Arxiv
16 Sentyabr 2020, 09:30 | MÜSAHİBƏ
Türkiyənin azərbaycanlı həkimi: “O qədər mürəkkəb bir virusla üz-üzəyik ki…” - MÜSAHİBƏ

Aynur Quliyeva: “Koronavirusun müalicəsində önəmli dəyişiklik gözləyirik”  

 

Bu ilin əvvəlindən dünya COVID-19 adlı virusla mübarizə aparır. Hələ ki dünyanın ən inkişaf etmiş ölkələri və beynəlxalq səhiyyə sisteminin də qarşısında aciz qaldıgı koronavirus hər ay demək olar ki, yeni xüsusiyyətini ortaya çıxarır. Virusun ilk yayıldıgı vaxtlarda daha çox yaşlı insanlar risk kateqoriyasına daxil edilirdisə, indi vəziyyət başqadır. “Virusa gənclər yoluxmur” arxayınlıgı durumu daha agır hala gətirdi. Hətta bu arxayınlıq uşaqlara da aid edilə bilməz.
Bu günlərdə məktəblər və bagçalar mərhələli şəkildə açılmaga başlayır. Türkiyənin Mərmərə Universitetində çalışan uşaq xəstəlikləri həkimi Aynur Quliyeva ilə bu həssas dönəmdə virusun uşaqlar üzərindəki təsirindən danışdıq. Modern.az onunla söhbəti təqdim edir:

- Aynur xanım,  COVID-19 virusu bir neçə aydır dünyanı çənginə alıb. Son zamanlar Türkiyədə yoluxma yenidən artıbn. Öncə ondan başlayaq ki, yoluxmanın artması insanların qaydalara əməl etməməsi ilə bağlıdır, yoxsa koronavirusun xüsusiyyəti budur?  

- Bildirniz kimi, COVID-19 ilk olaraq Çində ortaya çıxdı və qısa müddətdə dünyaya yayıldı. İlk başda bunun qısa müddətli olacağı və ya mövsümlə əlaqədar azalacağı düşünülsə də, sonra əksini gördük. İlk başlanğıcda insanlar bilmədiyi bir xəstəliklə qarşı- qarşıya idi, sonra yavaş yavaş bu xəstəlikə uyğunlaşmağa başladılar, belə desək, virusa adət etdilər. Bir növ virusu qəbul etdilər, qorxuları azaldı. Bu da tədbirsizliyə gətirib çıxardı. Bu hal bütün dünyada eyni cür oldu. İnsanlar artıq qapalı həyat tərzini rədd edirlər.  Bu xəstəliyin daha nə qədər davam edəcəyi bilinmir.  Uzun müddətli karantin rejimi həm cəmiyyətin axınına, həm də insanların psixoloji vəziyyətinə mənfi təsir edir. Durumun iqtisadi zərəri də başqa bir məsələdir. O uzdən artıq həyat normallaşmaga məcbur idi. Amma biz buna kontrollu yaşam deyirik. Təəssüf ki, bəzi insanlar konturolsuz yaşamı seçdikəri üçün virusa yoluxma artır.

İnsanlar bu xəstəliyin ciddiliyinin  fərqində olub qaydalara əməl  etməlidirlər ki, virus ən az ziyanla keçib getsin. Düşünün, silahınız yoxdu və düşmənin önündə müdafəsizik.

- Siz uşaq agciyər xəstəlikləri həkimisiniz. Pandemiya yayılandan belə bir deyim var: uşaqlar koronavirusa yoluxmur. Sizcə koronovirus yaş ayrımı edirmi? 

- Bu xəstəlik hər yaşda insanlarda aşkar oluna bilər. Hətta yeni doğulan körpə uşaqlarda da görülüb. Amma böyüklərə nisbətən uşaqlarda daha az aşkarlanır və yüngül formada keçir. Bu o demək deyil ki, uşaqlarda ağırlaşma yoxdur, bəzən uşaqlar da xəstəliyi ağır keçirir. Xüsusilə yan xəstəliyi olan uşaqlara ciddi təsir edir.  

- Allergiyası, ağciyər xəstəliyi, bronxit və astması olan usaqların digər sağlıqlı uşaqlara nisbətən bu virusa yoluxması daha risklidirmi? 

-
Virus immunitetlə savaşır. İmmuniteti zəif olanlar virusa uduzur. Amma digər viruslardan frqli olaraq COVID-19 ağciyərdə daha fəal çalışır və mübarizə aparır. Ağciyər infeksiyası və ağırlaşma əsas xüsusiyyətidir.  Astma və ağciyərə bağlı xəstəliyi olan uşaqlar ona görə daha həssaslıqla qorunmalıdır. Amma o qədər mürəkkəb bir virusla üz-üzəyik ki, bir də görürsən heç bir xroniki xəstəliyi olmayan insan da ağırlaşır və dünyasını dəyişir.  Ona görə koronovirusla bağlı konkret danışmaq olmur. Hər gün xarakter dəyişən virusla bağlı məsləhət vermək də çətindir. Sadəcə, 14 qayda var ki, hamımız onlara əməl edərək yaşamağa davam etməliyik.  

- Məktəblər və bağcalar açılır. Təbii olaraq ailələr narahatdır. Uşaqlar necə qoruncaq? Maska taxılmalıdırmı?  

- Özümüzü və uşaqları  bu xəstəlikdən qorumaq bizim vəzifəmizdir, Onlara təmizliyə riayət etməyi, əlləri tez-tez yumağı, ağız və buruna maska taxmagı aşılamaq lazımdır. Uşaqlara dərs oxumaq necə vacibdirsə, təmizlik və virusdan qorunma qaydaları da o qədər önəmlidir. Düzdür, məktəblərdə uşaqlara bu qaydalara əməl etmək asan olmayacaq. Amma əməl olunması üçün çalışılmalıdır. Maska taxmaq isə 5 yasından sonra məsləhət görülür. Kiçik uşaqlarda ağciyər tam formalaşmadıgı üçün maska onlara mane olar və ağciyər inkişafına təsir edə bilər.  

- Koronovirus peyvəndi hələ tapılmayəb. Amma digər peyvəndlər var. Bu aralar Türkiyədə pnevmaniya peyvəndinə tələb artıb. Qrip peyvədi isə oktyabr ayında başlayacaq. İndidən əczaxanalar tələbin bir neçə dəfə artdığını deyir. Sizcə, bu peyvəndlər  vurulmalıdırmı?

- Peyvənd mövzusuna gəldikdə, bu, çox önəmli bir nüansdır. İndiyə kimi görülən ağır xəstəliklərin bəzilərinə qarşı peyvənd tapılmış və bunun nəticəsində qarşısı alınmışdı. Əgər COVID-19 infeksiyası bəzi digər xəstliklərlə birlikdə olarsa, sağalmaq ehtimalı çox-çox azalır. Ona görə xroniki bronxit, diabet və başqa ciddi xəstəliyi olan insanlar pnevmaniya peyvəndi vurdursa, həyati önəm qazanar. Onu da qeyd edim ki, hal-hazırda Türkiyədə COVID-19-a qarşı peyvənd axtarışları aparılır. Qısa müddətdə xəstəliyin  gedişatında önəmli dəyişiklik  gözləyirik. 


Məhsəti Şərif,
Türkiyə  

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Türkiyədə daha 62 nəfər koronavirusdan öldü 18 Sentyabr 2020, 21:44 Azərbaycanın Tatarıstandakı Diasporunun sədri vəfat edib 18 Sentyabr 2020, 21:27 Əfsanəvi astronom vəfat etdi 18 Sentyabr 2020, 21:14 Məhkumların müraciətləri dinlənildi 18 Sentyabr 2020, 20:58 Aeroport yolunda qəza sıxlıq yaratdı 18 Sentyabr 2020, 20:46 AQTİ laboratoriyalarında növbəti mediatur keçirilib 18 Sentyabr 2020, 20:36 “Azərenerji”nin işçisi bədbəxt hadisənin qurbanı oldu 18 Sentyabr 2020, 20:18 Ceyhun Bayramov Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevin azad olunmasından danışdı 18 Sentyabr 2020, 20:04 DTX rəhbərliyi yüksək bal toplayan kursantlarla görüşdü 18 Sentyabr 2020, 19:34 Bakı metrosu yenidən bağlanır   18 Sentyabr 2020, 19:25 Məhkəmələrə ayrılan xidməti avtomobillərin sayı artırıldı - QƏRAR 18 Sentyabr 2020, 19:16 Bu il bir milyondan çox ağac əkiləcək 18 Sentyabr 2020, 19:07 “Qızılqum” sanatoriyasında müvəqqəti məskunlaşmış ailələrə yeni mənzillərə köçmək təklif olundu 18 Sentyabr 2020, 18:59 Bakıda tikiş sexi və ona bitişik anbarda YANĞIN 18 Sentyabr 2020, 18:50 Qaçqınlara BMT qarşısında çadır şəhərciyi salınır 18 Sentyabr 2020, 18:41 Səyyar “ASAN xidmət” davam edir 18 Sentyabr 2020, 18:33 Müəllimlərin əlavə yerləşdirmə mərhələsi başladı 18 Sentyabr 2020, 18:24 Ceyhun Bayramov və Avropa İttifaqının komissarı müzakirə apardılar 18 Sentyabr 2020, 18:15 XIX əsrin bəxş etdiyi 40 nəhəng 18 Sentyabr 2020, 18:06 Rezidenturaya qəbul imtahanı başa çatdı 18 Sentyabr 2020, 18:02 Məcburi köçkünlərin uçot və qeydiyyatı elektronlaşdırıldı 18 Sentyabr 2020, 17:56 Elman Paşayev vəkillik statusundan məhrum edildi 18 Sentyabr 2020, 17:50 YAP-çı deputatdan Tofiq Yaqublunun buraxılmasına REAKSİYA 18 Sentyabr 2020, 17:44 Qayınata və qayınananı öldürən kürəkən tutuldu 18 Sentyabr 2020, 17:41 Siyavuş Novruzov iclas keçirdi 18 Sentyabr 2020, 17:35 Dolların bu həftəyə olan məzənnəsi 18 Sentyabr 2020, 17:30 Nazir əmr verdi: Qızıl və gümüş medal alanların sayı... 18 Sentyabr 2020, 17:24 Tofiq Yaqublu aclıq aksiyasını dayandırdı - FOTO 18 Sentyabr 2020, 17:18 4 ay sonra sərt karantin rejimi qaytarıldı – İsraildə 18 Sentyabr 2020, 17:18 Məktəbəhazırlıqda qeydiyyatdan keçən uşaqların sayı açıqlandı 18 Sentyabr 2020, 17:16 Meşələrin qırılması ən çox bu rayonlardadır - SİYAHI 18 Sentyabr 2020, 17:10 Penitensiar Xidmətdən Tofiq Yaqublu ilə bağlı AÇIQLAMA 18 Sentyabr 2020, 17:05 Tramp Assancın əfv olunması üçün şərt İRƏLİ SÜRDÜ 18 Sentyabr 2020, 17:00 Süni tənəffüs aparatına qoşulan xəstələrin sayı azaldı 18 Sentyabr 2020, 16:54 Meşələrin qorunması polisə həvalə olunur? - Nazirlikdən cavab 18 Sentyabr 2020, 16:48