Modern.az saytı xarici jurnalistlərlə silsilə müsahibələri davam etdirir. Bu müsahibələrdə həmin jurnalistlərin Azərbaycan və azərbaycanlılar barədə təsəvvürlərini öyrənməyə, iki ölkə arasında ortaq cəhətləri araşdırmağa çalışır, digər məsələlər barədə fikir mübadiləsi aparırıq.
Budəfəki müsahibimiz Qırğızıstandan olan həmkarımız, “Alleans press” agentliyinin əməkdaşı Dilnaz Tapvaldievadır.
- Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin hazırkı səviyyəsini Qırğızıstan mediasının nümayəndəsi kimi necə qiymətləndirirsiniz? Bu əlaqələri digər türk dövlətləri ilə münasibətlərdən fərqləndirən əsas xüsusiyyət nədir?
-Azərbaycanla Qırğızıstan arasındakı münasibətləri çox isti, qarşılıqlı etimada əsaslanan və gələcəyi parlaq əlaqələr kimi qiymətləndirirəm. Bu münasibətlər yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmır; iqtisadiyyat, investisiya, mədəniyyət, təhsil və media sahələrində də yeni imkanlar yaranır. Məncə, bizi digər türk dövlətləri ilə münasibətlərimizdən fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri iki xalq arasındakı səmimiyyət və qarşılıqlı hörmətdir. Biz bir-birimizi yalnız strateji tərəfdaş kimi deyil, eyni zamanda qardaş xalqlar kimi görürük. Bir sahibkar kimi isə bu münasibətlər çərçivəsində daha böyük iqtisadi imkanlar görürəm.
- Son illərdə Azərbaycan və Qırğızıstan arasında siyasi və iqtisadi əlaqələrlə yanaşı, media əməkdaşlığı da genişlənir. Sizcə, iki ölkənin media qurumları arasında əməkdaşlığı hansı istiqamətlərdə daha da gücləndirmək mümkündür?
-Məncə, ilk növbədə jurnalistlər arasında birbaşa ünsiyyəti artırmalıyıq. Birgə jurnalistika layihələri, televiziya proqramları, podkastlar, müsahibələr, media forumları və jurnalist mübadiləsi proqramları çox faydalı olardı. Xüsusilə Azərbaycan və Qırğızıstanda sahibkarlıq, qadınların əmək həyatındakı rolu, gənclər, investisiyalar və innovasiyalarla bağlı birgə materialların hazırlanmasını vacib hesab edirəm. Çünki xalqlar bir-birini rəsmi xəbərlərdən daha çox insanların hekayələri və real həyat nümunələri vasitəsilə daha yaxşı tanıyırlar.
- Azərbaycan və Qırğızıstan jurnalistlərinin bir-birinin ölkəsində baş verən prosesləri işıqlandırması sizcə kifayət qədər səviyyədədirmi? Qarşılıqlı media mübadiləsinin artırılmasına ehtiyac varmı?
-Məncə, hələlik kifayət qədər deyil. Qarşımızda çox böyük potensial var, lakin bundan tam şəkildə yararlana bilmirik. Bir jurnalist kimi Azərbaycan haqqında daha çox real həyat, biznes, turizm, mədəniyyət və insan hekayələrini əks etdirən materiallar görmək istərdim. Qırğızıstanlı jurnalistlər Azərbaycana səfər edib ölkəni yerində görsələr, azərbaycanlı jurnalistlər də Qırğızıstanı yaxından tanımaq imkanı əldə etsələr, iki xalq arasında qarşılıqlı anlaşma daha da güclənər. Buna görə də media mübadilələrinin artırılmasını dəstəkləyirəm.
- Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələr arasında vahid informasiya məkanının formalaşdırılması son illərdə daha çox müzakirə olunur. Sizcə, türk dövlətlərinin mediası ortaq informasiya platforması yarada bilərmi?
- Əlbəttə, bunu yarada bilərik. Hətta düşünürəm ki, müasir informasiya əsrində belə bir platformaya ehtiyac var. Türk dövlətləri haqqında etibarlı, operativ və peşəkar məlumat təqdim edəcək ortaq media platformasına ehtiyacımız var. Bu platformada hər bir ölkənin öz səsi olmalıdır. Lakin əsas məqsəd Türk dünyasının xalqlarını bir-birinə daha da yaxınlaşdırmaq olmalıdır. Bu, yalnız jurnalistika baxımından deyil, həm də gələcək nəsillər üçün mühüm bir sərmayədir.
- Maraqlı məsələlərdən biri də TDT-nin sammit və toplantılarında dil məsələsidir. Sizcə, yalnız TDT-nin iclas, sammit və tədbirlərində Azərbaycan və ya Türkiyə türkcəsinin ortaq ünsiyyət vasitəsi kimi istifadə edilməsi real və məqsədəuyğun olarmı? Bu, türk dövlətləri arasında inteqrasiyaya necə təsir edə bilər?
-Bu fikri dəstəkləyirəm, lakin düşünürəm ki, bunu mərhələli şəkildə həyata keçirmək lazımdır. Türk dilləri bir-birinə kifayət qədər yaxındır. Bununla yanaşı, hər bir xalqın öz dili və milli kimliyi var. Buna görə də ortaq ünsiyyət dilinin yaradılması milli dilləri əvəz etməməli, əksinə, xalqlar arasında ünsiyyəti asanlaşdırmalıdır. Əgər ortaq ünsiyyət dili yarada bilsək, bunun Türk dövlətləri arasında inteqrasiya baxımından çox mühüm addım olacağına inanıram.
- Qırğızıstan mediasında Azərbaycanla bağlı xəbərlərə maraq hansı səviyyədədir? Azərbaycanla bağlı hansı mövzular Qırğızıstan auditoriyasının daha çox diqqətini çəkir?
- Maraq var və son illərdə bu marağın getdikcə artdığını hiss edirəm. Xüsusilə Azərbaycanın iqtisadi inkişafı, Bakı şəhəri, turizm, mədəniyyət, Qarabağ, Şuşa, müasir infrastruktur və beynəlxalq tədbirlər böyük maraq doğurur. Bir sahibkar kimi məni isə xüsusilə Azərbaycanın biznes mühiti və investisiya imkanları maraqlandırır. Məncə, Qırğızıstanda ictimaiyyət Azərbaycanın iqtisadi potensialını necə inkişaf etdirdiyini daha yaxından bilməlidir.
- Şuşa, Qarabağ və Azərbaycanın digər bölgələrinin son illərdə beynəlxalq tədbirlərin keçirildiyi məkanlara çevrilməsini Qırğızıstan mediası necə qiymətləndirir?
-Bunu müsbət proses kimi qiymətləndirirəm. Regionun beynəlxalq tədbirlərə, mədəni və diplomatik dialoqlara ev sahibliyi edən mərkəzə çevrilməsi onun beynəlxalq imicinin formalaşması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Bir jurnalist kimi mənim üçün ən vacib məsələ bu prosesləri obyektiv və peşəkar şəkildə işıqlandırmaqdır. Qarabağ və Şuşa haqqında yalnız siyasi aspektdən deyil, həm də mədəniyyət, tarix, turizm və insanların həyatı baxımından danışmaq lazımdır.
- Sizcə, Azərbaycan və Qırğızıstanın türk dünyasının gələcəyində hansı rolu daha böyük ola bilər? Bakı və Bişkek arasında daha sıx koordinasiya digər türk dövlətlərinə də təsir göstərə bilərmi?
- Azərbaycan coğrafi və iqtisadi baxımdan mühüm bir körpü rolunu oynayırsa, Qırğızıstan da Mərkəzi Asiyada mühüm mövqeyə sahibdir. Bakı ilə Bişkek arasındakı əməkdaşlıq nə qədər güclü olarsa, bu, digər türk dövlətləri üçün də bir o qədər müsbət mesaj olacaq. Xüsusilə biznes, nəqliyyat, investisiya, təhsil, turizm və media sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi bütün Türk dünyası üçün yeni imkanlar yarada bilər.
- Müasir dövrdə sosial şəbəkələr ənənəvi medianın rolunu ciddi şəkildə dəyişib. Qırğızıstanda bu proses necə gedir və jurnalistlər dezinformasiya ilə mübarizədə hansı çətinliklərlə üzləşirlər?
- Bu gün hər kəs eyni zamanda həm informasiya istehsalçısına, həm də onu yayan şəxsə çevrilib. Bu, bir tərəfdən böyük imkan yaradır, digər tərəfdən isə böyük məsuliyyət gətirir. Qırğızıstanda da sosial media jurnalistikaya çox ciddi təsir göstərir. Ən mühüm problemlərdən biri operativ informasiya ilə etibarlı informasiya arasındakı fərqdir. Jurnalist hər hansı xəbəri paylaşmazdan əvvəl mütləq onun mənbəyini yoxlamalıdır. Məncə, müasir jurnalistin ən böyük kapitalı auditoriyasının etimadıdır. Bir dəfə itirilən etimadı yenidən qazanmaq isə çox çətindir.
- Bir jurnalist kimi Azərbaycan mediasını izləyirsiniz. Azərbaycan jurnalistikasında sizi ən çox təəccübləndirən və ya Qırğızıstan mediasından fərqli gördüyünüz məqam nədir?
- Azərbaycan mediasında milli kimliklə müasirliyin bir arada təqdim olunmasını bəyənirəm. Onlar öz tarixlərini, mədəniyyətlərini və milli dəyərlərini müasir media formatları vasitəsilə dünyaya çatdırmağa çalışırlar. Qırğızıstan və Azərbaycan mediası arasında, əlbəttə ki, fərqlər var. Lakin ortaq cəhətlərimiz də kifayət qədər çoxdur: milli kimliyimizi qorumaq və ölkəmizi dünyaya tanıtmaq arzusu.
-Azərbaycan və Qırğızıstan arasında jurnalistlər üçün birgə layihələrin, təlimlərin və media forumlarının keçirilməsi sizcə nə dərəcədə vacibdir?
Məncə, bu, çox vacib məsələdir. Bir jurnalist və sahibkar kimi belə tədbirləri yalnız peşəkar fikir və təcrübə mübadiləsinin aparıldığı platformalar kimi deyil, həm də yeni əməkdaşlıqların və tərəfdaşlıqların yarandığı mühüm görüş məkanları kimi qiymətləndirirəm. Xüsusilə qadın jurnalistlər və qadın sahibkarlar üçün xüsusi layihələr həyata keçirilsə, bu, iki ölkə arasında yeni əlaqələrin qurulmasına mühüm töhfə verə bilər. Bəzən bir forumda tanış olan iki insan sonradan daha böyük bir layihəni birlikdə həyata keçirə bilir.
- Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin gələcək 5-10 ilini necə görürsünüz? Sizcə, bu əməkdaşlığın hələ tam istifadə olunmamış hansı potensialı var?
- Gələcəyə kifayət qədər nikbin baxıram. Məncə, iki ölkə olaraq münasibətlərimizin iqtisadi və insan kapitalı baxımından malik olduğu potensialdan hələ tam şəkildə yararlanmamışıq. Xüsusilə özəl sektor, investisiya, logistika, turizm, texnologiya, təhsil, qadın sahibkarlığı və media sahələrində böyük imkanlar var. Bir sahibkar kimi buna inanıram: yaxşı siyasi münasibətlər biznes dünyası üçün qapıları açır, lakin həmin qapıdan real layihələrin daxil olması lazımdır.
- Qırğızıstanlı jurnalist kimi azərbaycanlılara Qırğızıstanı daha yaxından tanıtmaq üçün hansı mesajı vermək istərdiniz?
- Azərbaycanlılara demək istərdim ki, Qırğızıstan düşündüyünüzdən daha yaxın bir ölkədir. Dilimizdə, mədəniyyətimizdə, ailə dəyərlərimizdə və qonaqpərvərliyimizdə çoxlu ortaq cəhətlər var. Qırğızıstana gəldiyiniz zaman sizi burada sadəcə qonaq kimi deyil, qardaş xalqın nümayəndəsi və yaxın dost kimi qarşılamaq istərəm. Bir qadın sahibkar kimi azərbaycanlı iş qadınlarına da demək istərdim: Gəlin, bir-birimizi rəqib kimi deyil, tərəfdaş kimi görək. Çünki müasir dünyada ən böyük güc bir-birini dəstəkləyən insanlar və dövlətlərdir. Azərbaycanla Qırğızıstanın gələcəyi yalnız dövlətlərarası münasibətlərdə deyil, xalqlar arasında həqiqi dostluqda, qarşılıqlı etimadda və birlikdə həyata keçiriləcək layihələrdədir. Mənim ən böyük arzum iki dövlət arasındakı bu isti münasibətlərin gələcəkdə daha çox real biznes tərəfdaşlığına, birgə layihələrə, yeni dostluqlara və yeni imkanlara çevrilməsidir.
