət edir - Türkiyə XİN 28 Oktyabr 2020, 18:41 Bərdə qətliamının qurbanları – ADLAR 28 Oktyabr 2020, 18:36 Uşaq Evinə əvvəlcədən xəbərdarlıq etmədən baş çəkilib 28 Oktyabr 2020, 18:17 Dövlət Komitəsindən Azərbaycan diasporuna və dost xalqlara MÜRACİƏT 28 Oktyabr 2020, 18:10 Ön cəbhə ilə əlaqəsini kəsməyən Qusar - FOTO 28 Oktyabr 2020, 18:03 Türkiyə XİN-dən həmsədrlərə çağırış - Ermənistana reaksiya verin 28 Oktyabr 2020, 18:00 Dolların məzənnəsi sabit qaldı 28 Oktyabr 2020, 17:54 Azərbaycan Ordusu irəliləyir - VİDEO 28 Oktyabr 2020, 17:50 Pakistanın Azərbaycandakı səfiri Bərdə terrorundan YAZDI 28 Oktyabr 2020, 17:44 Türkiyədə Polad Həşimovun adı verilən parkın açılışı oldu - FOTO 28 Oktyabr 2020, 17:38 Ermənistan mülki insanları qətlə yetirməyə davam edir - Türkiyə Müdafiə Nazirliyi 28 Oktyabr 2020, 17:33 XİN Bərdənin vurulması ilə bağlı bəyanat yaydı 28 Oktyabr 2020, 17:30 “Ali Baş Komandanımızdan sülh istəyənlər Bərdədəki səhnəni görməlidirlər” - Zahid Oruc 28 Oktyabr 2020, 17:24 Azərbaycan 80 yaşlı erməniləri qoruyur, Ermənistan onlardan imtina edir 28 Oktyabr 2020, 17:18 Həftə sonları 8 şəhər və 13 rayonda ictimai nəqliyyat işləməyəcək - RƏSMİ 28 Oktyabr 2020, 17:12 Fransada türklər və ermənilər arasında DAVA 28 Oktyabr 2020, 17:06 Daha 1 şəhərə və 2 rayona giriş-çıxış BAĞLANIR 28 Oktyabr 2020, 17:00 Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi dekabrın 1-dək UZADILDI 28 Oktyabr 2020, 16:55 Bərdədə 26 nəfər ölüb - Baş Prokurorluq 28 Oktyabr 2020, 16:49 “Qarabağda qırmızı xətt keçilsə, atamın oğlu da olsa, gözünə baxmaram” - Ərdoğan 28 Oktyabr 2020, 16:43 Astarada evi tərk edən koronavirus xəstəsi saxlanıldı 28 Oktyabr 2020, 16:37 Prezident daha 13 kəndin işğaldan azad olunduğunu xəbər verdi - SİYAHİ 28 Oktyabr 2020, 16:32 Ermənistanda vətəndaşların əmlakı ordu üçün müsadirə olunacaq 28 Oktyabr 2020, 16:27 Prezidentdən XƏBƏRDARLIQ - Bərdə sakinlərinin qisası yerdə qalmayacaq 28 Oktyabr 2020, 16:22 Azərbaycanda koronavirus: 988 yeni yoluxma, 11 ölüm 28 Oktyabr 2020, 16:20 Ermənistan Tərtəri Qrad-dan atəşə tutur - YENİLƏNİB  28 Oktyabr 2020, 16:20 Daxili Qoşunların hərbi qulluqçuları təcili Bərdəyə ezam olunublar 28 Oktyabr 2020, 16:17 Bərdədə həlak olanlardan biri FHN-in əməkdaşıdır 28 Oktyabr 2020, 16:14 Baş Prokurorluq: Bərdədə ölənlərin sayı 21-ə yüksəldi - YENİLƏNİB 28 Oktyabr 2020, 16:10 "Prezidentimiz dünya miqyasında Azərbaycanın informasiya savaşının da şəksiz sərkərdəsidir"   28 Oktyabr 2020, 16:08 Azad olunmuş rayonlarda öncə təhsil ocaqları bərpa ediləcək - Şahlar Əsgərov 28 Oktyabr 2020, 16:03 Zəngilanda erməni xüsusi təyinatlıları darmadağın edildi - VİDEO 28 Oktyabr 2020, 16:00 Livan və Suriya erməniləri Qarabağdan QAÇIR 28 Oktyabr 2020, 15:57