Arxiv
30 mart 2020, 13:44 | ANALİTİKA
Dəyişən dünyada SANKSİYALAR…

Modern.az saytı “Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin analizini təqdim edir.

BMT baş katibi Amerika Birləşmiş Ştatlarına müraciət edərək müxtəlif dövlətlərə qarşı sanksiya rejimini dayandırmağa çağırıb. Çünki dünyada təhlükəli koronavirus tüğyan edir və sanksiyalarla üzləşən bir neçə dövlət qadağalar səbəbindən insanlarını xilas etməkdə çətinlik çəkirlər. ABŞ hazırda bir neçə dövlətə qarşı, o cümlədən Kuba, Venesuella, Şimali Koreya, Rusiya və İrana qarşı sanskyalar tətbiq edir.

Kubada səhiyyə yüksək səviyyədədir. Digər tərəfdən koronavirus Kubada hələ ki, geniş yayılmayıb. Venesuella da ağır iqtisadi durumdadır. Amerika Venesuellaya qarşı sanksiyalar tətbiq edir və bu ölkənin prezidenti Nikolas Maduronu axtarışa verib. Hələ ki, Venesuellada virus geniş yayılmayıb. Ancaq əgər virus Venesuellaya yol taparsa, bu ölkə indikindən daha ağır vəziyyətə sürüklənəcək. Şimali Koreya qapalı ölkədir və burada virus barədə səhih məlumat yoxdur. Ancaq müxtəlif mənbələrdən gələn məlumatlara görə, Şimali Koreya da beynəlxalq aləmdən kömək gözləyir. Sanksiyalar Rusiyanın səhiyyəsinə təsir etməyib. Buna görə də Rusiya mövcud sanskiya rejimində də virusla mübarizəni aparmağa qadirdir. Ən mürəkkəb vəziyyət İrandadır.

İran dünyanın aparıcı neft ölkələrindən biri sayılsa da, hazırda iki böyük çətinliklə üzləşib. Birincisi, neftin qiyməti xeyli aşağı düşüb və ölkənin gəliri azalıb. İkincisi, İran Amerikanın sanksiyalarına görə ucuzlaşmış neftini də satmaq üçün bazarlar tapmaqda çətinlik çəkir. Bunların üstünə İranda koronavirusun geniş yayılmasını da əlavə etsək, qonşu dövlətin hansı ağır durumla üzləşdiyi bəlli olar.

Çindən sonra virus İranı vurdu. Virusun İranda yayılmasının mənbəyi Qum şəhəri oldu. Tehranın səhvi virus yayılan günlərdə Qum şəhərini karantin altına almaması idi. Rəsmi Tehran bununla bağlı Ankaranın çağırışını qulaqardına vurdu. Halbuki, Türkiyənin səhiyyə naziri iranlı həmkarı ilə telefon danışığında Qum şəhərini vaxt itirmədən karantin altına alınmasını rica etmişdi. Tehran nəinki Qumu karantin altına almadı, İranda geniş qeyd edilən Novruz bayramı günlərində milyonlarla insanın bayramlaşmasına və ölkə ərazisində daxili yerdəyişmələrinin qarşısını almadı. Bunun nəticəsidir ki, hər gün İranda yüzlərlə insan həlak olur.

Tehran vəziyyətin nəzarədən çıxdığını anladıqdan sonra karantin tədbirlərini ciddiləşdirdi. Ancaq hələ ki, virusun miqyasını azaltmaq müvəffəq olmayıb. Eyni səhvi İtaliya da etdi. İtaliya da ilk günlər virusun yayılmasına diqqət etmədi və nəticədə bu gün koronavirusdan ölən ən çox insan İtaliyada qeydə alınıb. Ancaq İrandan fərqli olaraq İtaliyaya qarşı hər hansı dövlət sanksiya tətbiq etmir və Roma virusla mübarizədə müxtəlif dövlətlərin maddi və tibbi dəstəyinə ümid edə bilər. Eyni səzləri İran haqqında demək mümkün deyil.

İran rəsmiləri açıq etiraf edirlər ki, Amerikanın sanksiyalarına görə aşağıdakılardan məhrumdurlar:

Birincisi, sanksiyalara görə İran koronavirusla mübarizədə gərəkən maliyyəyə malik deyil. Amerika İranın öz mallarını ixrac etmə imkanlarını məhdudlaşdırıb. ABŞ sanksiyalarına görə İrana yatırım edən ölkələrin və şirkətlərin sayı xeyli azdır. Bu səbəbdən İran iqtisadiyyatı tənəzzül içərisindədir.

İkincisi, ABŞ sanksiyaları İrana gərəkli dərman və tibbi ləvazimatlar almağa mane olur. Məsələ burasındadır ki, Amerika sanksiyaları İranın bank sektorunu iflic edib. Bank sektoru başqa ölkələrə pul köçürə bilmirsə, xarici ölkələrdən dərman və tibbi avadanlıqlar almaq mümkün deyil. ABŞ sanksiyalarından çəkinən Avropanın aparıcı dərman və tibbi avadanlıqlar istehsal edən şirkətləri İrana öz məhsullarını satmaqdan ehtiyat edirlər.

Belə vəziyyətdə ABŞ sanksiayalarının müvəqqəti dayandırılmasına – moratoriuma ciddi ehtiyac var. Onzus da İranın bu gün nüvə texnologiyası ilə məşğul olmağa nə həvəsi, nə də maliyyəsi var. Amerikanı İranın siyasəti ilə bağlı başqa məsələ də narahat edir. İran bölgədəki müxtəlif silahlı qruplara maliyyə və hərbi dəstək verir. Bu gün Tehran üçün əsas məsələ öz vətəndaşlarını gözə görünməz düşməndən qorumaqdır. Ona görə də əgər Tehran ətrafdakı silahlı qruplara dəstəyi dayandıracağına dair beynəlxalq aləmə ciddi siqnal göndərsə, Vaşinqtonun İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların ikinci arqumenti də zəifləmiş olacaq.

Amerikanın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiayaların virus təhlükəsi ortadan qaldırılana qədər dayandırılması zəruridir. Vaşinqtonun virus təhlükəsi ortadan qaldırıldıqdan sonra sanskiya rejiminə yenidən qayıtması aktuallaşa bilər. Halbuki, virus bəşəriyyətə və bir-biri ilə mübarizə aparan dövlətlərə sübut etdi ki, dünyada müharibələrdən, silahlı qruplara dəstəkdən və nüvə çalışmalarından daha vacib mövzu – dünyanı və insanlığı gözəgörünməz düşməndən xilas etmək üçün əməkdaşlığa və yardımlaşmaya ehtiyac var.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Qaradağdakı ağır qəzada "BMW" yandı 5 İyun 2020, 01:02 Bakıda ad günü mərasimində karantin qaydaları pozuldu - VİDEO   5 İyun 2020, 00:54 Lotu Qulinin düşməni sabah azadlığa çıxır 5 İyun 2020, 00:46 Fransada 29 mindən artıq insan COVİD-19-un qurbanı oldu 5 İyun 2020, 00:36 İtaliya Kubokunda final matçının vaxtı açıqlandı 5 İyun 2020, 00:24 Emin Ağalarov koronaya yoluxub - Özü təsdiqlədi 5 İyun 2020, 00:06 Bakıda gənc özünü hərəkətdə olan avtomobildən yola atdı 4 İyun 2020, 23:48 Bakıda ər arvadını bıçaqlayıb 4 İyun 2020, 23:37 Azərbaycanla Serbiya münasibətləri müzakirə olundu 4 İyun 2020, 23:19 Şənbə günündən etibarən icaze.e-gov.az portalı yenidən işləyəcək 4 İyun 2020, 23:07 Müxalifət kütləvi etirazlara hazırlaşır 4 İyun 2020, 22:53 Bakıda tələbə qız intihar etdi 4 İyun 2020, 22:38 Türkiyədə son sutkada 21 nəfər koronavirusdan öldü 4 İyun 2020, 22:22 Ölkədə aparılan islahatlar yüksək qiymətləndirilir 4 İyun 2020, 22:08 “Ən yaxşı bir təşəbbüs əgər düzgün icra edilmirsə, onun səmərəsi olmur” - Prezident 4 İyun 2020, 21:45 Azərbaycanda rekord sayda COVID-19 testi aparıldı - FOTO 4 İyun 2020, 21:34 “Bugünkü könüllülər sabahın rəhbərləridir” - İlham Əliyev 4 İyun 2020, 21:24 “4 iyun Surət Hüseynov qiyamı”, yoxsa... - VİDEO 4 İyun 2020, 21:12 Sahibkarlığın İnkişafı Fondunun Müşahidə Şurasının tərkibi dəyişdi 4 İyun 2020, 20:59 “Elektron məhkəmə sisteminin tətbiqi vətəndaşlar üçün əlavə imkanlar yaradacaq” - Deputat 4 İyun 2020, 20:50 Konstitusiya Məhkəməsi Ali Məhkəmənin qərarını ləğv etdi 4 İyun 2020, 20:35 “Hər bir vətəndaş həftə sonları üçün verilən qərara məsuliyyətlə yanaşmalıdır” - Deputat 4 İyun 2020, 20:27 Sumqayıtda 29 yaşlı qadın itkin düşüb - FOTO 4 İyun 2020, 20:17 Vahid Əhmədovdan əhaliyə ÇAĞIRIŞ 4 İyun 2020, 20:01 Həftə sonu dəfndə iştirak etmək üçün qaydalar açıqlandı - RƏSMİ 4 İyun 2020, 19:59 Kann festivalının seçimi üçün saxılanılan filmlərin siyahısı açıqlanıb 4 İyun 2020, 19:47 Prezident Türkiyə vətəndaşını “Dostluq” ordeni ilə təltif etdi 4 İyun 2020, 19:36 DSX Keşikçidağdakı təxribatla bağlı məlumat YAYDI 4 İyun 2020, 19:23 Ağalar Vəliyev Goranboyda seçicilərinə çağırış etdi - FOTO 4 İyun 2020, 19:16 Sərnişinlərin nəzərinə - Metro 2 gün işləməyəcək 4 İyun 2020, 19:09 Dövlət Miqrasiya Agentliyinin səlahiyyətləri məhdudlaşdırıldı 4 İyun 2020, 19:02 Bakı Nəqliyyat Agentliyindən sərt karantin rejimi ilə bağlı AÇIQLAMA 4 İyun 2020, 18:58 Azercell “Telegram Bot” xidmətini təqdim edib 4 İyun 2020, 18:47 Bakıya “baqaj”da keçmək istəyən sərnişin və sürücü həbs edildi - FOTO 4 İyun 2020, 18:36 TƏBİB-dən tibb müəssisələrinə: Xəstələr bir gün əvvəldən qəbul edilsin 4 İyun 2020, 18:28